Paulus in de Bijbel
Paulos (Grieks) / Saul (Hebreeuws) - “Klein / Gering”
Wie was Paulus?
Paulus, oorspronkelijk Saulus van Tarsen genaamd, was een Joodse farizeeër uit Tarsus in Cilicië die na zijn ontmoeting met de opgestane Jezus op de weg naar Damascus de belangrijkste zendeling en leraar van de vroege kerk werd. Hij schreef dertien brieven die deel uitmaken van het Nieuwe Testament.
Paulus is na Jezus de meest invloedrijke persoon in het Nieuwe Testament. Zijn leven kent een radicale tweedeling: vóór en na zijn ontmoeting met de opgestane Christus. Als Saulus was hij een fanatieke vervolger van de eerste christenen; als Paulus werd hij de onvermoeibare apostel die het evangelie over de grenzen van Israël naar de Grieks-Romeinse wereld droeg. Paulus had een bijzondere achtergrond. Hij was Jood en tegelijk Romeins burger, geboren in Tarsus, opgevoed in Jeruzalem en onderwezen aan de voeten van Gamaliël (Handelingen 22:3). Hij was thuis in de Joodse Schriften en in de Griekse wereld. Die combinatie maakte hem bij uitstek geschikt om het evangelie te brengen aan Joden en heidenen. In zijn brieven verbindt hij de Schriften van het Oude Testament met de taal en de vragen van een Grieks sprekend publiek. Zijn bekering op de weg naar Damascus is een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in de geschiedenis van de kerk. Het verblindende licht dat hem trof, was niet alleen letterlijk maar ook geestelijk: de vervolger werd de verkondiger, de vijand werd een broeder, de ijveraar voor de wet werd de apostel van de genade. Paulus zelf zegt dat hij het evangelie niet van een mens ontving, maar door de openbaring van Jezus Christus (Galaten 1:12). De dertien brieven die Paulus schreef, vormen een theologisch hart van het Nieuwe Testament. Van de rechtvaardiging door het geloof (Romeinen) tot de eenheid van de gemeente (Efeziërs), van de opstanding (1 Korinthe 15) tot de persoonlijke pastorale zorg (Filemon): Paulus' geschriften hebben het christelijk geloof en leven blijvend gevormd.
Historische context
Paulus werd geboren in Tarsus, een welvarende Grieks-Romeinse stad in Cilicië (het huidige Zuidoost-Turkije). Tarsus was een centrum van filosofie en handel; de geograaf Strabo prees de scholen van de stad en vergeleek ze met die van Athene en Alexandrië. Hoe lang Paulus in Tarsus woonde, is niet bekend: volgens zijn eigen woorden werd hij in Jeruzalem opgevoed (Handelingen 22:3). Paulus bezat het Romeinse burgerrecht van geboorte (Handelingen 22:28), dus zijn vader moet het al gehad hebben. Dit burgerrecht bood hem bescherming tegen willekeurige bestraffing en het recht op beroep op de keizer. Hij riep dit recht meerdere malen in (Handelingen 16:37; 22:25; 25:11). Zijn Joodse opleiding was grondig. In Jeruzalem werd hij onderwezen door Gamaliël, een gerespecteerd leraar van de wet (Handelingen 5:34; 22:3). Paulus beschrijft zichzelf als "een Hebreer uit de Hebreen, naar de wet een Farizeer" (Filippenzen 3:5). De farizeeën legden grote nadruk op de nauwgezette naleving van de geschreven wet en van de overlevering der ouden. De Pax Romana (Romeinse vrede) en het netwerk van Romeinse wegen maakten Paulus' zendingsreizen mogelijk. In een periode van ongeveer tien tot vijftien jaar reisde hij duizenden kilometers door Klein-Azië, Macedonië en Achaje (Griekenland), en er ontstonden gemeenten in steden als Filippi, Thessalonica, Korinthe en Efeze. Hij gebruikte de synagoge als startpunt voor zijn verkondiging en richtte zich vandaaruit ook tot de niet-Joodse bevolking. Paulus werd meerdere malen gevangengezet: in Filippi, in Jeruzalem, in Caesarea (twee jaar, Handelingen 24:27) en uiteindelijk in Rome. Volgens de kerkelijke traditie stierf hij als martelaar in Rome tijdens de vervolging onder keizer Nero, waarschijnlijk rond 64-67 na Christus. Volgens dezelfde overlevering werd hij als Romeins burger niet gekruisigd maar onthoofd.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Onvermoeibare toewijding aan de verspreiding van het evangelie
- Intellectuele scherpte en theologische diepgang
- Bereidheid om te lijden voor Christus
- Pastorale bewogenheid met de gemeenten
- Flexibiliteit in benadering zonder het evangelie te compromitteren
- Eerlijkheid over eigen zwakheid en afhankelijkheid van genade
−Zwakke kanten
- Soms scherp en confronterend in conflicten (breuk met Barnabas)
- Vasthoudend tot het punt van koppigheid
- Worsteling met een "doorn in het vlees" (2 Korinthe 12:7)
Theologische betekenis
Paulus is de grote leraar van de gemeente in het Nieuwe Testament. Zijn brieven geven een samenhangend fundament aan de christelijke leer en zijn onmisbaar voor het verstaan van het evangelie. De grote thema's van de Reformatie, sola gratia, sola fide en solus Christus, zijn direct geworteld in Paulus' onderwijs. De rechtvaardiging door het geloof alleen is het hart van Paulus' theologie. In de brief aan de Romeinen ontvouwt hij hoe alle mensen, Jood en heiden, schuldig staan voor God (Romeinen 1-3), maar dat God in Christus een gerechtigheid heeft geopenbaard die door het geloof ontvangen wordt (Romeinen 3:21-26). "Wij besluiten dan, dat de mens door het geloof gerechtvaardigd wordt, zonder de werken der wet" (Romeinen 3:28). In dit vers voegde Luther in zijn Duitse vertaling het woord "allein" (alleen) toe, om de bedoeling van Paulus duidelijk te maken. Paulus' leer over de gemeente als lichaam van Christus (1 Korinthe 12, Efeziërs 4) is fundamenteel voor de leer over de kerk. De kerk is niet een menselijke organisatie maar een levend lichaam waarvan Christus het Hoofd is en elke gelovige een lid. De eenheid van Jood en heiden in Christus, "Daarin is noch Jood noch Griek; daarin is noch dienstbare noch vrije; daarin is geen man en vrouw; want gij allen zijt een in Christus Jezus" (Galaten 3:28), was in de antieke wereld een opzienbarende uitspraak. De toekomstverwachting van Paulus is vol hoop. In 1 Korinthe 15 geeft hij het langste betoog over de opstanding in het Nieuwe Testament en toont hij dat de opstanding van Christus de eersteling is van de opstanding van de gelovigen. In 1 Thessalonicenzen 4 beschrijft hij de wederkomst van Christus als een bron van troost voor rouwende gelovigen. De gereformeerde traditie beschouwt Paulus als hoofdgetuige van de vrije genade van God. De leer van de verkiezing ("Gelijk Hij ons uitverkoren heeft in Hem, voor de grondlegging der wereld", Efeze 1:4) en van de krachtdadige roeping ("die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd", Romeinen 8:30) zijn kernthema's in zijn brieven, die door Augustinus, Calvijn en de Dordtse Leerregels zijn uitgewerkt.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Paulos (Grieks) / Saul (Hebreeuws)
Betekenis
Klein / Gering
Betekenis van de naam Paulus: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Geboren in Tarsus, onderwezen bij Gamaliël
Paulus wordt geboren in Tarsus in Cilicië, als Jood met Romeins burgerrecht. In Jeruzalem wordt hij opgevoed en aan de voeten van Gamaliël onderwezen in de wet van de vaderen.
Vervolging van de gemeente
Als ijverige farizeeër vervolgt Saulus de eerste christenen, met volmacht van de overpriesters. Hij is aanwezig bij de steniging van Stefanus en stemt in met zijn dood.
De bekering op de weg naar Damascus
Een verblindend licht en de stem van Jezus stoppen Saulus op weg om christenen te arresteren. Dit keerpunt maakt van de vervolger een apostel.
De eerste zendingsreis
Paulus en Barnabas vertrekken vanuit Antiochië naar Cyprus en Klein-Azië, waar zij het evangelie verkondigen en gemeenten stichten.
Het Apostelconvent in Jeruzalem
De vergadering besluit dat niet-Joodse gelovigen niet besneden hoeven te worden: een keerpunt voor de verkondiging van het evangelie aan alle volken.
De tweede en derde zendingsreis
Paulus reist door Klein-Azië, Macedonië en Griekenland. Er ontstaan gemeenten in Filippi, Thessalonica, Korinthe en Efeze, en hij schrijft een aantal van zijn belangrijkste brieven.
Arrestatie in Jeruzalem en gevangenschap
Paulus wordt gearresteerd in de tempel en brengt twee jaar door in gevangenschap in Caesarea voordat hij zich op de keizer beroept.
De reis naar Rome
Na een zware zeereis met schipbreuk komt Paulus in Rome aan, waar hij twee jaar het evangelie verkondigt, zij het als gevangene.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Paulus beter te begrijpen.
“Want ik schaam mij des Evangelies van Christus niet; want het is een kracht Gods tot zaligheid een iegelijk, die gelooft, eerst den Jood, en ook den Griek.”
Het programmatische openingsvers van de Romeinenbrief: het evangelie als kracht van God.
“Want zij hebben allen gezondigd, en derven de heerlijkheid Gods; En worden om niet gerechtvaardigd, uit Zijn genade, door de verlossing, die in Christus Jezus is;”
De kern van het evangelie: allen zijn schuldig, en wie gerechtvaardigd wordt, wordt het om niet, uit genade.
“En wij weten, dat dengenen, die God liefhebben, alle dingen medewerken ten goede, namelijk dengenen, die naar Zijn voornemen geroepen zijn.”
Een van de meest troostrijke beloften in de Bijbel, gegrond in Gods voornemen.
“Ik ben met Christus gekruist; en ik leef, doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij; en hetgeen ik nu in het vlees leef, dat leef ik door het geloof des Zoons van God, Die mij liefgehad heeft, en Zichzelven voor mij overgegeven heeft.”
Paulus' persoonlijke geloofsbelijdenis: de kern van het christelijke leven.
“En Hij heeft tot mij gezegd: Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht. Zo zal ik dan veel liever roemen in mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij wone.”
Gods antwoord op Paulus' gebed om verlossing van zijn doorn in het vlees: zwakheid als plaats van Gods kracht.
“Ja, gewisselijk, ik acht ook alle dingen schade te zijn, om de uitnemendheid der kennis van Christus Jezus, mijn Heere; om Wiens wil ik al die dingen schade gerekend heb, en acht die drek te zijn, opdat ik Christus moge gewinnen.”
Paulus' radicale herwaardering van alles wat hij eerder als winst beschouwde: vergeleken met Christus is het schade.
“Want het leven is mij Christus, en het sterven is mij gewin.”
De samenvatting van Paulus' levenshouding: Christus is het enige dat telt.
Tijdperiode
~5 - ~67 n.Chr.
Paulus leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Bijbelboeken over Paulus
De brief aan de Romeinen
Paulus over gerechtigheid door geloof
1 Korinthe
Paulus aan de gemeente van Korinthe
Handelingen 9: de bekering van Paulus
Het keerpunt in het leven van Paulus
Uitleg bij Handelingen 9
De bekering van Saulus op de weg naar Damascus, vers voor vers
Efeze 3 uitleg
Paulus als de gevangene van Jezus Christus voor de heidenen.
Wat betekent apostel?
Het verschil tussen een apostel en een discipel, en waarom Paulus apostel heet.
1 Korinthe 9
Allen ben ik alles geworden, opdat ik immers enigen behouden zou (vers 22).
Lessen voor vandaag
Paulus leert ons allereerst dat geen mens te ver is afgedwaald voor Gods genade. De fanatieke vervolger werd een groot apostel; als God Saulus kon veranderen, kan Hij ieder mens veranderen. Dat is bemoedigend voor wie worstelt met een belast verleden en voor wie bidt voor mensen die ver van God leven. Paulus leert ons ook dat trouw aan de waarheid en gevoeligheid voor de hoorder samengaan. Hij gaf de kern van het evangelie nooit prijs, maar paste zijn benadering aan zijn gehoor aan: "En ik ben den Joden geworden als een Jood, opdat ik de Joden winnen zou" en "allen ben ik alles geworden, opdat ik immers enigen behouden zou" (1 Korinthe 9:20-22). In een tijd van polarisatie toont Paulus dat principiële overtuiging en culturele gevoeligheid geen tegenstelling hoeven te zijn. Verder leert Paulus ons dat lijden en vreugde naast elkaar kunnen bestaan. Hij schreef zijn meest vreugdevolle brief (Filippenzen) vanuit de gevangenis. Zijn geheim: "Ik vermag alle dingen door Christus, Die mij kracht geeft" (Filippenzen 4:13). Ware vreugde hangt niet af van de omstandigheden maar van de gemeenschap met Christus. Daarnaast leert Paulus ons het belang van de gemeente. Zijn brieven zijn vrijwel altijd gericht aan gemeenten, en ook de persoonlijke brieven raken de gemeente. Hij benadrukt dat gelovigen als leden van één lichaam elkaar nodig hebben. In een individualistische tijd herinnert Paulus ons eraan dat het geloof niet alleen maar samen beleefd wordt. Ten slotte leert Paulus ons dat Gods kracht in zwakheid volbracht wordt. Zijn doorn in het vlees werd niet weggenomen, maar de Heere zei: "Mijn genade is u genoeg." Wie zijn zwakheid niet verbergt maar haar aan God toevertrouwt, ontdekt dat Gods kracht juist dan werkt.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Paulus
Wie was Paulus in de Bijbel?
Wat betekent de naam Paulus?
Wanneer leefde Paulus?
Hoe werd Paulus bekeerd?
Welke brieven heeft Paulus geschreven?
Wat is de kernboodschap van Paulus?
Hoeveel zendingsreizen maakte Paulus?
Hoe stierf Paulus?
Wat is Paulus' doorn in het vlees?
Waarom veranderde Saulus zijn naam in Paulus?
Waarom heet hij ook de heilige Paulus of Paulus van Tarsus?
Wat leerde Paulus over genade?
Wat kunnen wij leren van Paulus?
Stel een vraag over Paulus
Wilt u meer weten over Paulus? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over PaulusBijbelverhalen rond Paulus
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Het bijbelverhaal waarin Paulus een rol speelt.
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Paulus in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Paulus.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Paulus in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Paulus.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Paulus aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.