Mozes op de berg Sinaï

Exodus 19 en 20 vertellen hoe God bij de berg Sinaï tot Zijn volk sprak, kort na de uittocht uit Egypte. Bij deze berg had God Mozes eerder geroepen, bij de brandende braambos, met de belofte dat het volk Hem hier zou dienen (Exodus 3:12).

Waarom bracht God Israël naar de berg Sinaï?

In de derde maand na het vertrek uit Egypte kwam Israël in de woestijn Sinaï en legerde zich tegenover de berg (Exodus 19:1-2). Mozes klom op tot God, en de HEERE sprak tot hem. Zij hadden gezien wat Hij de Egyptenaren gedaan had, "hoe Ik u op vleugelen der arenden gedragen en u tot Mij gebracht hebt" (Exodus 19:4). Als zij Zijn stem gehoorzaamden en Zijn verbond hielden, zouden zij Zijn eigendom zijn uit alle volken, een priesterlijk koninkrijk en een heilig volk. Mozes legde het de oudsten voor, en het volk antwoordde: "Al wat de HEERE gesproken heeft, zullen wij doen" (Exodus 19:8).

Wat gebeurde er op de berg Sinaï?

De HEERE zei dat Hij in een dikke wolk zou komen, zodat het volk zou horen dat Hij met Mozes sprak. Het volk moest zich heiligen en de kleren wassen, want op de derde dag zou de HEERE voor aller ogen op de berg neerkomen. Rondom de berg kwam een grens. Wie de berg aanraakte, mens of dier, moest sterven.

Op de morgen van de derde dag waren er donderslagen en bliksems, een zware wolk en het geluid van een zeer sterke bazuin. Het volk schrok. Mozes leidde hen uit het leger, God tegemoet, tot onder aan de berg. De hele berg rookte, omdat de HEERE erop neerkwam in vuur, en hij beefde zeer (Exodus 19:18). De HEERE riep Mozes op de top en stuurde hem meteen terug om het volk opnieuw te waarschuwen: niemand mocht doorbreken om de HEERE te zien, anders zouden velen van hen omkomen.

Welke woorden sprak God op de Sinaï?

Toen sprak God Zelf al deze woorden. Hij begon niet met een gebod, maar met Zichzelf: "Ik ben de HEERE uw God, Die u uit Egypteland, uit het diensthuis, uitgeleid heb" (Exodus 20:2). Daarna volgden de woorden die wij kennen als de tien geboden: geen andere goden voor Zijn aangezicht, geen gesneden beeld, Zijn Naam niet ijdel gebruiken, de sabbat heiligen, vader en moeder eren, niet doodslaan, niet echtbreken, niet stelen, geen valse getuigenis spreken en niet begeren wat van de naaste is (Exodus 20:3-17).

Waarom was het volk bang voor Gods stem?

Het volk zag de bliksems en de rokende berg en week terug. Zij zeiden tegen Mozes: "Spreek gij met ons, en wij zullen horen; en dat God met ons niet spreke, opdat wij niet sterven" (Exodus 20:19). Mozes antwoordde dat zij niet moesten vrezen. God was gekomen om hen te beproeven, en opdat de vreze voor Hem hen zou bewaren voor zonde. Het volk bleef van verre staan, "maar Mozes naderde tot de donkerheid, alwaar God was" (Exodus 20:21). Daar gaf de HEERE nog meer geboden en rechten (Exodus 20:22-26), en de hoofdstukken daarna geven er nog veel meer. Daarna werd het verbond gesloten met het bloed van offerdieren (Exodus 24:8).

Hoe kreeg Mozes de stenen tafelen?

De HEERE riep Mozes opnieuw op de berg, om hem stenen tafelen te geven met de wet en de geboden (Exodus 24:12). Mozes ging met zijn dienaar Jozua naar boven. Een wolk bedekte de berg, en de heerlijkheid van de HEERE woonde op de Sinaï. Zes dagen bleef de wolk; op de zevende dag riep de HEERE Mozes uit het midden ervan. Voor de Israëlieten beneden was Gods heerlijkheid als een verterend vuur op de top. Mozes ging de wolk in en bleef veertig dagen en veertig nachten op de berg (Exodus 24:18).

In die tijd kreeg Mozes de aanwijzingen voor de tabernakel, de tent waarin God in het midden van Zijn volk wilde wonen (Exodus 25:8-9). Toen God uitgesproken was, gaf Hij Mozes "de twee tafelen der getuigenis, tafelen van steen, beschreven met den vinger Gods" (Exodus 31:18). Wat Mozes onder aan de berg aantrof, staat bij het gouden kalf.

Exodus noemt de berg van de wetgeving meestal Sinaï, Deuteronomium meestal Horeb: "De HEERE, onze God, heeft een verbond met ons gemaakt aan Horeb" (Deuteronomium 5:2). Waar de berg ligt en hoe de namen zich verhouden, staat bij de berg Horeb.

Israël bleef bijna een jaar bij de Sinaï. Pas in de tweede maand van het tweede jaar trok het volk verder (Numeri 10:11-12). In die tijd werd de tabernakel gebouwd. In de latere joodse traditie werd het Wekenfeest verbonden met de wetgeving op de Sinaï, omdat Israël in de derde maand bij de berg aankwam. De Bijbel legt dat verband zelf niet.

De tafelen heten tafelen der getuigenis: ze getuigden van het verbond en werden later in de ark gelegd (Exodus 25:16; Deuteronomium 10:5). Ze waren aan beide zijden beschreven (Exodus 32:15). Hoe de woorden over de twee tafelen verdeeld waren, zegt de Bijbel niet. De bekende afbeelding van twee tafelen met een ronde bovenkant komt uit de kunst, niet uit de tekst.

De Sinaï laat eerst zien wie God is. Hij komt Zelf, in vuur, rook en donder, met een stem die het hele volk hoort. Dezelfde God Die zo heilig is dat niemand de berg mag aanraken, zegt dat Hij Israël als op arendsvleugels tot Zich gebracht heeft. Zijn heiligheid en Zijn liefde staan hier naast elkaar, en geen van beide wordt kleiner gemaakt.

De volgorde is belangrijk. God verloste Israël eerst uit Egypte en gaf daarna Zijn wet. De geboden zijn dus geen weg om Gods volk te worden, maar de levensregel voor een volk dat Hij al verlost had. Daarom begint de wet met "Ik ben de HEERE uw God". De Heidelbergse Catechismus behandelt de wet dan ook in het deel over de dankbaarheid (zondag 34 tot en met 44). Paulus noemt het gebod "heilig, en rechtvaardig, en goed" (Romeinen 7:12).

Tegelijk laat de Sinaï zien hoe groot de afstand is tussen de heilige God en zondige mensen. Het volk vroeg zelf om een middelaar: Mozes moest voor hen spreken. Zo wijst deze geschiedenis vooruit naar Christus. Paulus zegt dat "de wet is onze tuchtmeester geweest tot Christus" (Galaten 3:24). Hebreeën 12:18-24 zet de Sinaï, met vuur, donkerheid en een stem waarvan de hoorders vroegen dat die niet meer tot hen zou spreken, tegenover de berg Sion, waar de gemeente gekomen is "tot den Middelaar des nieuwen testaments, Jezus". Wat Israël op afstand hield, is in Hem geopend.

De stenen tafelen waren met Gods vinger geschreven. Al in het Oude Testament belooft God dat Hij Zijn wet eens in het hart van Zijn volk zal schrijven (Jeremia 31:33). Paulus spreekt van een brief "niet in stenen tafelen, maar in vlezen tafelen des harten" (2 Korinthe 3:3). Meer over het hoofdstuk van de wetgeving staat in de uitleg bij Exodus 20.

God spreekt eerst. Israël hoefde de HEERE niet te zoeken op de berg; Hij kwam Zelf neer en maakte Zijn wil bekend. Ook wij hoeven niet te raden wat God van ons vraagt. Hij heeft het in Zijn Woord gezegd, en Hij wil dat ouders het hun kinderen leren (Deuteronomium 4:10).

Gods geboden volgen op Zijn verlossing. Wie de geboden leest als een ladder naar God, wordt moedeloos of hoogmoedig. Wie ze leest na "Ik ben de HEERE uw God", hoort de wil van een God Die al voor Zijn volk gezorgd heeft. Gehoorzaamheid is dan dank. De Heere Jezus vat de wet samen in de liefde tot God en tot de naaste (Mattheüs 22:37-40).

God is heilig, en Hij geeft Zelf de weg om tot Hem te naderen. Het volk beloofde snel: "Al wat de HEERE gesproken heeft, zullen wij doen". Het gouden kalf liet kort daarna zien hoe weinig die belofte vermocht. Wie zich eerlijk aan Gods wet meet, heeft een Middelaar nodig, en God heeft Hem gegeven. Door het bloed van Jezus is er "een versen en levenden weg" tot God (Hebreeën 10:20). Daarom mogen wij met eerbied en tegelijk met vrijmoedigheid tot Hem gaan.