Trofimus in de Bijbel
Trofimos (Grieks) - “Voedzaam of opgevoed”
Wie was Trofimus?
Trofimus was een gelovige uit Efeze en een reisgenoot van Paulus. Omdat Joden meenden dat Paulus hem in de tempel had gebracht, werd Paulus in Jeruzalem gevangengenomen (Handelingen 21:29). Later schreef Paulus: "Trofimus heb ik te Milete krank gelaten" (2 Timotheüs 4:20).
Trofimus staat drie keer in de Bijbel: in Handelingen 20:4, in Handelingen 21:29 en in 2 Timotheüs 4:20. De Statenvertaling schrijft zijn naam als Trofimus; in het Grieks luidt hij Trofimos. Lukas noemt hem "Trofimus, den Efezier" (Handelingen 21:29). Hij kwam dus uit Efeze. Dat hij geen Jood was maar een heidenchristen, blijkt uit de beschuldiging dat Paulus "Grieken in den tempel gebracht" had (Handelingen 21:28). Hij verschijnt voor het eerst in de lijst van mannen die Paulus vergezelden aan het einde van zijn derde zendingsreis. Uit Azië kwamen "Tychikus en Trofimus" (Handelingen 20:4). Met de anderen reisden zij vooruit en wachtten in Troas op Paulus en Lukas (Handelingen 20:5). Zijn tweede vermelding is de belangrijkste. In Jeruzalem zagen Joden uit Azië Paulus in de tempel. Zij hadden hem eerder met Trofimus in de stad gezien en meenden dat Paulus de Efeziër de tempel had binnengebracht. Daarop brak een oploop uit, en Paulus werd gevangengenomen (Handelingen 21:27-33). Trofimus deed zelf niets; het ging om een vermoeden. De laatste vermelding is kort: "Trofimus heb ik te Milete krank gelaten" (2 Timotheüs 4:20). Daarom wordt Trofimus vaak genoemd bij de vraag waarom niet elke zieke genezen wordt. Meer vertelt de Bijbel niet over hem.
Historische context
Trofimus kwam uit Efeze, waar Paulus ruim twee jaar had gewerkt (Handelingen 19:10). Hij was waarschijnlijk in die tijd tot geloof gekomen. De groep in Handelingen 20:4 bestond uit mannen uit Macedonië, Galatië en Azië. Veel uitleggers verbinden die groep met de inzameling voor de armen in Jeruzalem (Romeinen 15:25-26, Handelingen 24:17): afgevaardigden van de gemeenten die de gave mee overbrachten. De tekst van Handelingen zegt dat niet met zoveel woorden. De reis valt volgens de meeste uitleggers rond 57 n.Chr. In de tempel van Jeruzalem mochten niet-Joden alleen in de buitenste voorhof komen. Een borstwering scheidde die van de binnenste terreinen. Josephus beschrijft dat er bij die afscheiding opschriften stonden die vreemdelingen op straffe van de dood verboden verder te gaan, en een Griekse waarschuwingssteen met zo'n tekst is in de negentiende eeuw teruggevonden. Daarom was de beschuldiging dat Paulus "Grieken in den tempel gebracht" had zo ernstig (Handelingen 21:28). Paulus was op dat moment juist in de tempel om zich met vier mannen die een gelofte hadden gedaan te heiligen en hun kosten te betalen, op advies van Jakobus en de ouderlingen (Handelingen 21:23-26). Hij wilde laten zien dat hij de wet niet verachtte. Het gerucht over Trofimus gaf zijn tegenstanders een aanleiding. Wanneer Paulus Trofimus in Milete achterliet, is onzeker. Op de reis van Handelingen 20 kwam Trofimus mee naar Jeruzalem, dus het gaat waarschijnlijk om een latere reis. Veel uitleggers denken aan een periode na de eerste gevangenschap van Paulus in Rome, kort voor 2 Timotheüs werd geschreven. Milete lag aan de kust, ten zuiden van Efeze.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Reisde met Paulus mee naar Jeruzalem (Handelingen 20:4, Handelingen 21:29)
- Bleef bij Paulus tot in Jeruzalem, waar gevaar dreigde (Handelingen 21:29)
- Bleef ook in latere jaren met het werk van Paulus verbonden (2 Timotheüs 4:20)
Theologische betekenis
Bij Trofimus komen twee lijnen samen. De eerste is de muur tussen Jood en heiden. Trofimus was een gelovige uit de heidenen, broeder van Paulus in Christus, maar in de tempel mocht hij niet verder dan de buitenste voorhof. Het vermoeden dat Paulus die grens had overschreden, leidde tot zijn arrestatie. Veel uitleggers lezen in dat licht wat Paulus aan de gemeente in Efeze schreef: Christus heeft "den middelmuur des afscheidsels gebroken" (Efeze 2:14). In Christus "is noch Jood noch Griek" (Galaten 3:28). De tweede lijn is de ziekte. Paulus had in Efeze grote dingen gezien: "God deed ongewone krachten door de handen van Paulus" (Handelingen 19:11), en op Malta genas hij de vader van Publius (Handelingen 28:8). Toch liet hij Trofimus ziek achter. Dat laat zien dat de wonderen geen macht waren waarover de apostel vrij beschikte. God deed ze, op Zijn tijd en naar Zijn wil. Paulus noemt de tekenen en wonderen "merktekenen van een apostel" (2 Korinthe 12:12): zij bevestigden het woord van de apostelen (Hebreeën 2:3-4). Paulus spreekt daar nergens over als over een gebrek aan geloof. Hij schrijft het zakelijk, zoals hij ook over Epafroditus schrijft, die "krank geweest tot nabij den dood" was en door Gods ontferming herstelde (Filippenzen 2:27), en over de maag van Timotheüs (1 Timotheüs 5:23). Zelf kreeg hij op zijn gebed om de doorn in het vlees, wat die ook precies was, als antwoord: "Mijn genade is u genoeg" (2 Korinthe 12:9). Zo past Trofimus in het eerlijke beeld van de Schrift: de Heere kan genezen en doet dat ook, maar belooft niet dat elke ziekte in dit leven wordt weggenomen. Of er nu nog wonderen gebeuren, bespreken wij apart, bij de vraag over wonderen in onze tijd.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Trofimos (Grieks)
Betekenis
Voedzaam of opgevoed
Sleutelmomenten
Met Paulus op reis
Trofimus en Tychikus, beiden uit Azië, reizen met Paulus mee. Zij gaan vooruit en wachten met de anderen in Troas.
Handelingen 20:4-5
Het gerucht over de tempel
Joden uit Azië zien Paulus in de tempel. Omdat zij hem eerder met Trofimus de Efeziër in de stad zagen, roepen zij dat hij Grieken in de tempel heeft gebracht.
Handelingen 21:27-29
Paulus gevangengenomen
De stad komt in beroering. Paulus wordt uit de tempel gesleurd en geslagen, tot de Romeinse overste ingrijpt en hem met twee ketenen laat binden.
Handelingen 21:30-33
Ziek achtergelaten in Milete
In zijn laatste brief schrijft Paulus dat hij Trofimus krank in Milete heeft achtergelaten.
2 Timotheüs 4:20
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Trofimus beter te begrijpen.
Handelingen 20:4
“En hem vergezelschapte tot in Azie Sopater van Berea; en van de Thessalonicensen Aristarchus en Sekundus; en Gajus van Derbe, en Timotheus en van die van Azie Tychikus en Trofimus.”
De eerste vermelding: Trofimus reist met Tychikus, beiden uit Azië, in het gezelschap van Paulus.
Handelingen 21:28
“Roepende: Gij Israelietische mannen, komt te hulp! Deze is de mens, die tegen het volk, en de wet, en deze plaats allen man overal leert; en bovendien heeft hij ook Grieken in den tempel gebracht, en heeft deze heilige plaats ontheiligd.”
De beschuldiging tegen Paulus. Het laatste deel ervan berustte op een vermoeden over Trofimus.
Handelingen 21:29
“Want zij hadden te voren Trofimus, den Efezier, met hem in de stad gezien, welken zij meenden, dat Paulus in den tempel gebracht had.”
Lukas legt uit waar het gerucht vandaan kwam: zij meenden het, maar hadden het niet gezien.
2 Timotheüs 4:20
“Erastus is te Korinthe gebleven; en Trofimus heb ik te Milete krank gelaten.”
De laatste vermelding van Trofimus, in de laatste brief van Paulus. Hij noemt de ziekte zonder verdere uitleg.
Efeze 2:14
“Want Hij is onze vrede, Die deze beiden een gemaakt heeft, en den middelmuur des afscheidsels gebroken hebbende,”
Paulus aan de gemeente in Efeze, de stad van Trofimus: in Christus is de scheiding tussen Jood en heiden opgeheven.
2 Korinthe 12:9
“En Hij heeft tot mij gezegd: Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht. Zo zal ik dan veel liever roemen in mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij wone.”
Ook Paulus kreeg niet alles wat hij vroeg. Gods genade draagt ook waar de zwakheid blijft.
Tijdperiode
~57 n.Chr.
Trofimus leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Trofimus is iemand van de tweede rij. Hij reisde mee, wachtte in Troas, liep met Paulus door Jeruzalem en werd later ziek. Toch noemt de Bijbel zijn naam. De Heere ziet de trouw van wie geen leiding geeft en geen brieven schrijft. Zijn verhaal laat ook zien hoe snel een vermoeden een gerucht wordt. De Joden uit Azië "meenden" dat Paulus hem in de tempel had gebracht (Handelingen 21:29). Op dat vermoeden volgde een oploop. Wij doen er goed aan niet te oordelen op wat wij menen te weten, en geen kwaad door te vertellen dat wij niet zeker weten. De kortste zin over Trofimus is misschien de bekendste: "Trofimus heb ik te Milete krank gelaten." Wie ziek is en om genezing bidt zonder dat die komt, mag uit dit vers weten dat blijvende ziekte niet vanzelf betekent dat het geloof tekortschiet. Paulus noemt het zonder verwijt. De Heere kan genezen, en wij mogen Hem daarom bidden, maar Zijn genade is ook genoeg waar de ziekte blijft. Ook laat Trofimus zien dat de voortgang van het werk en de zorg voor zieken naast elkaar staan. Paulus moest verder, maar noemt zijn zieke reisgenoot bij naam.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Trofimus
Wie was Trofimus in de Bijbel?
Waar staat Trofimus in de Bijbel?
Wat betekent "Trofimus heb ik te Milete krank gelaten"?
Waarom genas Paulus Trofimus niet?
Hoe leidde Trofimus tot de arrestatie van Paulus?
Mocht een niet-Jood de tempel in Jeruzalem in?
Wat is het verband tussen Trofimus en Tychikus?
Wat kunnen wij leren van Trofimus?
Stel een vraag over Trofimus
Wilt u meer weten over Trofimus? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over TrofimusVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Trofimus in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Trofimus.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Trofimus in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Trofimus.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Trofimus aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.