Elia bij de Horeb

De geschiedenis van Elia bij de Horeb staat in 1 Koningen 19, direct na Elia op de Karmel. In dit hoofdstuk zoekt God Zijn uitgeputte profeet Elia op, voedt Hij hem, spreekt Hij hem aan op de berg Gods en zendt Hij hem terug met nieuw werk.

Waarom vluchtte Elia voor Izebel?

Achab vertelde Izebel dat Elia de profeten van Baäl met het zwaard had gedood. Zij liet Elia door een bode weten, met een eed bij haar goden, dat hij de volgende dag rond die tijd dood zou zijn, net als die profeten (1 Koningen 19:1-2). Toen Elia dat zag, vluchtte hij om zijn leven. Hij trok tot Berseba in Juda, en liet daar zijn knecht achter (1 Koningen 19:3).

Wat gebeurde er met Elia in de woestijn?

Alleen ging hij nog een dagreis de woestijn in, ging onder een jeneverboom zitten en bad om te sterven: "Het is genoeg; neem nu, HEERE, mijn ziel, want ik ben niet beter dan mijn vaderen" (1 Koningen 19:4). Toch richtte hij die vraag tot de HEERE. Daarna sliep hij.

Toen raakte een engel hem aan en zei dat hij moest opstaan en eten. Bij zijn hoofdeinde lag een koek, op de kolen gebakken, en een fles met water. Elia at, dronk en ging weer liggen. Toen kwam de engel van de HEERE een tweede keer, raakte hem aan en zei: "Sta op, eet, want de weg zou te veel voor u zijn" (1 Koningen 19:7). Er volgt geen verwijt. God gaf eerst brood, water en slaap.

Wat deed Elia in de spelonk op de Horeb?

Door de kracht van die spijs liep Elia veertig dagen en veertig nachten, tot aan de berg Gods, de Horeb (1 Koningen 19:8). Elia ging een spelonk in en bleef er de nacht over. Toen kwam het woord van de HEERE tot hem: "Wat maakt gij hier, Elia" (1 Koningen 19:9)? Elia antwoordde dat hij zeer had geijverd voor de HEERE. De Israëlieten hadden Gods verbond verlaten, Zijn altaren afgebroken en Zijn profeten met het zwaard gedood. Hij alleen was overgebleven, en nu zochten zij ook zijn leven (1 Koningen 19:10).

Was de HEERE in de wind, de aardbeving of het vuur?

Elia moest naar buiten gaan en op de berg staan, voor het aangezicht van de HEERE. Toen ging de HEERE voorbij. Een grote en sterke wind scheurde de bergen en brak de rotsen, maar de HEERE was niet in de wind. Hij was ook niet in de aardbeving en niet in het vuur. Na het vuur kwam "het suizen van een zachte stilte" (1 Koningen 19:12). Toen Elia dat hoorde, bedekte hij zijn gezicht met zijn mantel en ging in de ingang van de spelonk staan. Een stem vroeg opnieuw wat hij daar deed, en Elia gaf hetzelfde antwoord (1 Koningen 19:13-14).

Welke opdracht gaf God aan Elia?

De HEERE stuurde Elia terug. Hij moest naar de woestijn van Damaskus gaan en Hazaël zalven tot koning over Syrië, Jehu tot koning over Israël, en Elisa uit Abel-Mehola tot profeet in zijn plaats (1 Koningen 19:15-16). Wie aan het zwaard van Hazaël ontkwam, zou Jehu doden, en wie aan het zwaard van Jehu ontkwam, zou Elisa doden (1 Koningen 19:17). Zo zou het oordeel over het afvallige Israël komen. Op de klacht dat hij alleen over was, antwoordde God: "Ook heb Ik in Israël doen overblijven zeven duizend, alle knieën, die zich niet gebogen hebben voor Baäl, en allen mond, die hem niet gekust heeft" (1 Koningen 19:18).

Hoe riep Elia Elisa?

Elia vond Elisa, die met twaalf span runderen aan het ploegen was, en wierp zijn mantel op hem. Elisa liet de runderen staan, liep Elia na en vroeg of hij eerst zijn vader en moeder mocht kussen. Elia antwoordde: "Ga, keer weder; want wat heb ik u gedaan" (1 Koningen 19:20)? Elisa ging terug, slachtte een span runderen, kookte het vlees met het gereedschap en gaf het aan het volk. Daarna stond hij op, volgde Elia en diende hem (1 Koningen 19:21). Het vervolg staat in Elia wordt opgenomen in de hemel.

Elia trad op in de tijd van koning Achab van Israël, volgens de gangbare berekening in de negende eeuw voor Christus; de Bijbel geeft geen jaartal. Berseba lag in het uiterste zuiden van het land. "Van Dan af tot Ber-seba toe" (Richteren 20:1) was de uitdrukking voor heel Israël. Het hoorde bij Juda, het rijk in het zuiden, en niet bij het rijk van Achab.

De jeneverboom van de Statenvertaling is waarschijnlijk een bremstruik, een struik die in de woestijn groeit. De Horeb is dezelfde berg als de Sinaï. Waar hij precies lag, is niet zeker. De veertig dagen en nachten doen denken aan Mozes, die daar veertig dagen en veertig nachten bij de HEERE was (Exodus 34:28). In het Hebreeuws staat in vers 9 de spelonk, met lidwoord. Sommige uitleggers denken daarom aan de kloof in de steenrots waarin God Mozes zette toen Zijn heerlijkheid voorbijging (Exodus 33:22). Dat is mogelijk, maar de tekst zegt het niet.

In vers 3 kan het Hebreeuws gelezen worden als zag of als vreesde. De Statenvertaling volgt zag: "Toen hij dat zag" (1 Koningen 19:3). De opdracht van vers 15-16 werd later voor een deel door Elisa uitgevoerd: Hazaël hoorde van hem dat hij koning zou worden (2 Koningen 8:13), en een leerling van Elisa zalfde Jehu (2 Koningen 9:6).

De hoofdpersoon van 1 Koningen 19 is niet de vluchtende profeet, maar de HEERE Die hem opzoekt. Hij laat Elia niet los onder de jeneverboom. Hij voedt hem door Zijn engel, Hij geeft hem kracht voor veertig dagen, Hij spreekt hem aan op de berg en Hij zendt hem terug. "Want Hij weet, wat maaksel wij zijn, gedachtig zijnde, dat wij stof zijn" (Psalm 103:14). Jakobus noemt Elia, in verband met zijn gebed, "een mens van gelijke bewegingen als wij" (Jakobus 5:17).

Wind, aardbeving en vuur waren tekenen van Gods komst. Bij de wetgeving kwam de HEERE op de Sinaï neer in vuur, en de berg beefde (Exodus 19:18). Op de Karmel viel het vuur van de HEERE. Maar nu staat er drie keer dat de HEERE er niet in was. Na het vuur kwam het suizen van een zachte stilte, en daarna sprak God. Veel uitleggers zien hierin dat de HEERE niet gebonden is aan het geweldige. Hij werkt ook in stilte, door Zijn woord en door wie Hij bewaart. Anderen zien vooral dat God de ijver van Elia ombuigt: niet het vuur, maar Gods woord en Zijn oordeel door Hazaël, Jehu en Elisa zouden Zijn werk doen. Beide lezingen houden vast dat God hier spreekt.

Elia dacht dat hij de laatste was. God antwoordde met zevenduizend die Hij Zelf had laten overblijven. Paulus haalt dit aan om te laten zien dat God Zijn volk niet verstoten heeft: "Alzo is er dan ook in dezen tegenwoordigen tijd een overblijfsel geworden, naar de verkiezing der genade" (Romeinen 11:5). Het voortbestaan van Gods kerk hangt niet aan één profeet, maar aan God Die verkiest en bewaart. Eeuwen later stond Elia opnieuw op een berg, met Mozes, en spraken zij met de Heere Jezus over Zijn uitgang, die Hij zou volbrengen te Jeruzalem (Lukas 9:30-31).

God zorgt voor de mens die niet meer kan. Bij Elia kwam eerst brood, water en slaap, en pas daarna het gesprek. Wie zo moe of moedeloos is dat hij niet meer verder wil, mag dat net als Elia bij God brengen. "De HEERE is nabij de gebrokenen van harte" (Psalm 34:19). En wie zulke gedachten heeft, hoeft er niet alleen mee te blijven. Ook Elia kreeg van God een helper naast zich.

Wij zijn nooit zo alleen als wij denken. Elia zag niemand meer, maar God kende zevenduizend die Hem trouw waren gebleven. Ook nu bewaart God Zijn gemeente, ook waar wij haar niet zien. Dat maakt ons niet lichtzinnig over afval, maar het neemt de last weg dat alles van ons afhangt.

God spreekt niet alleen in het geweldige. Na de wind, de aardbeving en het vuur kwam het suizen van een zachte stilte, en daarna Zijn woord. Wij hoeven niet te wachten op grote tekenen. Wij mogen luisteren naar wat God in Zijn Woord zegt, ook als het rustig is. Dat woord zond Elia terug naar gewoon werk: zalven, een opvolger roepen, verder gaan. Elisa liet zijn ploeg achter en diende hem.