Nahum in de Bijbel
Nachum (נַחוּם, Hebreeuws) - “Troost of trooster”
Wie was Nahum?
Nahum was een profeet uit Elkos die de ondergang van Ninevé aankondigde, de hoofdstad van het Assyrische rijk. Zijn boek opent met "De last van Nineve" (Nahum 1:1). Hij sprak waarschijnlijk tussen 663 en 612 voor Christus, ruim een eeuw na Jona, en bracht Juda de troost dat de onderdrukker zou vallen.
Nahum is de zevende van de twaalf kleine profeten. Over zijn persoon zegt de Bijbel bijna niets. Het opschrift van zijn boek noemt alleen zijn naam en zijn herkomst, "Nahum, den Elkosiet" (Nahum 1:1). Er staat geen vader bij, geen koning in wiens dagen hij sprak en geen roepingsverhaal. Zijn boek telt drie hoofdstukken en heeft één onderwerp: de val van Ninevé, de hoofdstad van Assyrië. Hoofdstuk 1 beschrijft wie de HEERE is, een ijverig God die lankmoedig is maar de schuldige niet onschuldig houdt, en belooft Juda dat het Assyrische juk gebroken wordt. Hoofdstuk 2 schildert in snelle beelden de aanval op de stad: wagens in de straten, geopende poorten, geroofd zilver en goud. Hoofdstuk 3 begint met "Wee der bloedstad" (Nahum 3:1) en eindigt met een vraag aan de koning van Assur. Het boek is kort, maar vol beelden: een leeg leeuwenhol, sprinkhanen en kevers, vijgen die bij het schudden van de boom vallen (Nahum 2:11 en Nahum 3:12-17). Wie Nahum leest, leest het vervolg op Jona. Ninevé bekeerde zich op de prediking van Jona, en "het berouwde God over het kwaad, dat Hij gesproken had hun te zullen doen" (Jona 3:10). Ruim een eeuw later kondigt Nahum aan dat Gods geduld met dezelfde stad ten einde is. De twee boeken horen bij elkaar: het ene toont Gods barmhartigheid, het andere Zijn gerechtigheid. Nahum is niet te verwarren met Naum, een voorvader van Jezus in het geslachtsregister bij Lukas (Lukas 3:25). Dat is een andere man, uit een veel latere tijd.
Historische context
Nahum noemt geen koning, maar zijn boek geeft twee ijkpunten. In Nahum 3:8-10 herinnert hij Ninevé aan No, "de volkrijke, gelegen in de rivieren", die toch in gevangenschap ging. No wordt doorgaans gelijkgesteld aan Thebe in Egypte, dat volgens Assyrische bronnen rond 663 voor Christus door koning Assurbanipal werd ingenomen. Ninevé zelf viel in 612 voor Christus voor de Babyloniërs en de Meden, zoals een Babylonische kroniek vermeldt. Nahum sprak dus waarschijnlijk tussen die twee jaartallen, rond 650 voor Christus, in de tijd van koning Manasse of in de eerste jaren van Josia. Assyrië was in die eeuw de grootmacht van het Nabije Oosten. Het noordrijk Israël was rond 722 voor Christus door Assyrië weggevoerd. In het veertiende jaar van Hiskia kwam Sanherib op "tegen alle vaste steden van Juda, en nam ze in" (2 Koningen 18:13). Jeruzalem bleef gespaard en Sanherib keerde terug: "en hij bleef te Nineve" (2 Koningen 19:36). Later werd Manasse door de krijgsoversten van de koning van Assyrië in ketenen naar Babel weggevoerd (2 Kronieken 33:11). Juda leefde dus lange tijd onder Assyrische druk en schatting. Tegen die achtergrond klinkt de belofte "Maar nu zal Ik zijn juk van u breken" (Nahum 1:13). Sommige uitleggers verbinden de "Belialsraadsman" van Nahum 1:11 met Sanherib; de tekst zelf noemt geen naam. Ninevé lag aan de Tigris, tegenover het huidige Mosul in Irak. Het beeld "De poorten der rivieren zullen geopend worden" (Nahum 2:6) past bij een stad die door water en grachten omgeven was. Ook Zefanja, die in de dagen van Josia sprak, kondigde aan: "Hij zal Nineve stellen tot een verwoesting, droog als een woestijn" (Zefanja 2:13). De stad werd na haar val niet meer als hoofdstad herbouwd; haar resten werden pas in de negentiende eeuw opgegraven. Waar Elkos lag, weet niemand zeker. Hiëronymus noemt een dorp Elkesi in Galilea, een latere overlevering wijst een graf van Nahum aan in Alqosh in het noorden van Irak, en anderen zoeken de plaats in Juda. De naam Kapernaüm betekent waarschijnlijk dorp van Nahum, maar of dat naar de profeet verwijst, is onbekend.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Verkondigt de HEERE als sterkte voor wie op Hem vertrouwen (Nahum 1:7)
- Spreekt onomwonden het oordeel uit over de grootmacht van zijn tijd (Nahum 3:5)
- Brengt troost aan een verdrukt volk (Nahum 1:15)
- Spreekt over God in de woorden van Gods eigen openbaring aan Mozes (Nahum 1:3)
Theologische betekenis
Nahum begint niet bij Ninevé maar bij God. "Een ijverig God en een wreker is de HEERE" (Nahum 1:2), en direct daarna: "De HEERE is lankmoedig, doch van grote kracht, en Hij houdt den schuldige geenszins onschuldig" (Nahum 1:3). Dat zijn woorden uit de openbaring aan Mozes, waar de HEERE Zich "lankmoedig en groot van weldadigheid" noemt en zegt dat Hij "den schuldige geenszins onschuldig houdt" (Exodus 34:6-7). Jona haalde uit dezelfde tekst de barmhartige kant aan: hij wist dat God "genadig en barmhartig" is (Jona 4:2). Nahum laat de andere kant horen. Samen tonen de twee boeken dat Gods geduld geen onverschilligheid is. Het geeft ruimte tot bekering, maar het heeft een einde. Beide boeken eindigen met een vraag (Jona 4:11 en Nahum 3:19). Het oordeel over Ninevé is geen willekeur. Nahum noemt haar de stad "die gans vol leugen, en verscheuring is" (Nahum 3:1) en sluit af met de vraag "over wien is uw boosheid niet geduriglijk gegaan?" (Nahum 3:19). Veel uitleggers zien hierin dat de bekering uit de dagen van Jona niet blijvend was. Het boek is daarom ook troost voor wie onder geweld leeft. De HEERE "is goed, Hij is ter sterkte in den dag der benauwdheid, en Hij kent hen, die op Hem betrouwen" (Nahum 1:7). Hetzelfde hoofdstuk dat de wraak aankondigt, maakt onderscheid: wie op Hem vertrouwt, kent Hij. Midden in het oordeel staat een vreugdebode: "Ziet op de bergen de voeten desgenen, die het goede boodschapt, die vrede doet horen" (Nahum 1:15). Jesaja gebruikt bijna dezelfde woorden voor de boodschap aan Sion: "Uw God is Koning" (Jesaja 52:7). Paulus haalt die profetie aan in Romeinen 10:15, waar het gaat over de prediking van het evangelie. Zo wijst het goede bericht van Nahum, de val van de onderdrukker, vooruit naar het grotere bericht dat de vijand van Gods volk in Christus overwonnen is. Toch eindigt de Bijbel niet bij het oordeel van Nahum. Jezus zei dat de mannen van Ninevé zullen opstaan in het oordeel, "want zij hebben zich bekeerd op de prediking van Jonas" (Mattheüs 12:41). Bekering blijft de weg. Nahum laat zien wat overblijft wanneer die weg wordt verlaten.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Nachum (נַחוּם, Hebreeuws)
Betekenis
Troost of trooster
Betekenis van de naam Nahum: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
De last van Ninevé
Het boek opent met zijn onderwerp en met de naam van de profeet: Nahum, de Elkosiet. Het woord last duidt een profetische godsspraak aan; veel uitleggers zien erin een zware boodschap die op de profeet gelegd wordt.
Nahum 1:1
De HEERE, ijverig en lankmoedig
Nahum beschrijft de macht van God over zee, rivieren, bergen en de aarde met allen die daarin wonen. Niemand kan voor Zijn toorn bestaan, maar wie op Hem vertrouwt, kent Hij.
Nahum 1:2-8
Het juk wordt gebroken
De HEERE belooft Juda dat de onderdrukker geschoren wordt en dat Hij diens juk van Juda zal breken en de banden zal verscheuren.
Nahum 1:12-13
De bode op de bergen
Op de bergen verschijnt een boodschapper die vrede doet horen. Juda mag zijn feesten weer vieren en zijn geloften betalen, want de verdrukker gaat niet meer door het land.
Nahum 1:15
De aanval op de stad
In snelle beelden ziet Nahum de val: de poorten der rivieren gaan open, het paleis versmelt, en zilver en goud worden geroofd. Dan klinkt de vraag: "Waar is nu de woning der leeuwen" (Nahum 2:11).
Nahum 2:6-11
Wee der bloedstad
Ninevé is vol leugen, roof en geweld. De HEERE kondigt aan dat Hij haar te schande zal maken voor de volken, zodat ieder die haar ziet, wegvlucht.
Nahum 3:1-7
Geen genezing voor de breuk
Het boek eindigt bij de koning van Assur: zijn herders slapen en zijn volk is verstrooid. Wie het nieuws hoort, klapt in de handen, want zijn boosheid ging over allen.
Nahum 3:18-19
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Nahum beter te begrijpen.
Nahum 1:1
“De last van Nineve. Het boek des gezichts van Nahum, den Elkosiet.”
Het enige wat de Bijbel over Nahum zelf zegt: zijn naam en zijn herkomst. Al het andere gaat over zijn boodschap.
Nahum 1:3
“De HEERE is lankmoedig, doch van grote kracht, en Hij houdt den schuldige geenszins onschuldig. Des HEEREN weg is in wervelwind, en in storm, en de wolken zijn het stof Zijner voeten.”
Nahum grijpt terug op Exodus 34:6-7. Gods lankmoedigheid en Zijn gerechtigheid staan in één zin.
Nahum 1:7
“De HEERE is goed, Hij is ter sterkte in den dag der benauwdheid, en Hij kent hen, die op Hem betrouwen.”
Het troostvers van het boek. Midden in de aankondiging van het oordeel maakt God onderscheid.
Nahum 1:13
“Maar nu zal Ik zijn juk van u breken, en zal uw banden verscheuren.”
De belofte aan Juda, dat lange tijd onder Assyrische druk en schatting leefde.
Nahum 1:15
“Ziet op de bergen de voeten desgenen, die het goede boodschapt, die vrede doet horen; vier uw vierdagen, o Juda! betaal uw geloften; want de Belials- man zal voortaan niet meer door u doorgaan, hij is gans uitgeroeid.”
De vreugdebode, met bijna dezelfde woorden als Jesaja 52:7. In de Hebreeuwse telling is dit Nahum 2:1.
Nahum 3:1
“Wee der bloedstad, die gans vol leugen, en verscheuring is! de roof houdt niet op.”
De reden van het oordeel: geweld, bedrog en roof die niet ophouden.
Nahum 3:19
“Er is geen samentrekking voor uw breuk, uw plage is smartelijk; allen, die het gerucht van u horen, zullen de handen over u klappen; want over wien is uw boosheid niet geduriglijk gegaan?”
Het slot van het boek, gericht aan de koning van Assur. Net als Jona eindigt Nahum met een vraag.
Tijdperiode
~650 v.Chr.
Nahum leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Bijbelboeken over Nahum
Lessen voor vandaag
Gods geduld is echt, maar niet eindeloos. Ninevé kreeg in de dagen van Jona veertig dagen en werd gespaard. In de dagen van Nahum kwam het oordeel toch. Wie Gods lankmoedigheid ervaart, mag die niet lezen als een vrijbrief. Zij is bedoeld als ruimte om terug te keren. Voor wie onder onrecht leeft, is Nahum een troost. Juda was klein en Assyrië leek onoverwinnelijk. Nahum zegt niet dat het meevalt, maar dat de HEERE de kracht van de onderdrukker kent en breekt. Dat geldt niet alleen voor volken. Ook wie persoonlijk onder geweld, druk of angst gebukt gaat, mag weten dat de HEERE "ter sterkte in den dag der benauwdheid" is en dat Hij hen kent die op Hem vertrouwen (Nahum 1:7). Midden in een boek vol oorlogsbeelden klinkt het bericht van vrede (Nahum 1:15). Paulus beschrijft de prediking van het evangelie met de bijna gelijke woorden van Jesaja (Romeinen 10:15). Wij hebben een beter bericht dan de val van Ninevé: in Christus is de grootste vijand overwonnen. Wie dat gehoord heeft, mag het doorgeven. Van Nahum zelf weten wij bijna niets, en toch heeft zijn woord standgehouden. In zijn boek gaat het niet om de profeet, maar om de God van wie hij spreekt. Dat is een rustige maatstaf voor iedere dienst in de gemeente.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Nahum
Wie was Nahum in de Bijbel?
Wat betekent de naam Nahum?
Waar staat Nahum in de Bijbel?
Waar lag Elkos, de woonplaats van Nahum?
Wanneer leefde Nahum?
Wat is de boodschap van het boek Nahum?
Wat is het verband tussen Jona en Nahum?
Is de profetie van Nahum over Ninevé uitgekomen?
Waar staat "Ziet op de bergen de voeten desgenen, die het goede boodschapt"?
Is Nahum dezelfde als Naum in Lukas 3?
Wat kunnen wij leren van Nahum?
Stel een vraag over Nahum
Wilt u meer weten over Nahum? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over NahumVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Nahum in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Nahum.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Nahum in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Nahum.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Nahum aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.