Eutychus valt uit het raam

Handelingen 20:7-12 vertelt hoe Eutychus in de havenstad Troas uit het raam viel, aan het eind van de derde zendingsreis van Paulus. Hij was op weg naar Jeruzalem, waar hij op de pinksterdag wilde zijn (Handelingen 20:16). Lukas, de schrijver van Handelingen, reisde mee: hij vertelt dit deel in de wij-vorm. Zij bleven zeven dagen in Troas (Handelingen 20:6).

Wat gebeurde er in Troas op de eerste dag van de week?

Op de avond voor het vertrek kwam de gemeente samen. Lukas schrijft: "En op den eersten dag der week, als de discipelen bijeengekomen waren om brood te breken, handelde Paulus met hen" (Handelingen 20:7). Omdat hij de volgende dag zou vertrekken, sprak Paulus lang, tot middernacht. Zij waren bijeen in een opperzaal, een kamer boven in het huis, en Lukas noemt dat er "vele lichten" brandden (Handelingen 20:8).

Hoe viel Eutychus uit het raam?

In het venster, het open raam van de zaal, zat een jongeman die Eutychus heette. Terwijl Paulus doorsprak, werd hij "met een diepen slaap overvallen". Hij viel naar beneden, van de derde verdieping. Lukas zegt het zonder omwegen: hij "viel van de derde zoldering nederwaarts, en werd dood opgenomen" (Handelingen 20:9). Een zoldering is hier een verdieping van het huis.

Wat zei Paulus toen Eutychus dood was opgenomen?

Paulus ging naar beneden. Hij viel op de jongen en sloeg zijn armen om hem heen. Toen zei hij tegen de anderen: "Weest niet beroerd; want zijn ziel is in hem" (Handelingen 20:10). Beroerd zijn betekent hier: ontsteld en in opschudding zijn. Lukas noemt geen gebed en beschrijft niet wat er verder bij de jongen gebeurde. Hij geeft alleen deze woorden. Hoe ze gelezen worden, staat hieronder bij de betekenis.

Hoe eindigt de geschiedenis van Eutychus?

Daarna ging Paulus weer naar boven. Hij brak het brood, at, en sprak nog lang met hen, "tot den dageraad toe" (Handelingen 20:11). Toen vertrok hij. Het slot geeft Lukas in één zin: "En zij brachten den knecht levende, en waren bovenmate vertroost" (Handelingen 20:12). Met de knecht bedoelt hij de jonge Eutychus. Paulus reisde verder over Assus naar Milete, waar hij afscheid nam van de ouderlingen van Efeze (Handelingen 20:13-38). De samenhang van het hoofdstuk leest u in de uitleg van Handelingen 20.

Troas lag aan de westkust van Klein-Azië. Paulus was er eerder geweest: daar zag hij in een gezicht de Macedonische man die om hulp vroeg (Handelingen 16:8-10). De samenkomst was in de avond, mogelijk omdat veel gelovigen overdag moesten werken. Of het zaterdagavond of zondagavond was, hangt af van de dagtelling (de Joodse dag begint bij zonsondergang); daarover verschillen de uitleggers. Wat het breken van het brood hier precies is, het avondmaal, een gemeenschappelijke maaltijd of beide, zegt de tekst niet met zoveel woorden. De vele lichten waren waarschijnlijk olielampen. Sommige uitleggers zien in hun warmte een verklaring voor de slaap van Eutychus; Lukas noemt ze in elk geval vlak voor de val.

Op deze avond staat de opgestane Heere in het middelpunt. De gemeente komt samen op de eerste dag van de week, de dag waarop Jezus uit de doden opstond en in het midden van Zijn discipelen kwam (Johannes 20:19). Zij komen om brood te breken en het Woord te horen, zoals de eerste gemeente "volhardende in de leer der apostelen, en in de gemeenschap, en in de breking des broods, en in de gebeden" was (Handelingen 2:42). Midden in die samenkomst valt een jongen dood neer. Juist daar laat de Heere zien dat Hij machtiger is dan de dood.

Lukas schrijft dat Eutychus "dood opgenomen" werd. Hij zegt niet dat de mensen meenden dat hij dood was, zoals hij wel schrijft over Paulus in Lystra (Handelingen 14:19). De meeste uitleggers lezen de woorden "zijn ziel is in hem" daarom als: het leven is in hem teruggekeerd. Paulus valt op de jongen en omvat hem, zoals Elia zich over het dode kind in Sarfath uitstrekte, waarna "de ziel van het kind kwam weder in hem" (1 Koningen 17:22). Enkele uitleggers lezen Paulus’ woorden anders: de jongen was nog niet werkelijk gestorven. Daar denken christenen verschillend over. Het slot wijst op meer dan een afgewende schrik: de gemeente was "bovenmate vertroost" (Handelingen 20:12).

Niet Paulus geeft het leven, maar God, Die "ongewone krachten door de handen van Paulus" deed (Handelingen 19:11). Wat Eutychus ontving, was een terugkeer in dit leven. Van Christus zegt de Schrift dat Hij, "opgewekt zijnde uit de doden, niet meer sterft" (Romeinen 6:9); Hij is "de Eersteling geworden dergenen, die ontslapen zijn" (1 Korinthe 15:20). Vergelijk ook Lazarus opgewekt.

De Heere houdt Zijn gemeente bijeen rond Zijn Woord, ook als de dood binnenvalt. In Troas werd de samenkomst onderbroken, maar niet afgebroken. Na de val ging Paulus weer naar boven, brak het brood en sprak verder tot de dageraad. Dat leert ons de samenkomst van de gemeente niet licht te nemen: "En laat ons onze onderlinge bijeenkomst niet nalaten" (Hebreeën 10:25).

De Heere geeft troost. De gemeente was "bovenmate vertroost" (Handelingen 20:12), omdat de jongen leefde. Paulus noemt God "de Vader der barmhartigheden, en de God aller vertroosting" (2 Korinthe 1:3). Niet elke rouw eindigt zoals in Troas. Toch mogen wie in Christus geloven weten dat God hen die ontslapen zijn in Jezus "weder brengen met Hem" zal (1 Thessalonicenzen 4:14). Zie ook wat de Bijbel zegt over troost.

De Heere verzwijgt de zwakheid van mensen niet. Lukas vertelt eerlijk dat Eutychus in slaap viel, zonder er een verwijt of een grap van te maken. Er volgt geen standje, maar zorg: Paulus ging naar beneden en nam de jongen in zijn armen. Het laatste woord is niet aan de slaap of de val, maar aan God, Die de jongen het leven teruggaf: zij brachten hem "levende" (Handelingen 20:12).