Jezus reinigt de tempel

Mattheüs 21:12-17 vertelt hoe Jezus na Zijn intocht in Jeruzalem de tempel binnenging en de kopers en verkopers eruit dreef. Markus 11:15-18 en Lukas 19:45-48 vertellen het ook in de laatste week voor Zijn lijden. Johannes 2:13-22 vertelt over een reiniging die hij aan het begin van Jezus’ openbare optreden plaatst, toen het Pascha nabij was. Deze pagina volgt vooral Mattheüs en neemt uit Johannes de woorden over de ijver en over de tempel van Zijn lichaam mee.

Waarom reinigde Jezus de tempel?

Na de intocht in Jeruzalem ging Jezus de tempel van God binnen. Daar werd gehandeld: men verkocht en kocht, er zaten wisselaars aan tafels, en er werden duiven verkocht. Jezus dreef allen uit die verkochten en kochten, en keerde de tafels van de wisselaars en de zitstoelen van de duivenverkopers om (Mattheüs 21:12). Markus vertelt dat Hij ook niemand toeliet enig vat door de tempel te dragen (Markus 11:16).

Jezus zei erbij waarom: "Er is geschreven: Mijn huis zal een huis des gebeds genaamd worden; maar gij hebt dat tot een moordenaarskuil gemaakt" (Mattheüs 21:13). Hij haalt twee profeten aan. Door Jesaja had God gezegd: "Mijn huis zal een bedehuis genoemd worden voor alle volken" (Jesaja 56:7), en bij Markus klinkt dat mee in de woorden van Jezus (Markus 11:17). Jeremia sprak over mensen die stalen, doodsloegen en valselijk zwoeren, en dan in Gods huis kwamen staan en zeiden dat zij verlost waren. God vroeg of Zijn huis voor hen een spelonk van moordenaars was geworden (Jeremia 7:9-11).

Wat gebeurde er na de tempelreiniging?

Toen kwamen er blinden en kreupelen tot Hem in de tempel, en Hij genas hen (Mattheüs 21:14). De overpriesters en Schriftgeleerden zagen de wonderen en hoorden kinderen in de tempel roepen: "Hosanna den Zone Davids" (Mattheüs 21:15). Zij namen dat zeer kwalijk en vroegen Jezus of Hij wel hoorde wat die kinderen zeiden. Jezus antwoordde met een woord uit Psalm 8: "Ja; hebt gij nooit gelezen: Uit de mond der jonge kinderen en der zuigelingen hebt Gij U lof toebereid" (Mattheüs 21:16)? Daarna verliet Hij hen en ging de stad uit, naar Bethanië, waar Hij overnachtte (Mattheüs 21:17). Markus zegt dat de Schriftgeleerden en de overpriesters zochten hoe zij Hem konden doden. Zij vreesden Hem, omdat de hele schare ontzet was over Zijn leer (Markus 11:18).

Wat vertelt Johannes over de tempelreiniging?

Johannes vertelt over een reiniging van de tempel kort na de bruiloft te Kana, toen het Pascha nabij was (Johannes 2:13). Jezus maakte een gesel van touwtjes en dreef hen allen uit de tempel, ook de schapen en de ossen; Hij stortte het geld van de wisselaars uit en keerde de tafels om (Johannes 2:15). Tegen de duivenverkopers zei Hij dat zij het huis van Zijn Vader niet tot een huis van koophandel moesten maken (Johannes 2:16). De discipelen dachten toen aan wat geschreven staat: "De ijver van Uw huis heeft mij verslonden" (Johannes 2:17).

De Joden vroegen welk teken Hij liet zien, dat Hij dit mocht doen. Jezus antwoordde: "Breekt dezen tempel, en in drie dagen zal Ik denzelven oprichten" (Johannes 2:19). Zij dachten aan het gebouw, waaraan zesenveertig jaar gebouwd was (Johannes 2:20). Maar Hij sprak over de tempel van Zijn lichaam (Johannes 2:21). Pas toen Hij was opgestaan uit de doden, dachten de discipelen eraan terug en geloofden zij de Schrift en het woord van Jezus (Johannes 2:22). Bij Zijn verhoor zouden valse getuigen deze woorden tegen Hem gebruiken (Mattheüs 26:61).

De tempel in Jeruzalem was in de tijd van Jezus de tweede tempel, gebouwd na de terugkeer uit Babel. Volgens de Joodse geschiedschrijver Flavius Josephus liet koning Herodes hem ingrijpend verbouwen en uitbreiden; Johannes 2:20 spreekt van zesenveertig jaar bouwen. Rond het tempelgebouw lagen voorhoven. De handel vond waarschijnlijk plaats in het buitenste voorhof, waar ook niet-Joden mochten komen.

De handel had een functie. Wie van ver kwam, kon in Jeruzalem offerdieren kopen. Duiven waren het offer van wie geen lam kon betalen (Leviticus 12:8); Jozef en Maria brachten zo’n offer toen Jezus in de tempel werd voorgesteld (Lukas 2:24). Wie bij de telling meegeteld werd, twintig jaar en ouder, moest een halve sikkel geven voor het heiligdom (Exodus 30:13-14), en de wisselaars wisselden waarschijnlijk ander geld om in munten die daarvoor gebruikt werden. Mattheüs vertelt de reiniging direct na de intocht. Markus zegt dat Jezus op de avond van de intocht alleen rondkeek en naar Bethanië ging, en de tempel de dag daarna reinigde (Markus 11:11-15).

In Mattheüs 21 komt de Heere Zelf in Zijn tempel. Door Maleachi had God beloofd: "snellijk zal tot Zijn tempel komen die Heere, Dien gijlieden zoekt" (Maleachi 3:1), en dat Hij zou louteren als het vuur van een goudsmid (Maleachi 3:2-3). Het Nieuwe Testament past het begin van dat vers toe op Johannes de Doper als de bode die de weg bereidt (Mattheüs 11:10). Veel uitleggers zien de komst van de Heere tot Zijn tempel daarom vervuld in Christus. Jezus haalt Gods woord "Mijn huis" aan en handelt ernaar; bij Johannes noemt Hij de tempel het huis van Zijn Vader. Hij spreekt als de Zoon, met het gezag van de Vader.

De sleutel is de ijver voor Gods huis. De discipelen dachten aan Psalm 69, een psalm van David, waar staat dat de ijver van Gods huis hem verteerd heeft (Psalm 69:10). Het gaat niet om een opvliegend karakter, maar om de eer van God. Hetzelfde vers zegt dat de smaadheden van hen die God smaden, op hem gevallen zijn, en Paulus past dat woord toe op Christus: "De smadingen dergenen, die U smaden, zijn op Mij gevallen" (Romeinen 15:3). Die ijver bracht Hem in conflict met de leiders, die zochten hoe zij Hem konden doden (Markus 11:18).

Johannes laat zien dat de tempel verder wijst dan het gebouw. Jezus noemde Zijn eigen lichaam de tempel die afgebroken en in drie dagen opgericht zou worden (Johannes 2:19-21). In Hem woont God bij de mensen. In het nieuwe Jeruzalem is er geen tempel meer, "want de Heere, de almachtige God, is haar Tempel, en het Lam" (Openbaring 21:22).

Opvallend is ook wie er in de tempel wel welkom zijn: blinden en kreupelen die genezen worden, en kinderen die Hosanna roepen. De leiders ergeren zich, maar Jezus zegt dat God Zich uit de mond van kinderen lof heeft toebereid (Mattheüs 21:16). Hij haalt Psalm 8:3 aan, waar de Statenvertaling spreekt van sterkte; Mattheüs geeft het vers weer met lof, zoals ook de oude Griekse vertaling van de psalmen doet.

God is heilig, en Zijn huis is een huis des gebeds. De ijver van Jezus laat zien hoe ernstig God het neemt wanneer de dienst aan Hem een middel wordt voor eigen voordeel. Dat vraagt dat wij nagaan waarvoor wij in de kerk komen: om God te zoeken in gebed en in Zijn Woord, of om iets anders.

Christus reinigt, en Hij geneest ook. In dezelfde tempel waaruit Hij de handelaars dreef, genas Hij blinden en kreupelen. Wie zich onrein en gebrekkig weet, wordt door Hem niet weggestuurd. Zijn oordeel over de misbruikte tempel en Zijn genade voor de zieken horen bij elkaar.

De lof van kinderen is God niet te gering. De leiders vonden het geroep van de kinderen ongepast; Jezus noemde het lof die God Zichzelf heeft toebereid. Het geloof en de lof van kinderen hebben daarom hun eigen plaats in de gemeente.

De ware tempel is Christus Zelf. Wie God wil ontmoeten, vindt Hem niet in de eerste plaats in een gebouw, maar in Hem Die gestorven en opgestaan is. Jezus zei tegen de Samaritaanse vrouw dat de ware aanbidders de Vader aanbidden zullen "in geest en waarheid" (Johannes 4:23).