Sara in de Bijbel
Sarah (Hebreeuws) - “Prinses”
Wie was Sara?
Sara was de vrouw van Abraham en de moeder van Izak. Zij heette eerst Sarai; God gaf haar de naam Sara, die vorstin betekent (Genesis 17:15-16). Op negentigjarige leeftijd baarde zij de beloofde zoon, en zij stierf op 127-jarige leeftijd in Hebron (Genesis 23:1-2).
Sara is in de Bijbel vooral bekend als de vrouw van Abraham: zij trok met hem mee uit Ur der Chaldeeën, deelde zijn zwerftocht en werd de moeder van Izak, de zoon van de belofte. Genesis vertelt haar geschiedenis over twaalf hoofdstukken heen, van haar eerste vermelding als Sarai in Genesis 11:29 tot haar begrafenis in de spelonk van Machpela. Twee dingen bepalen haar verhaal. Het eerste is haar kinderloosheid. Genesis 11:30 zegt het zonder omhaal: "En Sarai was onvruchtbaar; zij had geen kind." In een samenleving waarin het krijgen van kinderen de plaats van een vrouw bepaalde, is dat geen bijzin maar de spanning waaronder haar hele leven staat. Het tweede is de belofte. God zegt niet alleen tegen Abraham maar uitdrukkelijk ook over haar: "Ik zal haar zegenen, en u ook uit haar een zoon geven; ja, Ik zal haar zegenen, zodat zij tot volken worden zal" (Genesis 17:16). Tussen die twee in ligt een lange, eerlijk verteld leven. Sara gaf haar Egyptische dienstmaagd Hagar aan Abraham omdat het wachten te lang duurde (Genesis 16), en toen dat verkeerd uitpakte, werd zij hard. Tweemaal werd zij door Abraham voor zijn zuster uitgegeven om zijn eigen leven te sparen. Zij lachte toen zij hoorde dat zij op hoge leeftijd nog een zoon zou krijgen, en zij ontkende die lach ook nog. En toch is Sara de enige vrouw in het Oude Testament van wie de leeftijd bij haar sterven wordt vermeld, en noemt Hebreeën 11:11 haar in één adem met de geloofsgetuigen: "Door het geloof heeft ook Sara zelve kracht ontvangen." De naam die haar zoon kreeg, Izak, betekent "hij lacht": haar lach van ongeloof werd de lach van vreugde in Genesis 21:6.
Historische context
Sara wordt in de Bijbel geplaatst in de tijd van de aartsvaders, doorgaans gedateerd rond 2000 v.Chr. Zij kwam uit Ur der Chaldeeën in het zuiden van Mesopotamië, trok met haar schoonvader Terah mee naar Haran in het noorden van het huidige Syrië, en van daar met Abraham naar Kanaän (Genesis 11:31). Haar leven speelt zich daarna af als dat van een nomade: tenten, kudden, waterputten en tijdelijke verblijven bij Sichem, Bethel, Mamre bij Hebron en Gerar, met een uitstap naar Egypte tijdens een hongersnood. Haar oorspronkelijke naam was Sarai. In Genesis 17:15 verandert God die in Sara, in hetzelfde hoofdstuk waarin Abram Abraham wordt. Beide namen worden verbonden met vorstelijkheid: de betekenis wordt gewoonlijk weergegeven als vorstin of prinses, en God koppelt er de belofte aan dat koningen der volken uit haar zullen voortkomen. In de Nederlandse Statenvertaling heet zij Sarai en daarna Sara; de spelling Sarah komt uit het Hebreeuws en het Engels en wijst op dezelfde persoon. Familiaire verhoudingen liepen in die wereld anders dan nu. Abraham verklaart in Genesis 20:12 dat Sara werkelijk zijn halfzuster was: "zij is mijns vaders dochter, maar niet mijner moeder dochter". Dat verklaart waarom zijn halve waarheid tegenover de farao en tegenover Abimelech geen regelrechte leugen was, maar Genesis laat er geen twijfel over bestaan dat het bedoeld was om zichzelf veilig te stellen ten koste van haar (Genesis 12:11-13). Ook de afspraak met Hagar past in het gewoonterecht van het Oude Nabije Oosten, waarin een kinderloze vrouw haar slavin als draagmoeder kon inzetten. Genesis 16:3 beschrijft precies zo'n regeling: Sarai gaf Hagar aan Abram "hem tot een vrouw", tien jaar nadat zij in Kanaän waren gaan wonen. Cultureel was dat een gangbare oplossing; in het verhaal van Genesis valt zij buiten de belofte en levert zij niets dan verdriet op. Sara stierf op 127-jarige leeftijd te Kiriath-Arba, dat is Hebron (Genesis 23:1-2). Abraham kocht daar de spelonk van Machpela als begraafplaats: het eerste stuk grond dat hij in Kanaän in eigendom kreeg.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Zij verliet Ur en Haran en deelde een leven lang het zwervende bestaan van Abraham
- Zij hield vol in een situatie waarin de belofte vijfentwintig jaar lang niets opleverde
- Zij noemde het wonder bij de geboorte van Izak eerlijk bij de naam: God heeft dit gedaan
- Hebreeën 11:11 rekent haar onder de geloofsgetuigen: zij achtte Hem getrouw Die het beloofd had
−Zwakke kanten
- Ongeduld: zij schoof Hagar naar voren in plaats van te wachten op de belofte
- Hardheid tegenover Hagar, eerst bij haar zwangerschap en later bij het wegsturen
- Zij lachte om Gods aankondiging en ontkende daarna dat zij gelachen had (Genesis 18:15)
- Zij liet zich tweemaal als zuster voorstellen zonder dat Genesis haar tegenspraak vermeldt
Theologische betekenis
Sara staat in de Bijbel niet in de schaduw van Abraham maar naast hem. In Genesis 17 verandert God niet alleen Abrams naam maar ook de hare, en de belofte wordt uitdrukkelijk aan haar verbonden: uit haar zal de zoon komen, uit haar zullen volken en koningen voortkomen (Genesis 17:15-16). Dat is de reden waarom Genesis de geboorte van Izak zo nadrukkelijk als Gods werk beschrijft: "En de HEERE bezocht Sara, gelijk als Hij gezegd had" (Genesis 21:1). De verbondslijn loopt niet via de meest voor de hand liggende oplossing maar via de belofte. Daar ligt ook de kern van haar betekenis: Sara is het bewijs dat Gods belofte niet afhangt van menselijke mogelijkheden. Genesis 18:11 zegt uitdrukkelijk dat het Sara "opgehouden had te gaan naar de wijze der vrouwen". Menselijk gesproken was de zaak gesloten. Precies dan klinkt de vraag die de rest van de Schrift blijft dragen: "Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn?" (Genesis 18:14). Paulus gebruikt Sara in Galaten 4:21-31 in een vergelijking tussen Hagar en Sara, tussen de dienstmaagd en de vrije vrouw, tussen kinderen die uit menselijke inspanning geboren worden en kinderen van de belofte. Wie bij Christus hoort, rekent Paulus onder de laatste groep. Hebreeën 11:11 noemt haar bij name onder de geloofsgetuigen, en 1 Petrus 3:6 wijst christenvrouwen op haar: "Gelijk Sara aan Abraham gehoorzaam is geweest, hem noemende heer, welker dochters gij geworden zijt." Over de uitleg van dat laatste vers wordt binnen de kerken verschillend gedacht, en ook over de vraag hoe streng Sara's optreden tegenover Hagar moet worden beoordeeld. Wat de teksten gemeenschappelijk hebben, is dat zij Sara niet idealiseren. Zij lachte, zij ontkende, zij handelde hard, en zij wordt niettemin geloofsgetuige genoemd. Dat is geen tegenspraak maar de manier waarop de Bijbel over geloof spreekt: niet als een prestatie zonder barsten, maar als vertrouwen op Iemand die betrouwbaar blijkt.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Sarah (Hebreeuws)
Betekenis
Prinses
Sleutelmomenten
Sarai trekt mee uit Ur
Sarai, de vrouw van Abram, verlaat met haar schoonvader Terah Ur der Chaldeeën en komt in Haran te wonen. Genesis noemt haar meteen bij haar kinderloosheid: "En Sarai was onvruchtbaar; zij had geen kind."
Genesis 11:29-31
In Egypte als zuster voorgesteld
Tijdens een hongersnood trekt het gezin naar Egypte. Abram vraagt Sarai zich als zijn zuster voor te doen, uit angst gedood te worden om haar schoonheid. Zij wordt naar het huis van de farao gehaald; God grijpt in met plagen.
Genesis 12:10-20
Hagar als draagmoeder
Na tien jaar in Kanaän geeft Sarai haar Egyptische dienstmaagd Hagar aan Abram tot vrouw, in de hoop langs die weg gebouwd te worden. Zodra Hagar zwanger is, verandert de verhouding en wordt Sarai hard tegen haar.
Genesis 16:1-6
Van Sarai naar Sara
God verandert haar naam en verbindt daar een belofte aan die haar persoonlijk geldt: "Ik zal haar zegenen, en u ook uit haar een zoon geven ... koningen der volken zullen uit haar worden." Zij is dus zelf draagster van het verbond.
Genesis 17:15-16
De lach bij de tentdeur
Bij de eiken van Mamre hoort Sara de aankondiging dat zij binnen een jaar een zoon zal krijgen, en zij lacht in zichzelf. Het antwoord komt als een vraag: "Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn?"
Genesis 18:9-15
De geboorte van Izak
Op de gezette tijd baart Sara een zoon; Abraham is dan honderd jaar. Zij noemt het wonder bij de naam: "God heeft mij een lachen gemaakt; al die het hoort, zal met mij lachen." De naam Izak betekent: hij lacht.
Genesis 21:1-7
Hagar en Ismaël gaan weg
Sara ziet de zoon van Hagar spotten en eist dat moeder en kind vertrekken. Abraham is daar zeer bedroefd over, maar God zegt hem naar Sara te luisteren: "want in Izak zal uw zaad genoemd worden."
Genesis 21:9-12
Haar dood en de spelonk van Machpela
Sara sterft op 127-jarige leeftijd in Hebron. Abraham beweent haar en koopt van de Hethieten de spelonk van Machpela als graf: het eerste stuk land dat hij in Kanaän werkelijk bezit.
Genesis 23:1-20
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Sara beter te begrijpen.
Genesis 11:30
“En Sarai was onvruchtbaar; zij had geen kind.”
De eerste mededeling over Sara in de Bijbel, nog onder haar oude naam Sarai. Deze ene zin bepaalt de spanning van de hoofdstukken die volgen.
Genesis 16:2
“Zie toch, de HEERE heeft mij toegesloten, dat ik niet bare; ga toch in tot mijn dienstmaagd, misschien zal ik uit haar gebouwd worden.”
Sarai stelt Hagar voor als draagmoeder. Cultureel een gangbare oplossing, in Genesis het begin van veel verdriet.
Genesis 17:15
“Nog zeide God tot Abraham: Gij zult den naam van uw huisvrouw Sarai, niet Sarai noemen; maar haar naam zal zijn Sara.”
De naamsverandering, in hetzelfde hoofdstuk waarin Abram Abraham wordt. Sara krijgt haar eigen plaats in het verbond.
Genesis 17:16
“Want Ik zal haar zegenen, en u ook uit haar een zoon geven; ja, Ik zal haar zegenen, zodat zij tot volken worden zal: koningen der volken zullen uit haar worden!”
De belofte wordt uitdrukkelijk aan Sara zelf verbonden, niet alleen aan Abraham.
Genesis 18:12
“Zo lachte Sara bij zichzelve, zeggende: Zal ik wellust hebben, nadat ik oud geworden ben, en mijn heer oud is?”
De bekendste zin over Sara. Zij lacht niet uit spot maar uit vermoeidheid: te veel jaren, te veel teleurstelling.
Genesis 18:14
“Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn? Ter gezetter tijd zal Ik tot u wederkomen, omtrent dezen tijd des levens, en Sara zal een zoon hebben!”
Gods antwoord op haar lach: geen verwijt maar een vraag die de hele Schrift blijft stellen.
Genesis 21:6
“En Sara zeide: God heeft mij een lachen gemaakt; al die het hoort, zal met mij lachen.”
De lach keert terug, nu als vreugde. De naam Izak, "hij lacht", houdt die omkering vast.
Genesis 23:1-2
“En het leven van Sara was honderd zeven en twintig jaren ... En Sara stierf te Kiriath-Arba, dat is Hebron, in het land Kanaan.”
Sara is de enige vrouw in het Oude Testament van wie de leeftijd bij haar sterven wordt genoemd.
Hebreeen 11:11
“Door het geloof heeft ook Sara zelve kracht ontvangen, om zaad te geven, en boven den tijd haars ouderdoms heeft zij gebaard; overmits zij Hem getrouw heeft geacht, Die het beloofd had.”
Het Nieuwe Testament rekent Sara onder de geloofsgetuigen, ondanks haar lach en haar ongeduld.
Tijdperiode
~2000 v.Chr.
Sara leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Bijbelboeken over Sara
Lessen voor vandaag
Sara's verhaal gaat vooral over wachten. Tussen de belofte en de vervulling lagen vijfentwintig jaar, en in die jaren gebeurde precies wat bij mensen gebeurt: zij ging zelf iets regelen. De les is niet dat handelen altijd verkeerd is, maar dat het gevaarlijk wordt zodra het in de plaats komt van wat God heeft toegezegd. De gevolgen van de oplossing met Hagar reikten verder dan Sara had voorzien. Ten tweede laat zij zien dat geloof en twijfel naast elkaar kunnen staan. Zij lachte, en zij ontkende dat zij gelachen had. Toch noemt Hebreeën 11:11 haar bij name onder de geloofsgetuigen. Wie meent dat zijn geloof te wankel is om te tellen, mag dat naast elkaar leggen. Ten derde is er een eerlijke waarschuwing in haar omgang met Hagar. Sara had werkelijk verdriet, en dat verdriet maakte haar hard tegen iemand met minder macht dan zijzelf. Pijn rechtvaardigt geen hardheid. Genesis vertelt beide kanten en verbloemt niets, en dat is precies wat het verhaal bruikbaar maakt. En ten slotte de lach. De naam van haar zoon houdt vast dat God het onmogelijke deed op een manier die niemand had kunnen bedenken. Wie vandaag te moe is om nog te hopen, hoort in dit hoofdstuk geen belofte dat elk verlangen vervuld wordt, maar wel de vraag die aan de hele geschiedenis vooraf gaat: zou iets voor de HEERE te wonderlijk zijn?
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Sara
Wie was de vrouw van Abraham?
Vrouw van Abraham met 5 letters: wie wordt bedoeld?
Wat betekent de naam Sara?
Is Sarah hetzelfde als Sara?
Hoe oud was Sara toen Izak geboren werd?
Waarom lachte Sara?
Waarom heet Izak "hij lacht"?
Waar staat het verhaal van Sara in de Bijbel?
Waarom gaf Sara haar dienstmaagd Hagar aan Abraham?
Waarom noemde Abraham Sara zijn zuster?
Hoe oud werd Sara en waar is zij begraven?
Wat zegt het Nieuwe Testament over Sara?
Stel een vraag over Sara
Wilt u meer weten over Sara? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over SaraVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Sara in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Sara.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Sara in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Sara.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Sara aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.