Apollos in de Bijbel
Apollōs (Grieks) - “Waarschijnlijk een verkorte vorm van Apollonios — behorend bij Apollo (Griekse godheid)”
Wie was Apollos?
Apollos was een Joodse christen uit Alexandrië, welsprekend en machtig in de Schriften (Handelingen 18:24). In Efeze kende hij alleen de doop van Johannes, tot Priscilla en Aquila hem de weg van God nauwkeuriger uitlegden. Daarna sterkte hij de gemeente in Korinthe, waar Paulus hem zijn medearbeider noemt.
Apollos is een prediker uit de eerste christelijke gemeente. Het Nieuwe Testament noemt hem tien keer bij naam: in Handelingen 18 en 19, zes keer in 1 Korinthe en één keer in de brief aan Titus. Lukas stelt hem in één zin voor: "En een zeker Jood, met name Apollos, van geboorte een Alexandrier, een welsprekend man, kwam te Efeze, machtig zijnde in de Schriften" (Handelingen 18:24). Zijn naam wordt vaak verkeerd geschreven, als Appolos, Appollos of Apolus. In de Statenvertaling en in het Grieks staat Apollos: één p en twee l'en. Het is een Griekse naam, waarschijnlijk een verkorte vorm van Apollonios. In Efeze sprak Apollos vrijmoedig in de synagoge. Hij was in de weg des Heeren onderwezen en leerde naarstig over Jezus, maar hij kende alleen de doop van Johannes (Handelingen 18:25). Priscilla en Aquila hoorden hem. Zij wezen hem niet publiek terecht, maar namen hem bij zich thuis en legden hem den weg Gods bescheidenlijker uit (Handelingen 18:26), dat wil zeggen: nauwkeuriger. Daarna reisde Apollos met een aanbevelingsbrief naar Achaje, de provincie rond Korinthe. Daar overtuigde hij de Joden in het openbaar en bewees uit de Schriften dat Jezus de Christus was (Handelingen 18:28). Zijn optreden maakte zoveel indruk dat sommige Korinthiërs zich naar hem gingen noemen. Paulus wijst dat af: hij en Apollos zijn dienaars, geen partijleiders. "Ik heb geplant, Apollos heeft nat gemaakt; maar God heeft den wasdom gegeven" (1 Korinthe 3:6). Wie Apollos in de Bijbel zoekt, vindt dus geen lange levensbeschrijving, maar een herkenbaar portret: een begaafd uitlegger die zich liet onderwijzen, en een medearbeider van Paulus die de eer aan God liet.
Historische context
Apollos kwam uit Alexandrië, de stad die Alexander de Grote in de vierde eeuw voor Christus aan de westkant van de Nijldelta had gesticht. In de eerste eeuw was het na Rome een van de grootste steden van het rijk, met een beroemde bibliotheek en een grote Joodse gemeenschap. Daar was eerder de Griekse vertaling van het Oude Testament ontstaan, de Septuaginta, en daar schreef de Joodse geleerde Philo zijn werken. Dat Apollos machtig was in de Schriften, past bij die achtergrond, al vertelt Lukas niet waar of bij wie hij geleerd had. Hij kwam rond het jaar 52 in Efeze aan, aan het einde van de tweede zendingsreis van Paulus. Paulus had Priscilla en Aquila daar achtergelaten en was zelf doorgereisd naar Jeruzalem en Antiochië (Handelingen 18:18-22). Efeze was de hoofdstad van de provincie Asia, een havenstad met een synagoge en de beroemde tempel van Diana. Dat Apollos alleen de doop van Johannes kende, wijst op een kring van leerlingen die het getuigenis van Johannes de Doper over Jezus hadden aangenomen, maar het verdere onderwijs van de apostelen nog niet hadden ontvangen. In Handelingen 19:1-7 vindt Paulus in Efeze ongeveer twaalf zulke discipelen, terwijl Apollos inmiddels in Korinthe is. Zij hadden nog niet gehoord dat de Heilige Geest gegeven was. Korinthe, waar Apollos daarna werkte, was een welvarende handelsstad op de landengte tussen twee zeeën, met veel waardering voor redenaars en wijsbegeerte. In zo'n stad viel een welsprekend man op. Paulus schreef 1 Korinthe enkele jaren later vanuit Efeze, en Apollos was toen bij hem (1 Korinthe 16:12). De laatste vermelding, in Titus 3:13, laat zien dat hij later met Zenas, den wetgeleerde, rondreisde en door de gemeenten werd ondersteund.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Welsprekend en thuis in de Schriften (Handelingen 18:24)
- Vurig van geest en ijverig in het onderwijzen (Handelingen 18:25)
- Leerbaar: hij aanvaardt het onderwijs van Priscilla en Aquila (Handelingen 18:26)
- Een steun voor de gelovigen in Achaje (Handelingen 18:27)
- Zelfstandig van oordeel, ook tegenover Paulus (1 Korinthe 16:12)
−Zwakke kanten
- Zijn kennis was eerst onvolledig: hij kende alleen de doop van Johannes (Handelingen 18:25)
Theologische betekenis
De betekenis van Apollos ligt minder in wat hij zelf zegt, want er is geen woord van hem overgeleverd, dan in wat er rond hem gebeurt. Drie dingen springen eruit. Het eerste is de groei van onvolledige naar volledige kennis. Apollos verkondigde wat hij wist, en dat was waar, maar het was niet alles. Hij kende de doop van Johannes, die tot bekering riep en naar de Komende wees, maar nog niet de volle verkondiging na Pasen en Pinksteren. Priscilla en Aquila vulden aan wat ontbrak, en de Schrift laat zien dat zijn bediening daarna rijker werd. In de kerk wordt dit vaak gebruikt als voorbeeld van broederlijk onderwijs: niet afschrijven, maar nauwkeuriger uitleggen. Het tweede is de eenheid van de gemeente. In Korinthe noemden mensen zich naar Paulus, naar Apollos, naar Cefas of naar Christus (1 Korinthe 1:12). Paulus gebruikt juist zijn eigen naam en die van Apollos om te laten zien dat geen dienaar het middelpunt mag zijn. "Wie is dan Paulus, en wie is Apollos, anders dan dienaars, door welken gij geloofd hebt" (1 Korinthe 3:5). Wie plant en wie nat maakt, zijn samen Gods medearbeiders; de wasdom komt van God (1 Korinthe 3:9). Paulus zegt in 1 Korinthe 4:6 uitdrukkelijk dat hij dit op zichzelf en Apollos bij gelijkenis toepast, om de gemeente iets te leren. Het derde is de verhouding tussen welsprekendheid en de kracht van het evangelie. Paulus schrijft aan dezelfde gemeente dat hij niet kwam met uitnemendheid van woorden (1 Korinthe 2:1). Dat is geen kritiek op Apollos, maar een correctie op wie de boodschapper belangrijker vond dan de boodschap. Gaven zijn bruikbaar in Gods hand, maar het geloof rust op Gods kracht. Sinds de Reformatie wordt Apollos soms genoemd als mogelijke schrijver van de brief aan de Hebreeën. Daar is geen bewijs voor: de brief noemt geen schrijver, en uitleggers denken er verschillend over.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Apollōs (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk een verkorte vorm van Apollonios — behorend bij Apollo (Griekse godheid)
Betekenis van de naam Apollos: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Apollos komt in Efeze
Een Jood uit Alexandrië, welsprekend en machtig in de Schriften, spreekt vrijmoedig in de synagoge van Efeze. Hij leert naarstig over Jezus, maar kent alleen de doop van Johannes.
Onderwijs bij Priscilla en Aquila
Priscilla en Aquila nemen hem bij zich en leggen hem de weg van God nauwkeuriger uit. Apollos laat zich onderwijzen.
Naar Achaje met een aanbevelingsbrief
De broeders in Efeze schrijven aan de discipelen in Achaje dat zij hem moeten ontvangen. Hij is daar tot grote steun voor de gelovigen.
Openbaar debat in Korinthe
Apollos overtuigt de Joden in het openbaar en bewijst uit de Schriften dat Jezus de Christus is.
Partijschappen rond zijn naam
In Korinthe zeggen gemeenteleden: ik ben van Paulus, en ik van Apollos. Paulus noemt beiden dienaars door wie de Korinthiërs tot geloof kwamen.
Apollos komt nog niet naar Korinthe
Paulus heeft hem zeer gevraagd om met de broeders naar Korinthe te gaan, maar Apollos wil dat nu niet. Hij zal komen wanneer het hem gelegen is.
Op reis met Zenas
Paulus vraagt Titus om Zenas en Apollos zorgvuldig verder te helpen, zodat het hun aan niets ontbreekt.
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Apollos beter te begrijpen.
“En een zeker Jood, met name Apollos, van geboorte een Alexandrier, een welsprekend man, kwam te Efeze, machtig zijnde in de Schriften.”
De eerste vermelding: Lukas noemt zijn afkomst, zijn welsprekendheid en zijn kennis van het Oude Testament.
“En deze begon vrijmoediglijk te spreken in de synagoge. En als hem Aquila en Priscilla gehoord hadden, namen zij hem tot zich, en legden hem den weg Gods bescheidenlijker uit.”
Priscilla en Aquila vullen zijn kennis aan, niet in het openbaar maar bij hen thuis.
“Want hij overtuigde de Joden met groten ernst in het openbaar, bewijzende door de Schriften, dat Jezus de Christus was.”
Zijn werk in Achaje: het openbare gesprek met de Joden over de Messias.
“En dit zeg ik, dat een iegelijk van u zegt: Ik ben van Paulus, en ik van Apollos; en ik van Cefas; en ik van Christus.”
De partijschappen in Korinthe, waarin ook de naam van Apollos werd gebruikt.
“Ik heb geplant, Apollos heeft nat gemaakt; maar God heeft den wasdom gegeven.”
Paulus beschrijft zijn eigen werk en dat van Apollos met een beeld uit de landbouw.
“En wat aangaat Apollos, den broeder, ik heb hem zeer gebeden, dat hij met de broederen tot u komen zou; maar het was ganselijk zijn wil niet, dat hij nu zou komen; doch hij zal komen, wanneer het hem wel gelegen zal zijn.”
Paulus noemt hem den broeder en laat hem vrij in zijn besluit.
“Geleid Zenas, den wetgeleerde, en Apollos zorgvuldiglijk, opdat hun niets ontbreke.”
De laatste vermelding: Apollos is nog op reis in dienst van het evangelie.
Tijdperiode
~1e eeuw n.Chr.
Apollos leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Bijbelboeken over Apollos
Lessen voor vandaag
Apollos laat zien dat gaven en leerbaarheid samen kunnen gaan. Hij was welsprekend en kende de Schriften goed, en toch liet hij zich door een echtpaar van tentenmakers verder onderwijzen. Wie veel weet, heeft het nodig dat anderen hem aanvullen. Dat vraagt nederigheid van wie onderwezen wordt, en wijsheid van wie onderwijst: Priscilla en Aquila spraken hem niet publiek tegen, maar namen hem bij zich. Hij laat ook zien dat het werk in Gods koninkrijk een gezamenlijk werk is. Paulus plantte, Apollos maakte nat. De een is niet belangrijker dan de ander. Dat helpt tegen jaloersheid op de gaven van een ander, en tegen het vereren van één prediker of schrijver. In een gemeente waar mensen zeggen: ik ben van deze of die voorganger, geldt nog steeds de vraag van Paulus: wie is dan Paulus, en wie is Apollos? Ten slotte laat Apollos zien dat verstand en geloof geen tegenstelling hoeven te zijn. Zijn kennis van het Oude Testament was het middel waarmee hij uitlegde dat Jezus de Christus is. Wij mogen onze gaven, ook ons verstand, gebruiken om het evangelie helder te maken, zolang wij weten dat God de wasdom geeft.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Apollos
Wie was Apollos in de Bijbel?
Is het Apollos, Appolos of Apolus?
Waar staat Apollos in de Bijbel?
Wat betekent de naam Apollos?
Wat leerden Priscilla en Aquila aan Apollos?
Wat betekent: Ik heb geplant, Apollos heeft nat gemaakt?
Waarom zeiden Korinthiërs: ik ben van Apollos?
Was Apollos een apostel?
Heeft Apollos de brief aan de Hebreeën geschreven?
Wat kunnen wij leren van Apollos?
Stel een vraag over Apollos
Wilt u meer weten over Apollos? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over ApollosVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Apollos in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Apollos.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Apollos in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Apollos.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Apollos aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.