Het bittere water van Mara

Exodus 15:22-27 is de eerste geschiedenis na de doortocht door de zee. Kort daarvoor had de HEERE Israël droog door de zee geleid, en het volk had gezongen. Mirjam nam een trommel en zong: "Zingt den HEERE; want Hij is hogelijk verheven" (Exodus 15:21). Die doortocht staat in Mozes en de Rode Zee; daarna begint de tocht door de woestijn.

Wat gebeurde er bij het bittere water van Mara?

Mozes liet het volk verder trekken, van de Schelfzee naar de woestijn Sur. Zij liepen drie dagen en vonden geen water. Toen kwamen zij bij Mara, maar zij konden het water niet drinken, "want het was bitter" (Exodus 15:23). Daarom kreeg de plaats de naam Mara. Het volk murmureerde tegen Mozes: "Wat zullen wij drinken" (Exodus 15:24)? Mozes riep tot de HEERE, en "de HEERE wees hem een hout, dat wierp hij in dat water; toen werd het water zoet" (Exodus 15:25).

Wat betekent: Ik ben de HEERE, uw Heelmeester?

Daar gaf God het volk een inzetting en een recht, en daar beproefde Hij het. Hij beloofde dat Hij geen van de krankheden die Hij op Egypte gelegd had op Zijn volk zou leggen, als het met ernst naar Zijn stem hoorde, deed wat recht is in Zijn ogen en Zijn geboden hield. Hij sloot af met Zijn Naam: "want Ik ben de HEERE, uw Heelmeester" (Exodus 15:26). Bij de krankheden van Egypte is vooral te denken aan de plagen die het volk net had gezien. De belofte geldt het volk dat naar Zijn stem hoort, en zij rust op wie God is: Degene Die geneest.

Wat vond Israël na Mara bij Elim?

Daarna kwam het volk bij Elim. Daar waren twaalf waterfonteinen en zeventig palmbomen, en zij legerden zich bij het water (Exodus 15:27). Vandaar trok Israël verder naar de woestijn Sin, waar God manna uit de hemel gaf (Exodus 16:1-15). Meer over dit hoofdstuk staat in de uitleg bij Exodus 15.

Exodus 15:22 noemt de woestijn Sur; Numeri 33:8 spreekt van drie dagreizen "in de woestijn Etham" voordat Israël zich in Mara legerde. Waar Mara en Elim lagen, is niet zeker. De naam Mara betekent bitter; ook Naomi gebruikt die naam: "noemt mij Mara; want de Almachtige heeft mij grote bitterheid aangedaan" (Ruth 1:20). De tekst zegt niet wat voor hout het was. De nadruk ligt erop dat de HEERE het wees.

In deze korte geschiedenis staat de HEERE in het midden. Drie dagen na de grote verlossing bij de zee staat het volk voor bitter water, en het lied maakt plaats voor gemor. God antwoordt niet met straf, maar met hulp: Hij wijst Mozes het hout en maakt het water zoet. Tegelijk zegt de tekst dat Hij het volk daar "verzocht", beproefde. Deuteronomium 8:2 legt uit waarom God Zijn volk door de woestijn leidde: "om te weten, wat in uw hart was, of gij Zijn geboden zoudt houden, of niet".

Bij Mara maakt de HEERE Zich bekend als Heelmeester: "Ik ben de HEERE, uw Heelmeester". In de Statenvertaling noemt God Zichzelf alleen hier zo. De belofte is verbonden aan horen en gehoorzamen, en zij spreekt over de krankheden van Egypte. Het is geen belofte dat een gelovige nooit ziek wordt. Wel zegt Psalm 103:3 van de HEERE: "Die al uw ongerechtigheid vergeeft, die al uw krankheden geneest".

Sommige uitleggers zien in het hout dat het bittere water zoet maakte een beeld van het kruis van Christus. Het Nieuwe Testament trekt die lijn zelf niet, en anderen houden het daarom bij Gods zorg in de woestijn. Wel wijst de Naam Heelmeester vooruit naar de Heere Jezus, van Wie Mattheüs 8:17 zegt: "Hij heeft onze krankheden op Zich genomen, en onze ziekten gedragen".

God laat Zijn volk soms in de woestijn komen, ook vlak na een grote zegen. Israël zong bij de zee en had drie dagen later dorst. Dat Israël bij bitter water uitkwam, was geen vergissing: de HEERE leidde hen daarheen en verzocht hen daar (Exodus 15:25). Ook in ons leven volgt op vreugde soms een bittere tijd, en dan blijkt wat er in ons hart is. Psalm 106 zegt het eerlijk over die tijd: eerst geloofden zij en "zij zongen Zijn lof", maar daarna "zij vergaten haast Zijn werken" (Psalm 106:12-13).

De HEERE hoorde Mozes toen hij tot Hem riep, en Hij wees hem het hout. Het volk murmureerde tegen Mozes; Mozes bracht de nood bij de HEERE. Zo mogen ook wij met bitterheid niet blijven klagen tegen mensen, maar ermee naar Hem gaan, Die de weg weet.

De HEERE noemt Zichzelf Heelmeester. Hij geneest niet altijd zoals wij vragen, maar Hij is Degene Die geneest, lichaam en ziel. Na Mara bracht Hij Zijn volk bij Elim, waar twaalf waterfonteinen waren.