De bekering van Lydia

Handelingen 16:9-15 vertelt hoe het evangelie op de tweede zendingsreis van Paulus in Macedonië kwam, en hoe de Heere in Filippi het hart van Lydia opende. Paulus reisde met Silas (Handelingen 15:40), en in Lystra had hij Timotheüs meegenomen (Handelingen 16:1-3).

Waarom ging Paulus naar Macedonië?

Paulus en zijn metgezellen wilden het Woord in Azië spreken en daarna naar Bithynië reizen, maar de Heilige Geest verhinderde het en liet het hun niet toe (Handelingen 16:6-7). Zo kwamen zij in de havenstad Troas. Daar zag Paulus in de nacht een gezicht: "er was een Macedonisch man staande, die hem bad en zeide: Kom over in Macedonië, en help ons" (Handelingen 16:9). Vanaf dit punt vertelt Lukas in de wij-vorm. Zij zochten terstond naar Macedonië te reizen, "besluitende daaruit, dat ons de Heere geroepen had, om denzelven het Evangelie te verkondigen" (Handelingen 16:10).

Wat gebeurde er bij de rivier in Filippi?

Zij voeren van Troas over Samothrace naar Neapolis, en vandaar gingen zij naar Filippi, de eerste stad van dat deel van Macedonië en een Romeinse kolonie (Handelingen 16:11-12). Daar bleven zij enkele dagen. Op de sabbat gingen zij buiten de stad naar de rivier, "waar het gebed placht te geschieden". Zij gingen zitten en spraken tot de vrouwen die er samengekomen waren (Handelingen 16:13).

Hoe kwam Lydia tot geloof?

Onder die vrouwen was Lydia, een purperverkoopster uit de stad Thyatira, een vrouw "die God diende". Zij luisterde. Dan schrijft Lukas het zwaartepunt van de geschiedenis: "welker hart de Heere heeft geopend, dat zij acht nam op hetgeen van Paulus gesproken werd" (Handelingen 16:14). Paulus sprak, maar de Heere opende het hart. Acht nemen betekent hier: het gesproken woord ter harte nemen en aannemen.

Wat deed Lydia na haar doop?

Lydia werd gedoopt, en haar huis met haar. Wie er tot haar huis behoorden, vertelt Lukas niet. Daarna bad zij de reizigers: "Indien gij hebt geoordeeld, dat ik den Heere getrouw ben, zo komt in mijn huis, en blijft er". Lukas voegt eraan toe: "En zij dwong ons" (Handelingen 16:15). Zij drong er sterk op aan. Ook later bleef haar huis open: na hun gevangenschap gingen Paulus en Silas weer naar Lydia, zagen de broeders en vertroostten hen (Handelingen 16:40). Wat er in Filippi tussendoor gebeurde, leest u in Paulus en Silas in de gevangenis en in de uitleg van Handelingen 16.

Thyatira lag in de Romeinse provincie Asia, in het westen van het huidige Turkije. Later liet de Heere Jezus aan de gemeente daar een brief schrijven (Openbaring 2:18). Purper was een kostbare verfstof voor stoffen en kleding. Dat Lydia daarin handelde en een huis had waar gasten konden blijven, doet denken aan een vrouw met enig vermogen; hoe rijk zij was, zegt de tekst niet. De uitdrukking "die God diende" wordt meestal gelezen als: iemand uit de heidenen die de God van Israël vereerde. Lukas noemt in Filippi geen synagoge, alleen een plaats van gebed bij de rivier. Het "wij" vanaf Handelingen 16:10 wordt algemeen uitgelegd als teken dat Lukas, de schrijver van Handelingen, meereisde.

In deze geschiedenis is God Zelf de handelende. De Heilige Geest sluit wegen af en de Heere roept naar Macedonië (Handelingen 16:6-10). Bij de rivier opent Hij een hart. Lukas legt de nadruk niet op de ijver of de vroomheid van Lydia, maar op wat de Heere deed. Zij diende God al en zij hoorde al, en toch was er meer nodig dan horen: het hart moest open. Dat doet de Heere, zoals de opgestane Heiland bij Zijn discipelen deed: "Toen opende Hij hun verstand, opdat zij de Schriften verstonden" (Lukas 24:45). Jezus zegt Zelf: "Niemand kan tot Mij komen, tenzij dat de Vader, Die Mij gezonden heeft, hem trekke" (Johannes 6:44).

Tegelijk gebruikt God het gesproken woord. Lydia nam acht op wat Paulus zei. Het geloof is "uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods" (Romeinen 10:17). De prediking en het werk van de Heere in het hart staan hier niet tegenover elkaar; Hij werkt door Zijn Woord.

Daarna volgen de doop en de gastvrijheid. Lydia wordt gedoopt met haar huis, zoals even later de stokbewaarder in dezelfde stad met al de zijnen (Handelingen 16:33). In de gereformeerde traditie wordt dit genoemd bij de kinderdoop: de belofte geldt ook het huis. Of er kinderen bij waren, zegt de tekst niet, en over wat deze huisdopen bewijzen denken christenen verschillend. Wel is duidelijk dat in Filippi een gemeente begon. Jaren later dankte Paulus God voor hun "gemeenschap aan het Evangelie, van den eersten dag af tot nu toe" (Filippenzen 1:5).

De Heere opent harten. Wie bidt voor iemand die het evangelie hoort maar het niet aanneemt, mag dat vragen aan Hem Die het hart van Lydia opende. Bekering is geen prestatie van ons; zij begint bij het werk van God. Zie ook wat de Bijbel zegt over bekering.

De Heere gebruikt Zijn Woord, ook als het klein begint. Paulus zocht de plaats op waar gebeden werd en sprak met een kleine groep vrouwen. De Heere werkte bij een rivier buiten de stad. Dat leert ons het horen van Gods Woord niet te verwaarlozen, in de kerk en thuis, en het niet te meten aan de grootte van de groep.

Een geopend hart opent een huis. Het eerste wat Lydia na haar doop deed, was de boodschappers van het evangelie in huis nemen. Haar gastvrijheid was een vrucht van wat de Heere had gedaan, geen voorwaarde ervoor. De apostel Petrus schrijft: "Zijt herbergzaam jegens elkander, zonder murmureren" (1 Petrus 4:9). Lydia vroeg alleen of zij "den Heere getrouw" was bevonden, en daarna stond haar huis open.