Oude Testament~1400 v.Chr.

Mirjam in de Bijbel

Miryam (מִרְיָם, Hebreeuws) - “Bitterheid / Opstandigheid, of mogelijk: geliefde / sterke vrouwe”

Wie was Mirjam?

Mirjam was de oudere zus van Mozes en Aaron en de eerste vrouw die de Bijbel profetes noemt (Exodus 15:20). Na de doortocht door de Rode Zee ging zij de vrouwen voor in een lofzang. Haar naam betekent waarschijnlijk bitterheid of wederspannigheid; de Griekse vorm ervan is Maria.

Mirjam is de zus van Mozes en Aaron, de kinderen van Amram en Jochebed uit de stam Levi. Numeri 26:59 noemt haar uitdrukkelijk "Mirjam, hun zuster". Zij komt voor in Exodus, Numeri en Deuteronomium, en eeuwen later noemt de profeet Micha haar nog in één adem met haar broers: "en Ik heb voor uw aangezicht henen gezonden Mozes, Aaron en Mirjam" (Micha 6:4). Haar naam valt voor het eerst bij de Rode Zee. Na de doortocht nam "Mirjam, de profetes, Aarons zuster" een trommel in haar hand, en al de vrouwen volgden haar met trommels en reien (Exodus 15:20). Haar lied is kort: "Zingt den HEERE; want Hij is hogelijk verheven! Hij heeft het paard met zijn ruiter in de zee gestort!" (Exodus 15:21). Volgens de gangbare uitleg is Mirjam ook het zusje dat van verre bleef staan toen de baby Mozes in een kistje van biezen aan de Nijl lag (Exodus 2:4). Zij stelde de dochter van de farao voor een Hebreeuwse voedster te halen en riep haar eigen moeder. De tekst noemt daar geen naam, maar omdat Mozes alleen deze ene zuster had, ligt het voor de hand dat zij het was. Later in de woestijn spraken Mirjam en Aaron tegen Mozes, vanwege zijn Cuschietische vrouw en omdat zij vonden dat de HEERE ook door hen sprak (Numeri 12:1-2). De HEERE nam het voor Mozes op, en Mirjam werd melaats, wit als de sneeuw. Op het gebed van Mozes werd zij na zeven dagen buiten het leger weer aangenomen; al die tijd trok het volk niet verder (Numeri 12:15). Mirjam stierf in Kades, in de woestijn Zin, en werd daar begraven (Numeri 20:1). Haar naam leeft voort in de naam Maria, de Griekse vorm van Mirjam.

Historische context

Mirjam groeide op in Egypte, in de tijd van de onderdrukking. De farao had bevolen dat alle pasgeboren jongens van de Hebreeën in de rivier moesten worden geworpen (Exodus 1:22). In die situatie werd Mozes geboren en verborgen. Mirjam was ouder dan Mozes en vermoedelijk ook dan Aaron, die drie jaar ouder was dan Mozes (Exodus 7:7). Hoe oud zij precies was, zegt de Bijbel niet. Het gezin hoorde bij de stam Levi. Haar vader was Amram, haar moeder Jochebed (Numeri 26:59). Over een man of kinderen van Mirjam zegt de Bijbel niets. Latere Joodse overleveringen geven haar een echtgenoot, maar daar is in de Schrift geen grond voor. De uittocht uit Egypte vond plaats onder leiding van Mozes, met Aaron als woordvoerder. Mirjam had een eigen plaats: zij was profetes en leidde de vrouwen in de lofzang. Zingen met trommels en reidansen na een overwinning was in het oude Israël gewoon; later deden de vrouwen dat ook toen David terugkeerde van de strijd (1 Samuël 18:6). De gebeurtenis in Numeri 12 speelde in Hazeroth, een pleisterplaats in de woestijn. Wie de Cuschietische vrouw van Mozes was, zegt de tekst niet. Sommige uitleggers denken aan Zippora, anderen aan een tweede vrouw. De kern van het verwijt was het gezag van Mozes: heeft de HEERE alleen door hem gesproken? Mirjam stierf in het veertigste jaar van de woestijnreis, in Kades, kort voor haar broer Aaron (Numeri 20:1; Numeri 33:38). Mozes stierf niet lang daarna op de berg Nebo, zodat geen van de drie het beloofde land binnenging. In Deuteronomium 24:9 herinnert Mozes het volk aan wat de HEERE aan Mirjam gedaan had, als waarschuwing bij de wetten over melaatsheid.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

Waakzaam en vindingrijk als jong meisje bij de Nijl (Exodus 2:4-8)
Profetes en voorgangster in de lofzang (Exodus 15:20-21)
Door God als leider gezonden, naast Mozes en Aaron (Micha 6:4)

−Zwakke kanten

Jaloers op de bijzondere plaats van Mozes (Numeri 12:1-2)

Theologische betekenis

Mirjam is de eerste vrouw in de Bijbel die profetes wordt genoemd. Na haar komen onder anderen Debora, Hulda en in het Nieuwe Testament Anna. Haar profetische taak ligt vooral in de lofzang: zij roept Israël op om de HEERE te loven om wat Hij gedaan heeft. Haar lied bij de Rode Zee zet niet Israël of Mozes in het midden, maar God, Die het paard met zijn ruiter in de zee wierp. Micha 6:4 laat zien dat God haar gezonden had. In een pleitrede van de HEERE met Zijn volk noemt Hij de uittocht als bewijs van Zijn trouw, en daarbij noemt Hij de leiders die Hij gaf: Mozes, Aaron en Mirjam. Haar rol was dus geen bijzaak. Numeri 12 laat de andere kant zien. Mirjam had een echte gave, maar zij zette die in tegen de bijzondere plaats die God aan Mozes had gegeven. De HEERE maakt daar onderscheid: met profeten spreekt Hij door gezichten en dromen, met Mozes van mond tot mond (Numeri 12:6-8). De straf was zwaar, maar tijdelijk. Mozes, tegen wie zij gesproken had, bad voor haar, en zij werd hersteld. In dat patroon van zonde, voorbede en herstel zien uitleggers vaak een vooruitwijzing naar Christus, de Voorbidder. Ten slotte is Mirjam via haar naam verbonden met het Nieuwe Testament. De moeder van Jezus, Maria, droeg dezelfde naam in Griekse vorm, net als andere vrouwen die Maria heten in de evangeliën. Dat zegt niets over een band tussen beide vrouwen, maar laat zien hoe gewoon de naam van de zus van Mozes in Israël was geworden.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Miryam (מִרְיָם, Hebreeuws)

Betekenis

Bitterheid / Opstandigheid, of mogelijk: geliefde / sterke vrouwe

Betekenis van de naam Mirjam: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

Het zusje bij de Nijl

De zuster van Mozes blijft van verre staan om te zien wat er met hem gebeurt, en haalt een Hebreeuwse voedster: haar eigen moeder.

Exodus 2:4-8

De lofzang bij de Rode Zee

Mirjam, de profetes, neemt een trommel en gaat de vrouwen voor in reien en lofzang over de redding uit Egypte.

Exodus 15:20-21

Verzet tegen Mozes

Mirjam en Aaron spreken tegen Mozes vanwege zijn Cuschietische vrouw en betwisten zijn bijzondere plaats als profeet.

Numeri 12:1-2

Melaats en weer aangenomen

Mirjam wordt melaats. Mozes bidt: O God! heel haar toch! Na zeven dagen buiten het leger wordt zij weer aangenomen.

Numeri 12:10-15

Haar dood in Kades

Mirjam sterft in Kades in de woestijn Zin en wordt daar begraven, in het laatste jaar van de woestijnreis.

Numeri 20:1

Genoemd door Micha

De profeet Micha noemt Mirjam samen met Mozes en Aaron als door God gezonden leiders bij de uittocht.

Micha 6:4

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Mirjam beter te begrijpen.

Exodus 2:4

“En zijn zuster stelde zich van verre, om te weten, wat hem gedaan zou worden.”

Het zusje van Mozes bij de Nijl, volgens de gangbare uitleg Mirjam.

Exodus 15:20

“En Mirjam, de profetes, Aarons zuster, nam een trommel in haar hand; en al de vrouwen gingen uit, haar na, met trommelen en met reien.”

De eerste keer dat haar naam valt, en de eerste vrouw die profetes heet.

Exodus 15:21

“Toen antwoordde Mirjam hunlieden: Zingt den HEERE; want Hij is hogelijk verheven! Hij heeft het paard met zijn ruiter in de zee gestort!”

Het lied van Mirjam na de doortocht door de Rode Zee.

Numeri 12:2

“En zij zeiden: Heeft dan de HEERE maar alleen door Mozes gesproken? Heeft Hij ook niet door ons gesproken? En de HEERE hoorde het!”

De kern van het verzet van Mirjam en Aaron tegen Mozes.

Numeri 12:13

“Mozes dan riep tot den HEERE, zeggende: O God! heel haar toch!”

Een van de kortste gebeden in de Bijbel: Mozes bidt voor zijn zuster.

Numeri 20:1

“Als de kinderen Israels, de ganse vergadering, in de woestijn Zin gekomen waren, in de eerste maand, zo bleef het volk te Kades. En Mirjam stierf aldaar, en zij werd aldaar begraven.”

Het einde van haar leven, in het laatste jaar van de woestijnreis.

Micha 6:4

“Immers heb Ik u uit Egypteland opgevoerd, en u uit het diensthuis verlost; en Ik heb voor uw aangezicht henen gezonden Mozes, Aaron en Mirjam.”

God noemt Mirjam als een van de leiders die Hij bij de uittocht zond.

Tijdperiode

~1400 v.Chr.

Mirjam leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

Mozes

Uit het water getrokken

Aaron

Verlicht / Bergbewoner

Jochebed

Waarschijnlijk: de HEERE is heerlijkheid

Zippora

Waarschijnlijk vogel of vogeltje

Debora

Bij / Honingbij

Levi

Waarschijnlijk: verbonden, aangehecht

Sifra en Pua

Sifra waarschijnlijk schoonheid; Pua onzeker

De farao van de uittocht

Groot huis (Egyptische koningstitel)

Bijbelboeken over Mirjam

Numeri 12 uitleg

Mirjam en Aäron spreken tegen Mozes, en Mirjam wordt melaats.

Exodus 15 uitleg

Het lied van Mirjam met de trommel, na de doortocht door de zee.

Lessen voor vandaag

Mirjam laat zien dat trouw op de achtergrond van grote waarde kan zijn. Het meisje dat bij de Nijl bleef staan, deed niets opvallends, maar door haar kwam Mozes bij zijn eigen moeder terecht. Zij laat ook zien dat lofzang een antwoord is op wat God doet. Na de redding bij de Rode Zee was haar eerste reactie zingen. Ook nu mogen wij God loven wanneer Hij helpt en redt, en anderen daarin meenemen. Haar fout in Numeri 12 is een waarschuwing tegen jaloezie op de plaats of de gaven van een ander. Wie zelf gaven heeft, kan het moeilijk vinden dat een ander een grotere taak krijgt. Het antwoord daarop is niet verzet, maar dankbaarheid voor de eigen roeping. Ten slotte laat Mozes, die bad voor de zuster die tegen hem gesproken had, zien hoe voorbede en vergeving samengaan. Wie ons pijn doet, mogen wij in gebed bij God brengen.

Bijbelse plaatsen

rode-zee

Bekijk deze bijbelse plaats

nijl

Bekijk deze bijbelse plaats

kades-barnea

Bekijk deze bijbelse plaats

egypte

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Mirjam

Wie was Mirjam in de Bijbel?

Mirjam was de oudere zus van Mozes en Aaron, een dochter van Amram en Jochebed uit de stam Levi (Numeri 26:59). Zij was de eerste vrouw die de Bijbel profetes noemt. Na de doortocht door de Rode Zee leidde zij de vrouwen in een lofzang. Later sprak zij tegen Mozes en werd zij melaats, maar na zeven dagen werd zij hersteld. Zij stierf in Kades.

Wat betekent de naam Mirjam?

De naam Mirjam betekent waarschijnlijk wederspannigheid of bitterheid. Hij wordt afgeleid van het Hebreeuwse woord meri, dat bitterheid en verzet uitdrukt. Sommige geleerden denken aan een Egyptische oorsprong met de betekenis geliefde. De Bijbel zelf legt de naam niet uit, dus zekerheid is er niet. Mirjam is ook de oorsprong van de naam Maria.

Was Mirjam de zus van Mozes?

Ja. Mirjam was de zus van Mozes en van Aaron. Numeri 26:59 noemt de kinderen van Amram en Jochebed: Aaron, en Mozes, en Mirjam, hun zuster. Zij was vermoedelijk de oudste van de drie. Volgens de gangbare uitleg was zij het zusje dat van verre over de baby Mozes in het kistje van biezen waakte (Exodus 2:4).

Waar staat Mirjam in de Bijbel?

Mirjam wordt bij naam genoemd in Exodus 15:20-21 (de lofzang), Numeri 12 (haar verzet en melaatsheid), Numeri 20:1 (haar dood), Numeri 26:59 en 1 Kronieken 6:3 (de geslachtslijsten), Deuteronomium 24:9 en Micha 6:4. Het zusje van Mozes in Exodus 2:4-8 wordt niet bij naam genoemd, maar meestal met haar gelijkgesteld.

Wat zong Mirjam bij de Rode Zee?

Na de doortocht door de Rode Zee nam Mirjam een trommel en ging de vrouwen voor met reien. Zij zong: "Zingt den HEERE; want Hij is hogelijk verheven! Hij heeft het paard met zijn ruiter in de zee gestort!" (Exodus 15:21). Het is een kort lied dat de HEERE eert als de Redder van Zijn volk, en het sluit aan bij het lied van Mozes in Exodus 15:1.

Waarom werd Mirjam melaats?

Mirjam en Aaron spraken tegen Mozes vanwege zijn Cuschietische vrouw, en zeiden dat de HEERE ook door hen gesproken had (Numeri 12:1-2). Daarmee zetten zij zich tegen de bijzondere plaats van Mozes. Toen de wolk van boven de tent week, bleek Mirjam melaats te zijn (Numeri 12:10). Waarom alleen Mirjam gestraft werd, zegt de tekst niet; uitleggers denken dat zij het initiatief nam.

Hoe lang was Mirjam melaats?

Mirjam moest zeven dagen buiten het leger blijven. Mozes bad: O God! heel haar toch! (Numeri 12:13). De HEERE zei dat zij zeven dagen buiten het leger gesloten moest zijn en daarna weer aangenomen zou worden. Het volk trok al die tijd niet verder, totdat Mirjam terug was (Numeri 12:15).

Waar en wanneer stierf Mirjam?

Mirjam stierf in Kades, in de woestijn Zin, en werd daar begraven (Numeri 20:1). Dat was in het laatste jaar van de veertigjarige woestijnreis, kort voor de dood van Aaron op de berg Hor (Numeri 33:38). Zij kwam, net als haar broers, niet in het beloofde land.

Is Maria dezelfde naam als Mirjam?

Ja. Maria is de Griekse vorm van de Hebreeuwse naam Mirjam. In het Nieuwe Testament dragen verschillende vrouwen die naam, onder wie Maria, de moeder van Jezus, en Maria Magdalena. Dat de naam zo gewoon was, laat zien hoe bekend de zus van Mozes in Israël was. Er is geen verband tussen deze vrouwen behalve de naam.

Wat kunnen wij leren van Mirjam?

Mirjam leert ons trouw te zijn in kleine dingen, zoals zij als meisje bij de Nijl waakte. Zij leert ons God te loven om wat Hij doet. Haar fout waarschuwt tegen jaloezie op de plaats van een ander, en het gebed van Mozes voor haar laat zien hoe voorbede en vergeving samengaan.

Stel een vraag over Mirjam

Wilt u meer weten over Mirjam? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Mirjam