Eleazar in de Bijbel
Eleazar (אֶלְעָזָר, Hebreeuws) - “God heeft geholpen”
Wie was Eleazar?
Eleazar was de derde zoon van Aaron en zijn opvolger als hogepriester. Na de dood van zijn broers Nadab en Abihu diende hij met Ithamar als priester. Op de berg Hor kreeg hij de klederen van zijn vader (Numeri 20:28), en met Jozua verdeelde hij het land Kanaän.
Eleazar was de derde zoon van Aaron en de tweede hogepriester van Israël. Zijn geschiedenis staat in Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium en Jozua, van de wijding van de priesters in de woestijn tot de verdeling van het land Kanaän. Later noemen ook Richteren, 1 Kronieken en Ezra hem. Zijn geschiedenis begint met een ramp. Zijn oudere broers Nadab en Abihu brachten vreemd vuur voor het aangezicht van de HEERE en werden door vuur verteerd (Leviticus 10:1-2). Eleazar en Ithamar mochten niet rouwen zoals anderen, want de zalfolie van de HEERE was op hen (Leviticus 10:6-7). Numeri 3:4 vat het samen: "doch Eleazar en Ithamar bedienden het priesterambt voor het aangezicht van hun vader Aaron." Daarna kreeg Eleazar het opzicht over de Levieten en de heilige voorwerpen (Numeri 3:32 en Numeri 4:16). Op de berg Hor trok Mozes de klederen van Aaron uit en trok ze Eleazar aan, en Aaron stierf daar (Numeri 20:25-28). Als hogepriester stond Eleazar naast Mozes en later naast Jozua. Hij stierf na Jozua en werd begraven op het gebergte van Efraïm (Jozua 24:33). Eleazar, de zoon van Aaron, is niet te verwarren met Eleazar, de zoon van Abinadab, die de ark bewaarde (1 Samuël 7:1), met Eleazar, de zoon van Dodo, een van de helden van David (2 Samuël 23:9), en met de Eleazar in het geslachtsregister van Jezus (Mattheüs 1:15).
Historische context
Eleazar leefde in de tijd van de uittocht, de woestijnreis en de intocht in Kanaän. Wie de uittocht rond 1450 voor Christus dateert, plaatst zijn dienst in de decennia daarna, rond 1400 voor Christus; de Bijbel geeft geen geboortejaar en geen leeftijd. Hij was al volwassen toen de priesters werden gewijd, en hij overleefde Jozua (Jozua 24:29-33). Hij behoorde tot de stam Levi, uit het geslacht van Kehath. Zijn moeder Eliseba was een dochter van Amminadab en een zuster van Nahesson (Exodus 6:22). Eleazar trouwde met een van de dochters van Putiël, en zij baarde hem Pinehas (Exodus 6:24). Binnen de stam Levi was het priesterschap voorbehouden aan Aaron en zijn zonen. De andere Levieten droegen en bewaakten de tabernakel. Eleazar stond tussen beide groepen in: Numeri 3:32 noemt hem de overste over de oversten van Levi. Hij had het opzicht over de olie van de kandelaar, het reukwerk, het gedurig spijsoffer en de zalfolie (Numeri 4:16). Ook bij de reiniging met de as van de rode vaars had hij een taak (Numeri 19:3-4). Het hogepriesterschap ging over met de heilige klederen. Exodus 29:29-30 bepaalt dat de klederen van Aaron na hem van zijn zonen zouden zijn. Daarom trok Mozes op de berg Hor, in het veertigste jaar na de uittocht, Aaron zijn klederen uit en Eleazar aan (Numeri 20:28 en Numeri 33:38). Deuteronomium 10:6 noemt Mosera als de plaats waar Aaron stierf; veel uitleggers zien Mosera als de pleisterplaats in de streek van de berg Hor. De Urim, waarmee Eleazar voor Jozua raad zou vragen (Numeri 27:21), hoorden bij het borstschild van de hogepriester (Exodus 28:30). De Bijbel beschrijft niet hoe zij werkten; uitleggers geven verschillende verklaringen. Na Eleazar diende zijn zoon Pinehas als priester (Richteren 20:28). Volgens 1 Kronieken 6:4-8 liep de lijn van Eleazar via Pinehas tot Zadok, de priester in de dagen van David, en Ezra noemt zich een nakomeling van Eleazar (Ezra 7:5).
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Gehoorzaam: hij zette zijn dienst voort zoals Mozes gebood, ook op de dag dat zijn broers stierven (Leviticus 10:7)
- Betrouwbaar in de zorg voor het heiligdom: hij kreeg het opzicht over de olie, het reukwerk en de zalfolie (Numeri 4:16)
- Nauwkeurig in het uitvoeren van Gods opdrachten, zoals bij de wierookvaten van Korach (Numeri 16:39)
- Hij werkte eensgezind samen met Mozes en daarna met Jozua (Jozua 19:51)
−Zwakke kanten
- Met Ithamar at hij het zondoffer niet in de heilige plaats, waarover Mozes toornig werd (Leviticus 10:16-17); Mozes aanvaardde de verklaring van Aaron (Leviticus 10:19-20)
Theologische betekenis
Het priesterschap van Eleazar begon met een les over Gods heiligheid. Na de dood van Nadab en Abihu zei Mozes: "In degenen, die tot Mij naderen, zal Ik geheiligd worden" (Leviticus 10:3). Eleazar en Ithamar moesten hun dienst voortzetten zonder de gewone tekenen van rouw (Leviticus 10:6). Dat betekende niet dat hun verdriet er niet toe deed, want heel Israël zou de brand bewenen, maar wel dat de dienst aan God voorging. Toen Mozes later toornig was omdat zij het zondoffer niet hadden gegeten, nam Aaron het voor hen op, en Mozes aanvaardde dat (Leviticus 10:16-20). Veel uitleggers lezen daarin dat God ook in Zijn heiligheid oog heeft voor de zwakheid van Zijn dienaren. De overdracht op de berg Hor laat zien dat het ambt niet aan één persoon hing. Dezelfde klederen gingen van vader op zoon over (Numeri 20:28), en Deuteronomium 10:6 zegt eenvoudig: "zijn zoon Eleazar bediende het priesterambt in zijn plaats." Daarna stond Eleazar met de Urim tussen God en de leider van het volk (Numeri 27:21). Jozua kreeg zijn opdracht niet los van Gods raad, maar voor het aangezicht van de priester. Hebreeën 7 wijst op de grens van dit priesterschap: "genen zijn wel vele priesters geworden, omdat zij door den dood verhinderd werden altijd te blijven; Maar Deze, omdat Hij in der eeuwigheid blijft, heeft een onvergankelijk Priesterschap" (Hebreeën 7:23-24). Eleazar, die zijn vader zag sterven en zelf ook stierf (Jozua 24:33), is een van die vele priesters. De Hebreeënbrief ziet in die reeks stervende priesters zelf het contrast met Christus, de Hogepriester die geen opvolger nodig heeft. Eleazar is ook een getuige van Gods trouw aan Zijn belofte. Het land dat aan de vaderen was beloofd, werd door hem en Jozua "door het lot" uitgedeeld (Jozua 19:51).
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Eleazar (אֶלְעָזָר, Hebreeuws)
Betekenis
God heeft geholpen
Betekenis van de naam Eleazar: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
De dood van Nadab en Abihu
Nadab en Abihu brengen vreemd vuur en worden door een vuur van de HEERE verteerd. Mozes verbiedt Eleazar en Ithamar de gewone rouwgebruiken, omdat de zalfolie van de HEERE op hen is, en zij blijven bij de tent der samenkomst.
Leviticus 10:1-7
De wierookvaten van Korach
Na de opstand van Korach moet Eleazar de wierookvaten uit de brand opnemen. Hij laat er platen van maken als overtreksel voor het altaar, als teken dat alleen het zaad van Aaron reukwerk mag aansteken.
Numeri 16:36-40
Hogepriester op de berg Hor
Op Gods bevel klimmen Mozes, Aaron en Eleazar de berg Hor op, voor de ogen van de hele vergadering. Mozes trekt Aaron zijn klederen uit en doet ze Eleazar aan. Aaron sterft op de berg, en Mozes en Eleazar komen samen naar beneden.
Numeri 20:25-28
Jozua voor Eleazar gesteld
Mozes stelt Jozua voor het aangezicht van Eleazar en de hele vergadering en legt hem de handen op. Eleazar zal voor Jozua raad vragen naar de wijze van Urim, en naar zijn mond zal het volk uitgaan en ingaan.
Numeri 27:18-23
Het land verdeeld te Silo
Eleazar, Jozua en de hoofden van de stammen verdelen het land door het lot te Silo, voor het aangezicht van de HEERE, aan de deur van de tent der samenkomst.
Jozua 19:51
Begraven op de heuvel van Pinehas
Na de dood van Jozua sterft ook Eleazar. Hij wordt begraven op de heuvel die aan zijn zoon Pinehas gegeven was, op het gebergte van Efraïm.
Jozua 24:33
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Eleazar beter te begrijpen.
Leviticus 10:6
“En Mozes zeide tot Aaron, en tot Eleazar, en tot Ithamar, zijn zonen: Gij zult uw hoofden niet ontbloten, noch uw klederen verscheuren, opdat gij niet sterft, en grote toorn over de ganse vergadering kome; maar uw broederen, het ganse huis van Israel, zullen dezen brand, dien de HEERE aan gestoken heeft, bewenen.”
Direct na de dood van Nadab en Abihu. De priesters mogen de tekenen van rouw niet tonen; het volk neemt het bewenen op zich, en vers 7 houdt hen bij de tent der samenkomst.
Numeri 3:4
“Maar Nadab en Abihu stierven voor het aangezicht des HEEREN, als zij vreemd vuur voor het aangezicht des HEEREN in de woestijn van Sinai brachten, en hadden geen kinderen, doch Eleazar en Ithamar bedienden het priesterambt voor het aangezicht van hun vader Aaron.”
Omdat Nadab en Abihu geen kinderen hadden, ging het priesterschap verder via Eleazar en Ithamar.
Numeri 20:28
“En Mozes trok Aaron zijn klederen uit, en hij trok ze zijn zoon Eleazar aan; en Aaron stierf aldaar, op de hoogte diens bergs. Toen kwam Mozes en Eleazar van dien berg af.”
De overdracht van het hogepriesterschap op de berg Hor. De klederen van het ambt gaan van vader op zoon over.
Numeri 27:21
“En hij zal voor het aangezicht van Eleazar, den priester, staan, die voor hem raad vragen zal, naar de wijze van Urim, voor het aangezicht des HEEREN; naar zijn mond zullen zij uitgaan, en naar zijn mond zullen zij ingaan, hij, en al de kinderen Israels met hem, en de ganse vergadering.”
Bij de aanstelling van Jozua. De nieuwe leider zal Gods wil vragen via de hogepriester Eleazar.
Jozua 19:51
“Dit zijn de erfdelen, welke Eleazar, de priester, en Jozua, de zoon van Nun, en de hoofden der vaderen van de stammen, door het lot aan de kinderen Israels erfelijk uitdeelden te Silo, voor het aangezicht des HEEREN, aan de deur van de tent der samenkomst. Aldus maakten zij een einde van het uitdelen des lands.”
De afsluiting van de landverdeling. Eleazar wordt hier vóór Jozua genoemd, zoals ook in Jozua 14:1.
Jozua 24:33
“Ook stierf Eleazar, de zoon van Aaron; en zij begroeven hem op den heuvel van Pinehas, zijn zoon, die hem gegeven was geweest op het gebergte van Efraim.”
Het laatste vers van het boek Jozua. Met Jozua en Eleazar sterft de generatie die het land binnenging.
Tijdperiode
~1400 v.Chr.
Eleazar leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Eleazar leerde de heiligheid van God kennen op de dag dat zijn broers stierven. Hij moest verder met zijn dienst, terwijl het verdriet nog vers was. Ook bij ons kunnen gehoorzaamheid en verdriet samengaan. God vraagt niet dat wij ons verdriet verbergen, maar dat wij Hem blijven dienen en eren, ook als wij het niet begrijpen. Zijn leven laat ook zien hoe God werk van de ene generatie aan de volgende geeft. Eleazar droeg de klederen van zijn vader en stond later naast Jozua in plaats van naast Mozes. Wie een taak overneemt, hoeft de voorganger niet te kopiëren, maar mag trouw zijn op de plaats waar God hem nu zet. Het is God die bepaalt wanneer een taak overgaat; het ambt hing niet aan één mens (Numeri 20:24-26). De Bijbel besteedt weinig woorden aan Eleazar. Er staat geen wonder van hem, en behalve een voorschrift aan de krijgslieden (Numeri 31:21-24) weinig uitspraken. Hij was er, bij de volkstelling, bij de aanstelling van Jozua en bij de verdeling van het land. Stille trouw in een dienende rol heeft in Gods ogen waarde. De rij van priesters die stierven wijst ons naar de Hogepriester die altijd leeft. Wij hoeven niet te steunen op een mens die vroeg of laat wegvalt, maar op Christus, die "altijd leeft om voor hen te bidden" (Hebreeën 7:25).
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Eleazar
Wie was Eleazar in de Bijbel?
Wat betekent de naam Eleazar?
Waar staat Eleazar in de Bijbel?
Wat gebeurde er met Nadab en Abihu?
Hoe werd Eleazar hogepriester?
Wat deed Eleazar samen met Jozua?
Wie was Pinehas, de zoon van Eleazar?
Welke andere Eleazars staan er in de Bijbel?
Wanneer stierf Eleazar?
Wat kunnen wij leren van Eleazar?
Stel een vraag over Eleazar
Wilt u meer weten over Eleazar? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over EleazarBijbelverhalen rond Eleazar
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Eleazar in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Eleazar.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Eleazar in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Eleazar.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Eleazar aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.