De Kananese vrouw

Mattheüs 15:21-28 en Markus 7:24-30 vertellen hoe Jezus buiten het land Israël, in de streek van Tyrus en Sidon, de dochter van een heidense vrouw genas. Beide evangelisten plaatsen het direct na het twistgesprek met Farizeeën en Schriftgeleerden uit Jeruzalem over rein en onrein (Mattheüs 15:1-20).

Wat vroeg de Kananese vrouw aan Jezus?

Jezus vertrok "naar de delen van Tyrus en Sidon" (Mattheüs 15:21). Markus vertelt dat Hij daar een huis binnenging en niet wilde dat iemand het wist, "en Hij kon nochtans niet verborgen zijn" (Markus 7:24). Een vrouw uit die streek had van Hem gehoord. Haar dochter had een onreine geest. Zij riep: "Heere! Gij Zone Davids, ontferm U mijner! mijn dochter is deerlijk van den duivel bezeten" (Mattheüs 15:22). Zij noemde Hem met de naam die Israël voor de Messias gebruikte, de Zoon van David.

Waarom antwoordde Jezus de Kananese vrouw niet?

Mattheüs schrijft: "Doch Hij antwoordde haar niet een woord" (Mattheüs 15:23). De discipelen kwamen bij Jezus en vroegen: "Laat haar van U; want zij roept ons na". Of zij wilden dat Jezus haar hielp om van haar af te zijn, of dat Hij haar zonder hulp wegstuurde, zegt de tekst niet. Jezus antwoordde: "Ik ben niet gezonden, dan tot de verloren schapen van het huis Israëls" (Mattheüs 15:24). Dat had Hij Zijn discipelen eerder ook opgedragen (Mattheüs 10:5-6).

De vrouw liet zich niet wegsturen. Zij kwam dichterbij en aanbad Hem: "Heere, help mij" (Mattheüs 15:25). Markus vertelt dat zij bij haar komst aan Zijn voeten neerviel (Markus 7:25).

Wat antwoordde de Kananese vrouw Jezus?

Jezus antwoordde met een beeld van een maaltijd: "Het is niet betamelijk het brood der kinderen te nemen, en den hondekens voor te werpen" (Mattheüs 15:26). De kinderen aan tafel zijn Israël; het brood is wat Jezus bracht. Markus geeft er een woord bij dat een deur openlaat: "Laat eerst de kinderen verzadigd worden" (Markus 7:27).

De vrouw sprak niet tegen. Zij nam het beeld over en vond er zelf een plaats in: "Ja, Heere! doch de hondekens eten ook van de brokjes die er vallen van de tafel hunner heren" (Mattheüs 15:27). Zij vroeg niet om de plaats van de kinderen. Zij vroeg om wat er van de tafel viel, en dat was genoeg voor haar dochter.

Hoe werd de dochter van de Kananese vrouw genezen?

Toen zei Jezus: "O vrouw! groot is uw geloof; u geschiede, gelijk gij wilt" (Mattheüs 15:28). Haar dochter werd gezond van datzelfde uur. Jezus ging niet mee naar haar huis. Bij Markus zegt Hij: "Om dezes woords wil ga heen, de duivel is uit uw dochter uitgevaren" (Markus 7:29). Toen de vrouw thuiskwam, vond zij dat het zo was, "en de dochter liggende op het bed" (Markus 7:30). Daarna ging Jezus terug naar de zee van Galilea (Markus 7:31). Zie ook de uitleg van Mattheüs 15.

Tyrus en Sidon waren havensteden aan de kust, ten noordwesten van Galilea, in het land dat Fenicië heette. Mattheüs noemt de vrouw een Kananese (ook wel de Kanaänitische of Kanaanse vrouw genoemd) en gebruikt daarmee de oude bijbelse naam: Sidon gold als de eerstgeborene van Kanaän (Genesis 10:15), en de Kanaänieten waren de oude bewoners van het land dat Israël kreeg. Markus beschrijft haar in de woorden van zijn eigen tijd: "een Griekse vrouw, van geboorte uit Syro-Fenicie" (Markus 7:26). Grieks betekent hier waarschijnlijk dat zij geen Jodin was; zo zet Paulus "den Jood" tegenover "den Griek" (Romeinen 1:16). Syro-Fenicisch wijst op Fenicië, dat bij de Romeinse provincie Syrië hoorde. Het gaat om één en dezelfde vrouw. Hoe ver Jezus het heidense gebied in ging, zegt de tekst niet precies. Meer over haar leest u bij de Kananese vrouw.

In deze geschiedenis gaat het om Jezus als de beloofde Zoon van David, Die eerst tot Israël gezonden is en toch een heidense vrouw niet zonder hulp laat gaan. Zijn woord over de verloren schapen van Israël wordt niet teruggenomen. Wat God aan de vaderen beloofd had, kwam eerst bij Israël; daarom schrijft Paulus dat het Evangelie een kracht Gods is tot zaligheid "eerst den Jood, en ook den Griek" (Romeinen 1:16). Het woordje eerst bij Markus laat dezelfde orde zien. Maar al in het Oude Testament stond dat de Knecht van de HEERE ook een "Licht der heidenen" zou zijn (Jesaja 49:6). In deze vrouw wordt dat zichtbaar, voordat Jezus na Zijn opstanding zegt: "onderwijst al de volken" (Mattheüs 28:19).

Waarom zweeg Jezus eerst, en waarom sprak Hij over hondekens? Uitleggers leggen verschillende nadruk. Velen, ook in de reformatorische traditie, zien in Zijn zwijgen en Zijn harde woord een beproeving: Jezus trok haar geloof naar boven, zodat het aan het licht kwam. Anderen wijzen vooral op de orde van Gods heilsplan: Jezus' zending gold Israël, en de vrouw erkende dat. Weer anderen letten op de discipelen, die hier leerden dat er ook voor een heidense vrouw genade is. Deze lijnen sluiten elkaar niet uit. Wel is duidelijk dat de vrouw zich niet beriep op haar recht, maar alleen op Zijn ontferming.

Het geloof van deze vrouw is groot omdat het vasthoudt aan Christus, ook als Hij zwijgt. Zij noemt Hem Heere, aanbidt Hem en verwacht alles van Hem. Net als bij de hoofdman van Kapernaüm geneest Jezus op afstand, op de bede van een heiden, en ook daar spreekt Hij van groot geloof (Mattheüs 8:10).

De Heere Jezus zwijgt soms op ons roepen, maar Hij is daarmee niet weg. De vrouw bleef roepen, en Hij hoorde haar. Jezus leerde later "dat men altijd bidden moet, en niet vertragen" (Lukas 18:1). Wie lang op antwoord wacht, mag zich vasthouden aan Zijn belofte: "die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen" (Johannes 6:37). Lees ook wat de Bijbel zegt over gebed.

Genade wordt niet afgedwongen, maar gevraagd. De vrouw zei: Ja, Heere. Zij gaf Hem gelijk en pleitte alleen op Zijn goedheid. Wij hebben bij God evenmin iets te eisen. Wie dat erkent, vraagt niet om wat hem toekomt, maar om ontferming, en wordt niet weggestuurd.

Wie van huis uit buiten Gods volk stond, mag weten dat er ook voor hem plaats is aan de tafel van de Heere. Paulus schreef aan heidenen die eens "vervreemd van het burgerschap Israëls" waren: "Maar nu in Christus Jezus, zijt gij, die eertijds verre waart, nabij geworden door het bloed van Christus" (Efeze 2:12-13).

Deze moeder bracht haar kind bij Jezus. Ook ouders, grootouders en leiders mogen hun kinderen bij Hem brengen in hun gebed, en blijven vragen.