Rachab in de Bijbel
Rachab (רָחָב, Hebreeuws) of Raab/Rachab (Grieks) - “Waarschijnlijk: breed, ruim”
Wie was Rachab?
Rachab was een vrouw in Jericho die in de tijd van Jozua twee Israëlitische verspieders in haar huis op de stadsmuur verborg. Zij beleed de HEERE als God, en bij de val van Jericho werd zij met haar familie gespaard (Jozua 6:25). Zij werd de moeder van Boaz en staat in de stamboom van Jezus.
Rachab komt de Bijbel binnen in Jozua 2. Israël staat aan de oostkant van de Jordaan, en Jozua stuurt twee verspieders vooruit. Zij komen "ten huize van een vrouw, een hoer, wier naam was Rachab" (Jozua 2:1). Haar huis staat op de stadsmuur van Jericho. Als de koning de mannen laat zoeken, verbergt zij hen op het dak en stuurt zij de achtervolgers weg. Het hart van het hoofdstuk is wat zij daarna zegt. Zij weet van de doortocht door de Schelfzee en van de overwinning op Sihon en Og, en zij trekt er een conclusie uit die haar volksgenoten niet trokken: "want de HEERE, ulieder God, is een God boven in den hemel, en beneden op de aarde" (Jozua 2:11). Zij vraagt de mannen bij de HEERE te zweren dat haar familie gespaard wordt, en zij krijgt een teken: een snoer van scharlakendraad aan het venster. In Jozua 6 valt Jericho. De verspieders halen Rachab met haar ouders, broers en zusters uit de stad, en zij gaat in Israël wonen (Jozua 6:22-25). Daarna zwijgt het Oude Testament over haar. Het Nieuwe Testament noemt haar nog drie keer: als moeder van Boaz in het geslachtsregister van Jezus (Mattheüs 1:5), bij de geloofsgetuigen (Hebreeën 11:31) en bij Jakobus, die laat zien dat haar geloof uit haar daden bleek (Jakobus 2:25). De Statenvertaling schrijft haar naam overal als Rachab. Zij is niet te verwarren met Rahab in de Psalmen en Jesaja (Psalm 87:4, Jesaja 51:9). Dat is een ander Hebreeuws woord, een dichterlijke naam voor Egypte of voor een zeemonster dat Gods vijanden uitbeeldt. In oudere en Engelse vertalingen staat de vrouw uit Jericho soms ook als Rahab of Raab.
Historische context
Het verhaal speelt in de tijd van de intocht in Kanaän, aan het einde van de veertig jaren in de woestijn. Wie de vroege datering van de uittocht volgt, komt uit rond 1400 voor Christus; anderen denken aan de dertiende eeuw. De Bijbel noemt geen jaartal voor de val van Jericho. Over de archeologie van Jericho (Tell es-Sultan) verschillen de onderzoekers sterk van mening, sinds de opgravingen van Kathleen Kenyon in de jaren vijftig. Israël lag gelegerd te Sittim, in de vlakte van Moab ten oosten van de Jordaan (Jozua 2:1, Jozua 3:1). Op dezelfde plaats was het volk eerder in hoererij en afgoderij gevallen met de dochters van Moab (Numeri 25:1). Veel uitleggers wijzen op dat contrast: het volk van God struikelde te Sittim, terwijl een hoer in Jericho tot geloof kwam. Jericho lag in het Jordaandal, vlak bij de doorwaadplaatsen. Rachabs huis was ingebouwd in de muur: "haar huis was op den stadsmuur; en zij woonde op den muur" (Jozua 2:15). Daarom kon zij de mannen langs een touw buiten de stad neerlaten. Het vlas op haar dak past bij de tijd van het jaar. De Jordaan was "vol al de dagen des oogstes" (Jozua 3:15), en kort na de doortocht vierde Israël het pascha op de vlakke velden van Jericho (Jozua 5:10). Vlas werd in het voorjaar geoogst en op de platte daken te drogen gelegd. De tekst noemt haar een hoer, en het Nieuwe Testament gebruikt het gewone Griekse woord daarvoor. Josephus noemt haar huis een herberg, en de Aramese vertaling van de Profeten (de Targum) maakt van haar een herbergierster. Dat zijn latere verzachtingen; de Schrift zelf noemt haar zonder omhaal "de hoer Rachab" (Jozua 6:17). Jericho viel onder de ban: de stad werd aan de HEERE gewijd en verwoest, met alles wat ademde (Jozua 6:17, Jozua 6:21; vergelijk Deuteronomium 20:16-17). Rachab was daarop de enige uitzondering, met haar familie. Kort daarna nam Achan uit de stam Juda heimelijk van het verbannene (Jozua 7:1). De Kanaänitische vrouw die naar Gods woord handelde, werd zo gespaard, terwijl een Israëliet die zich aan de ban vergreep, omkwam. Volgens Mattheüs 1:5 trouwde Rachab met Salmon (in Ruth 4:20 en 1 Kronieken 2:11 Salma), uit de stam Juda, en werd zij de moeder van Boaz. Tussen Rachab en David ligt meer tijd dan de vier geslachten in het register doen vermoeden; veel uitleggers nemen aan dat de lijst schakels overslaat.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Gelovig op grond van wat zij hoorde: zij belijdt de HEERE als God in hemel en op aarde (Jozua 2:11)
- Moedig: zij zet haar leven op het spel door de verspieders voor de koning te verbergen (Jozua 2:4-6)
- Zorgzaam voor haar familie: zij vraagt redding voor vader, moeder, broers en zusters (Jozua 2:13)
- Trouw aan de afspraak: zij bindt het scharlakensnoer meteen aan het venster (Jozua 2:21)
- Bedachtzaam: zij geeft de mannen een plan om drie dagen in het gebergte te schuilen (Jozua 2:16)
−Zwakke kanten
- Zij misleidt de boden van de koning met een onwaarheid over de verspieders (Jozua 2:4-5)
- Haar verleden: de Schrift noemt haar tot in het Nieuwe Testament "de hoer" (Hebreeën 11:31)
Theologische betekenis
Het verhaal van Rachab is in de eerste plaats een verhaal over Gods genade in het oordeel. Jericho viel onder de ban, en toch wordt in die stad één huis gespaard. De reden geeft de tekst zelf: zij had de boden verborgen (Jozua 6:17, Jozua 6:25). Achter die daad ligt haar belijdenis: "want de HEERE, ulieder God, is een God boven in den hemel, en beneden op de aarde" (Jozua 2:11). Wat Mozes had gezongen, dat al de ingezetenen van Kanaän zouden versmelten (Exodus 15:15), was in Jericho uitgekomen. Maar waar de anderen alleen bang werden, werd Rachab gelovig. Opvallend is het woord dat zij gebruikt. Zij vraagt de verspieders "weldadigheid", het Hebreeuwse woord chesed, dat vaak voor Gods verbondstrouw gebruikt wordt, en de mannen beloven haar "weldadigheid en trouw" (Jozua 2:12-14). Zo wordt een vrouw van buiten, zo verstaan veel uitleggers het, opgenomen in de trouw die God aan Israël bewijst. Het Nieuwe Testament leest haar op drie manieren. Mattheüs zet haar in het geslachtsregister van Jezus, naast Tamar, Ruth en de vrouw van Uria (Mattheüs 1:3-6). Die vrouwen staan er niet omdat zij onberispelijk waren, maar omdat God door hen heen Zijn belofte voortzette. Hebreeën 11:31 noemt haar bij de geloofsgetuigen: zij is "niet omgekomen met de ongehoorzamen". Jakobus 2:25 gebruikt haar, met Abraham, om te laten zien dat het geloof niet bij woorden blijft: "alzo is ook het geloof zonder de werken dood" (Jakobus 2:26). Beide brieven spreken elkaar niet tegen. Hebreeën wijst op de bron, het geloof; Jakobus op het bewijs daarvan, de daad. De vroege kerk zag in het scharlakensnoer al een teken van verlossing door het bloed. De eerste brief van Clemens van Rome (eind eerste eeuw) legt die verbinding uitdrukkelijk. Veel uitleggers denken ook aan het bloed van het pascha aan de deurposten (Exodus 12:13): wie in het gemerkte huis bleef, werd gespaard. De Bijbel trekt die lijn zelf niet, en zij kan daarom alleen met voorzichtigheid worden getrokken. Over haar onwaarheid tegen de boden van de koning zijn de uitleggers het lang niet eens geweest. Augustinus en Calvijn prijzen haar geloof, maar keuren de leugen niet goed: de Schrift roemt haar ontvangst van de verspieders, niet haar woorden tegen de koning.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Rachab (רָחָב, Hebreeuws) of Raab/Rachab (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk: breed, ruim
Betekenis van de naam Rachab: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Twee verspieders in haar huis
Jozua zendt vanuit Sittim heimelijk twee mannen naar Jericho. Zij komen in het huis van Rachab, op de stadsmuur. De koning van Jericho krijgt bericht en laat haar sommeren de mannen uit te leveren.
Jozua 2:1-3
Verborgen onder het vlas
Rachab heeft de mannen op het dak onder de vlasstoppelen verstopt. Tegen de boden van de koning zegt zij dat de mannen bij het sluiten van de poort vertrokken zijn, en zij stuurt de achtervolgers achter hen aan; die zoeken op de weg naar de Jordaan.
Jozua 2:4-7
Haar belijdenis op het dak
Voordat de mannen slapen, gaat zij naar hen toe. Zij vertelt dat heel Jericho van schrik verlamd is door wat de HEERE voor Israël deed, en belijdt Hem als God boven in de hemel en beneden op de aarde.
Jozua 2:8-11
De eed en het scharlakensnoer
Zij vraagt een eed dat haar ouders, broers en zusters gespaard worden. De mannen beloven weldadigheid en trouw, zij laat hen langs een touw door het venster neer en bindt het scharlakensnoer aan het venster.
Jozua 2:12-21
Gered bij de val van Jericho
Als de muur valt, halen de twee verspieders Rachab en haar familie uit het huis en brengen hen buiten het leger. Jozua laat haar leven, en zij woont voortaan in het midden van Israël.
Jozua 6:22-25
Moeder van Boaz
In het geslachtsregister van Jezus noemt Mattheüs haar als vrouw van Salmon en moeder van Boaz. Zo wordt zij een voormoeder van David.
Mattheüs 1:5
Bij de geloofsgetuigen
Hebreeën 11 noemt haar direct na de val van Jericho: door het geloof kwam zij niet om met de ongehoorzamen, omdat zij de verspieders met vrede had ontvangen.
Hebreeën 11:31
Geloof dat blijkt uit werken
Jakobus noemt haar naast Abraham: haar geloof werd zichtbaar toen zij de boden ontving en langs een andere weg liet gaan.
Jakobus 2:25
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Rachab beter te begrijpen.
Jozua 2:1
“Jozua nu, de zoon van Nun, had twee mannen, die heimelijk verspieden zouden, gezonden van Sittim, zeggende: Gaat heen, bezichtigt het land en Jericho. Zij dan gingen, en kwamen ten huize van een vrouw, een hoer, wier naam was Rachab, en zij sliepen daar.”
De eerste vermelding van Rachab. De tekst noemt haar beroep zonder omweg.
Jozua 2:11
“Als wij het hoorden, zo versmolt ons hart, en er bestaat geen moed meer in iemand, vanwege ulieder tegenwoordigheid; want de HEERE, ulieder God, is een God boven in den hemel, en beneden op de aarde.”
De belijdenis van Rachab. Heel Jericho had hetzelfde gehoord, maar zij trok er de conclusie uit dat de HEERE God is boven in de hemel en beneden op de aarde.
Jozua 2:12
“Nu dan, zweert mij toch bij den HEERE, dewijl ik weldadigheid aan ulieden gedaan heb, dat gij ook weldadigheid doen zult aan mijns vaders huis, en geeft mij een waarteken,”
Zij vraagt een eed bij de naam van de HEERE en denkt daarbij aan haar hele familie.
Jozua 2:21
“Zij nu zeide: Het zij alzo naar uw woorden. Toen liet zij hen gaan; en zij gingen heen; en zij bond het scharlakensnoer aan het venster.”
Zij wacht niet tot het gevaar dichtbij is, maar bindt het teken direct aan het venster.
Jozua 6:25
“Dus liet Jozua de hoer Rachab leven, en het huisgezin haars vaders, en al wat zij had; en zij heeft gewoond in het midden van Israel tot op dezen dag, omdat zij de boden verborgen had, die Jozua gezonden had, om Jericho te verspieden.”
De belofte wordt gehouden. De Kanaänitische vrouw krijgt een plaats in het midden van Israël.
Mattheüs 1:5
“En Salmon gewon Booz bij Rachab, en Booz gewon Obed bij Ruth, en Obed gewon Jessai;”
In één vers staan twee vrouwen van buiten Israël, Rachab en Ruth, in de lijn naar David en Christus.
Hebreeën 11:31
“Door het geloof is Rachab, de hoer, niet omgekomen met de ongehoorzamen, als zij de verspieders met vrede had ontvangen.”
In de rij van geloofsgetuigen staat zij direct na de val van Jericho, met haar oude naam erbij.
Jakobus 2:25
“En desgelijks ook Rachab, de hoer, is zij niet uit de werken gerechtvaardigd geweest, als zij de gezondenen heeft ontvangen, en door een anderen weg uitgelaten?”
Jakobus noemt haar naast Abraham: haar geloof werd zichtbaar in wat zij deed.
Tijdperiode
~1400 v.Chr.
Rachab leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Rachab kende de HEERE alleen van horen zeggen. Zij had geen wonder gezien en geen profeet ontmoet, alleen berichten gehoord over de Schelfzee en over Sihon en Og. Heel Jericho hoorde hetzelfde en werd bang; zij werd gelovig. Dat leert ons dat het niet ontbreekt aan informatie over God, maar aan de bereidheid om er de conclusie uit te trekken. "Zo is dan het geloof uit het gehoor" (Romeinen 10:17). Haar geloof bleef niet binnen. Zij verborg de mannen terwijl de boden van de koning aan de deur stonden. Jakobus gebruikt haar juist daarom als voorbeeld: een geloof dat niets doet, is dood. Voor ons betekent dat niet dat wij ons de redding verdienen, maar wel dat echt geloof zichtbaar wordt in keuzes, ook als die iets kosten. Rachab dacht niet alleen aan zichzelf. Zij vroeg om redding voor haar vader, haar moeder, haar broers en zusters, en zij haalde hen in haar huis. Wie zelf iets van Gods genade heeft leren kennen, gaat ook bidden en zorgen voor de mensen om zich heen. Het verleden van Rachab werd nooit uitgegumd. Tot in het Nieuwe Testament heet zij "Rachab, de hoer". Maar die naam staat in Hebreeën 11 en in de stamboom van Christus. Jezus zei dat "de tollenaars en de hoeren u voorgaan in het Koninkrijk Gods" (Mattheüs 21:31). Niemand is voor God te ver weg. Dat geeft hoop voor wie met een beladen verleden leeft, en het maakt ons voorzichtig met het afschrijven van anderen.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Rachab
Wie was Rachab in de Bijbel?
Wat betekent de naam Rachab?
Waar staat Rachab in de Bijbel?
Is Rachab dezelfde als Rahab in de Psalmen?
Was Rachab echt een hoer?
Waarom loog Rachab tegen de koning van Jericho?
Wat betekent het scharlakenrode koord van Rachab?
Is Rachab een voormoeder van Jezus?
Waarom staat Rachab in Hebreeën 11 en in Jakobus 2?
Wie waren de verspieders die Rachab verborg?
Wat gebeurde er met Rachab na de val van Jericho?
Wat kunnen wij leren van Rachab?
Stel een vraag over Rachab
Wilt u meer weten over Rachab? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over RachabBijbelverhalen rond Rachab
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Rachab in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Rachab.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Rachab in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Rachab.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Rachab aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.