De Emmaüsgangers

Lukas 24:13-35 vertelt wat er gebeurde op de dag van de opstanding, nadat vrouwen het graf van de Heere Jezus leeg hadden gevonden. Engelen hadden hun gezegd dat Hij leefde, maar de apostelen hielden hun woorden voor ijdel geklap (Lukas 24:11). Petrus liep naar het graf en ging weg, verwonderd over wat er geschied was (Lukas 24:12). Hoe die morgen verliep, staat bij de opstanding van Jezus. Daarna richt Lukas de aandacht op twee leerlingen buiten de kring van de elf.

Wie ging er met de Emmaüsgangers mee?

Twee van de leerlingen gingen diezelfde dag naar Emmaüs, een dorp op zestig stadiën van Jeruzalem (Lukas 24:13). Onderweg spraken zij samen over alles wat er gebeurd was. Toen kwam Jezus Zelf bij hen en ging met hen mee (Lukas 24:15). Lukas zegt erbij dat hun ogen gehouden werden, zodat zij Hem niet kenden (Lukas 24:16). Een andere oorzaak noemt hij niet: geen duisternis, geen tranen. Markus zegt in zijn korte samenvatting dat Jezus Zich openbaarde in een andere gedaante (Markus 16:12). Lukas legt de nadruk op hun ogen. Dezelfde lijdende vorm komt terug op het moment dat hun ogen geopend worden (Lukas 24:31).

Wat vertelden de Emmaüsgangers aan Jezus?

Jezus vroeg waarover zij onderweg spraken: "en waarom ziet gij droevig"? (Lukas 24:17). Een van de twee, Kleopas, vroeg Hem of Hij dan alleen een vreemdeling te Jeruzalem was, Die niet wist wat daar in deze dagen geschied was (Lukas 24:18). Op Zijn vraag welke dingen zij bedoelden, vertelden zij over Jezus de Nazarener. Hij was een Profeet, krachtig in werken en woorden, voor God en al het volk. De overpriesters en oversten hadden Hem overgeleverd tot het oordeel des doods en gekruisigd.

Dan volgt de zin waarin hun teleurstelling klinkt: "En wij hoopten, dat Hij was Degene, Die Israël verlossen zou" (Lukas 24:21). Het was nu al de derde dag. Sommige vrouwen hadden hen wel ontsteld. Zij waren vroeg bij het graf geweest, hadden Zijn lichaam niet gevonden en zeiden dat engelen hun verteld hadden dat Hij leefde. Enkelen van de leerlingen waren daarop naar het graf gegaan. Zij vonden het zoals de vrouwen gezegd hadden, maar Hem zagen zij niet (Lukas 24:22-24).

Wat legde Jezus uit op de weg naar Emmaüs?

Jezus antwoordde met een berisping en een vraag: "O onverstandigen en tragen van hart, om te geloven al hetgeen de profeten gesproken hebben! Moest de Christus niet deze dingen lijden, en alzo in Zijn heerlijkheid ingaan"? (Lukas 24:25-26). Hun probleem was niet dat zij gehoopt hadden, maar dat zij niet geloofd hadden wat er geschreven stond: dat de weg naar de heerlijkheid door het lijden liep.

Daarna begon Hij bij Mozes en bij al de profeten, en legde hun uit, in al de Schriften, wat van Hem geschreven was (Lukas 24:27). Welke teksten Jezus besprak, vertelt Lukas niet. Wel zegt hij dat het ging over Hem, en dat Hij het geheel van de Schriften erbij betrok. Later die avond zei Jezus het ook tegen de elven: alles moest vervuld worden wat over Hem geschreven was in de Wet van Mozes, de Profeten en de Psalmen (Lukas 24:44).

Wanneer herkenden de Emmaüsgangers Jezus?

Zij naderden het dorp, en Jezus hield Zich alsof Hij verder zou gaan (Lukas 24:28). De twee drongen bij Hem aan: "Blijf met ons; want het is bij den avond, en de dag is gedaald" (Lukas 24:29). Hij ging met hen naar binnen. Toen Hij met hen aanzat, nam Hij het brood, zegende het, brak het en gaf het hun (Lukas 24:30). De Gast trad op als Gastheer. Op dat moment werden hun ogen geopend en kenden zij Hem, en Hij verdween uit hun gezicht (Lukas 24:31).

Terugkijkend zeiden zij tegen elkaar: "Was ons hart niet brandende in ons, als Hij tot ons sprak op den weg, en als Hij ons de Schriften opende"? (Lukas 24:32). Wat aan tafel zichtbaar werd, was onderweg al begonnen, toen Hij hun de Schriften uitlegde.

Wat deden de Emmaüsgangers daarna?

Zij stonden op in dezelfde ure en keerden terug naar Jeruzalem, hoewel de avond gevallen was. Daar vonden zij de elven bij elkaar, met anderen die bij hen waren. Eerst hoorden zij het nieuws van hen: "De Heere is waarlijk opgestaan, en is van Simon gezien" (Lukas 24:34). Simon is Petrus; ook Paulus noemt die verschijning aan Cefas (1 Korinthe 15:5). Daarna vertelden de twee wat er op de weg geschied was, en hoe Hij hun bekend was geworden in het breken van het brood (Lukas 24:35). Daarmee eindigt de geschiedenis. Terwijl zij nog spraken, stond Jezus Zelf in hun midden (Lukas 24:36).

Lukas noemt Emmaüs een vlek, een dorp, op zestig stadiën van Jeruzalem (Lukas 24:13). Een stadie is ongeveer 185 meter; de afstand komt dus neer op ruim tien kilometer, een wandeling van enkele uren. Enkele oude handschriften lezen honderdzestig stadiën. Waar het dorp precies lag, is niet bekend. Er worden verschillende plaatsen ten westen van Jeruzalem genoemd, maar geen ervan is met zekerheid aan te wijzen.

Alles gebeurde op denzelfden dag (Lukas 24:13): de eerste dag der week, waarop de vrouwen het graf leeg hadden gevonden (Lukas 24:1). Toen de twee in Emmaüs aankwamen, liep de dag ten einde (Lukas 24:29). Toch gingen zij nog in dezelfde ure terug.

Kleopas is de enige van de twee die bij naam genoemd wordt (Lukas 24:18). Johannes noemt bij het kruis "Maria, de vrouw van Klopas" (Johannes 19:25). Of Klopas en Kleopas dezelfde man zijn, weten wij niet. Daarom is ook niet te zeggen of de tweede Emmaüsganger zijn vrouw was.

De elven (Lukas 24:33) is de naam voor de apostelen na het verraad van Judas. Volgens Johannes was Thomas er die avond niet bij (Johannes 20:24); zijn geschiedenis staat bij Thomas ziet de Heere.

In Lukas 24 is de opgestane Christus Degene Die handelt. Hij komt Zelf bij twee teleurgestelde leerlingen, Hij stelt de vragen, Hij opent de Schriften en Hij breekt het brood. Zij zochten Hem niet op de weg naar Emmaüs; Hij zocht hen. Ook het niet herkennen en het herkennen staan in de lijdende vorm: hun ogen werden gehouden, en hun ogen werden geopend (Lukas 24:16 en 24:31). Lukas laat daarmee zien dat het kennen van de Opgestane een gave is. Later die avond opende Jezus de elven het verstand, "opdat zij de Schriften verstonden" (Lukas 24:45).

Het woord moest draagt het gesprek onderweg. Het lijden van de Christus was geen ongeluk dat Gods plan doorkruiste, maar de weg die God in de Schriften had aangekondigd. Jezus had het Zelf voorzegd: "De Zoon des mensen moet veel lijden" (Lukas 9:22). Ook toen Hij het later opnieuw zei, verstonden de discipelen het niet; dat woord "was voor hen verborgen" (Lukas 9:45 en 18:34). De Emmaüsgangers hoopten op de verlossing van Israël, en die hoop was niet verkeerd. Maar voor een Verlosser Die lijdt, hadden zij geen plaats. Uitleggers denken bij Mozes en de profeten vaak aan woorden als Jesaja 53:5: "Hij is om onze overtredingen verwond". Het Nieuwe Testament legt dat verband zelf: Filippus begon bij die Schrift en verkondigde Jezus (Handelingen 8:35). Paulus vat het evangelie later samen met dezelfde nadruk: Christus is gestorven en opgewekt "naar de Schriften" (1 Korinthe 15:3-4).

Over het breken van het brood in Emmaüs denken christenen verschillend. Sommigen zien er een viering van het avondmaal in, omdat Lukas woorden gebruikt die doen denken aan de instelling (Lukas 22:19) en omdat de eerste gemeente volhardde "in de breking des broods" (Handelingen 2:42). Anderen lezen het als een gewone maaltijd waarbij Jezus als Gastheer het brood brak, zoals bij de spijziging van de schare (Lukas 9:16). De tekst legt de nadruk niet op het brood, maar op Hem: zij kenden Hem in het breken des broods (Lukas 24:35).

Zo wordt deze geschiedenis een getuigenis van Pasen. Twee mensen die zeiden: wij hoopten, gaan dezelfde avond terug om te vertellen dat Hij leeft. De Heere Zelf heeft hun hoop vernieuwd, door Zijn Woord en Zijn tegenwoordigheid.

De opgestane Heere zoekt teleurgestelde mensen op. De Emmaüsgangers liepen weg van Jeruzalem met een hoop die zij in de verleden tijd uitspraken. Jezus liet hen niet alleen gaan, maar kwam bij hen en vroeg naar hun droefheid. Wie zich in dat wij hoopten herkent, mag weten dat de levende Christus Zich niet laat tegenhouden door teleurstelling of traagheid van hart. Zijn opstanding is geen gerucht: "De Heere is waarlijk opgestaan" (Lukas 24:34).

Christus leren kennen gaat door de Schriften. Jezus nam de twijfel van de twee niet weg met een verschijning zonder woorden. Hij opende eerst Mozes en de profeten, en hun hart brandde terwijl Hij sprak. Ook nu laat Hij Zich kennen door Zijn Woord: "Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods" (Romeinen 10:17). Dat maakt ons afhankelijk bij het lezen van de Bijbel. Wij hebben nodig dat Hij onze ogen opent, en mogen bidden: "Ontdek mijn ogen, dat ik aanschouwe de wonderen van Uw wet" (Psalm 119:18).

Wie Hem kent, kan het niet voor zich houden. De Emmaüsgangers hadden Jezus gevraagd te blijven omdat de avond viel. Toch gingen zij in dezelfde ure terug naar Jeruzalem. Wat zij gezien en gehoord hadden, moest verteld worden aan de anderen. Zo eindigt ook de geschiedenis: zij vertelden wat er op de weg geschied was, en hoe Hij hun bekend was geworden in het breken des broods (Lukas 24:35).