Abram telt de sterren

Genesis 15 staat midden in de geschiedenis van Abram, die later Abraham zou heten. Eerder had God Abram uit Haran geroepen met de belofte dat Hij hem tot een groot volk zou maken (zie de roeping van Abram). Maar Abram en zijn vrouw Sarai hadden nog altijd geen kind.

Waarom zei God tegen Abram dat hij niet moest vrezen?

Het hoofdstuk begint met "Na deze dingen" (Genesis 15:1). Genesis 14 vertelt daarvoor hoe Abram met zijn knechten vier koningen achtervolgde om zijn neef Lot te bevrijden, en hoe hij van de koning van Sodom niets voor zichzelf wilde aannemen. Daarna kwam het woord van de HEERE tot Abram in een gezicht: "Vrees niet, Abram! Ik ben u een Schild, uw Loon zeer groot" (Genesis 15:1). De tekst zegt niet waarvoor Abram bang was. God belooft Abram Zijn bescherming, en Hij noemt Zichzelf zijn loon.

Wat vroeg Abram aan God?

Abram antwoordde met een eerlijke klacht. Hij sprak God aan met Heere, HEERE en vroeg wat hij van God zou krijgen, nu hij zonder kinderen heenging. Wie zijn huis beheerde, was Eliëzer uit Damascus, in de Statenvertaling "deze Damaskener Eliezer" (Genesis 15:2). Abram zei: "Zie, mij hebt Gij geen zaad gegeven" (Genesis 15:3). Zaad betekent nakomelingen. Zonder zoon zou iemand uit zijn huishouden zijn erfgenaam worden.

God gaf direct antwoord: "Deze zal uw erfgenaam niet zijn; maar die uit uw lijf voortkomen zal, die zal uw erfgenaam zijn" (Genesis 15:4). Abram zou zelf een zoon krijgen.

Wat beloofde God toen Hij Abram naar de sterren liet kijken?

Toen leidde God Abram naar buiten en zei: "Zie nu op naar den hemel, en tel de sterren, indien gij ze tellen kunt" (Genesis 15:5). Dat kon Abram niet. Daarop volgde de belofte: "Zo zal uw zaad zijn". Eerder had God het nageslacht van Abram al vergeleken met het stof van de aarde (Genesis 13:16). Nu wees Hij naar de hemel. De Schepper Die het getal van de sterren kent (Psalm 147:4), beloofde een kinderloze man een volk dat niemand zou kunnen tellen.

Wat betekent het dat Abram de HEERE geloofde?

Het gedeelte eindigt met één zin over Abram en één over God: "En hij geloofde in den HEERE; en Hij rekende het hem tot gerechtigheid" (Genesis 15:6). Abram zag nog niets van de belofte. Hij had alleen het woord van God, en hij vertrouwde daarop. God rekende hem dat geloof toe als gerechtigheid. Het hoofdstuk gaat daarna verder met de belofte van het land en het verbond dat de HEERE op dezelfde dag met Abram sloot (Genesis 15:7-21).

De Bijbel noemt bij Genesis 15 geen plaats en geen jaartal. Volgens Genesis 13:18 en Genesis 14:13 woonde Abram in deze tijd bij de eikenbossen van Mamre, bij Hebron, maar of dit gezicht daar plaatsvond, zegt de tekst niet. Een gezicht is een visioen: God spreekt en laat iets zien op een bijzondere manier. Uitleggers verschillen over de vraag of Abram de sterren in het gezicht zag of werkelijk buiten stond. Verderop noemt het hoofdstuk een zonsondergang (Genesis 15:12). Of Eliëzer dezelfde man is als de oudste knecht die later een bruid voor Izak zocht, zegt de Bijbel niet: in Genesis 24 heeft die knecht geen naam.

In Genesis 15:1-6 neemt God steeds het initiatief. Hij spreekt als eerste, Hij noemt Zichzelf Abrams Schild en Loon, Hij antwoordt op de klacht en Hij leidt Abram naar buiten. Abram mocht zijn zorg eerlijk uitspreken. God wees hem niet terecht, maar maakte Zijn belofte duidelijker: een zoon uit Abrams eigen lichaam, en een nageslacht zo talrijk als de sterren.

Het Nieuwe Testament haalt Genesis 15:6 meermalen aan. Paulus gebruikt het in Romeinen 4 om te laten zien dat God de mens rechtvaardigt door het geloof en niet door werken: "Want wat zegt de Schrift? En Abraham geloofde God, en het is hem gerekend tot rechtvaardigheid" (Romeinen 4:3). Hij wijst erop dat dit gebeurde vóór de besnijdenis (Romeinen 4:10). Ook Galaten 3:6 en Jakobus 2:23 halen het vers aan. Het geloof is daarbij geen verdienste. De Heidelbergse Catechismus zegt in Zondag 23, antwoord 61, dat wij niet om de waardigheid van ons geloof Gode aangenaam zijn, maar omdat de gerechtigheid van Christus onze gerechtigheid is, die wij alleen door het geloof aannemen.

Paulus trekt de lijn zelf door naar de gelovigen na Abraham: het is geschreven "maar ook om onzentwil", voor wie gelooft in God, Die Jezus uit de doden heeft opgewekt (Romeinen 4:24). Zie ook de uitleg bij Genesis 15 en het onderwerp rechtvaardiging.

God spreekt het eerst. Het gedeelte begint niet bij Abram, maar bij het woord van de HEERE: "Vrees niet". Wie bang of moedeloos is, mag tot deze God gaan. Hij gaf Zichzelf aan Abram als Schild en Loon, en Paulus schrijft dat Genesis 15:6 ook geschreven is voor wie gelooft in Hem, Die Jezus uit de doden heeft opgewekt (Romeinen 4:23-24). Dat is meer dan een oplossing voor één zorg.

Wij mogen onze teleurstelling bij God brengen. Abram verborg zijn vraag niet. Hij sprak God aan als Heere, HEERE en zei eerlijk dat hij nog geen kind had. God antwoordde niet met een verwijt, maar met een belofte. Zo mogen ook wij in het gebed eerlijk zijn tegenover Hem Die Zijn woord houdt.

Rechtvaardig voor God worden wij niet door wat wij presteren, maar door te geloven wat God belooft. Abram had niets in handen dan Gods woord. Paulus wijst ook ons op God, Die "den goddeloze rechtvaardigt" (Romeinen 4:5). Wie van Christus is, hoort volgens Galaten 3:29 bij Abrams zaad, bij de sterren die Abram niet kon tellen.