De roeping van Abram

Genesis 12 opent een nieuw deel van het boek Genesis. Na de oergeschiedenis, die eindigt met de verstrooiing van de volken bij de toren van Babel, richt de Bijbel zich op één man en zijn familie: Abram, die later Abraham zou heten.

Waar woonde Abram bij zijn roeping?

Abram was een zoon van Terah. De familie woonde eerst in Ur der Chaldeeën. Daar stierf Abrams broer Haran, de vader van Lot. Later trok Terah met Abram, met diens vrouw Sarai en met zijn kleinzoon Lot uit Ur weg om naar het land Kanaän te gaan. Maar zij bleven wonen in de stad Haran, en daar stierf Terah (Genesis 11:31-32). Genesis vermeldt nog iets wat voor het vervolg zwaar weegt: Sarai was onvruchtbaar en had geen kind (Genesis 11:30). Over het geloof van de familie zegt Jozua later dat Terah en de vaderen andere goden dienden (Jozua 24:2).

Wat zei God tegen Abram in Genesis 12?

De geschiedenis begint met het woord van God: "De HEERE nu had tot Abram gezegd: Ga gij uit uw land, en uit uw maagschap, en uit uws vaders huis, naar het land, dat Ik u wijzen zal" (Genesis 12:1). Maagschap betekent familie. Abram moet drie kringen achterlaten: zijn land, zijn familie en het huis van zijn vader. De bestemming noemt God niet. Het is het land dat Hij zal wijzen.

Bij het bevel horen beloften. God zal Abram tot een groot volk maken, hem zegenen en zijn naam groot maken, en Abram zal tot zegen zijn. Wie Abram zegent, zal God zegenen, en wie hem vloekt, zal Hij vervloeken. De belofte eindigt bij de hele wereld: "in u zullen alle geslachten des aardrijks gezegend worden" (Genesis 12:3). Bij Babel wilden de mensen zelf een naam maken (Genesis 11:4). Nu belooft God Zelf aan Abram een grote naam te geven.

Hoe gehoorzaamde Abram aan de roeping van God?

Het antwoord van Abram staat in één zin: "En Abram toog heen, gelijk de HEERE tot hem gesproken had" (Genesis 12:4). Hij was vijfenzeventig jaar oud, en Lot ging met hem mee. Abram nam Sarai, Lot, al hun bezit en de mensen die zij in Haran hadden verkregen. Dat waren waarschijnlijk knechten en dienstmaagden die bij het huishouden hoorden. Zo kwamen zij in het land Kanaän. De Bijbel vermeldt geen tegenwerping en geen vraag van Abram. Hebreeën 11:8 zegt dat hij uitging "niet wetende, waar hij komen zou".

Wat deed Abram in het land Kanaän?

Abram trok door het land tot Sichem, bij het eikenbos More. De tekst zegt er nuchter bij dat de Kanaänieten toen in het land woonden (Genesis 12:6). Het beloofde land was dus bewoond. Daar verscheen de HEERE aan Abram en zei: "Aan uw zaad zal Ik dit land geven" (Genesis 12:7). Zaad betekent nakomelingen, en Abram had geen kind. Op die plaats bouwde hij een altaar voor de HEERE, Die hem verschenen was.

Daarna trok hij naar het bergland ten oosten van Bethel. Hij sloeg zijn tent op met Bethel in het westen en Ai in het oosten. Ook daar bouwde hij een altaar, en hij riep de naam van de HEERE aan. Daarna trok Abram verder, steeds naar het zuiden (Genesis 12:9). Hier eindigt dit gedeelte. Direct daarna dreef een hongersnood Abram naar Egypte, waar hij Sarai uit angst voor zijn zuster liet doorgaan (Genesis 12:10-20). Dezelfde man die in geloof vertrok, faalde kort daarna.

Ur der Chaldeeën wordt meestal gezocht in het zuiden van Mesopotamië, bij de Eufraat in het huidige Irak. Er zijn ook uitleggers die aan een noordelijker plaats denken. Haran lag ver naar het noordwesten, in het huidige zuiden van Turkije. Van Haran naar Sichem is het honderden kilometers. De Bijbel geeft geen jaartal. Veel uitleggers plaatsen Abram ruwweg in het begin van het tweede millennium voor Christus, maar dat blijft een schatting.

De Statenvertaling zegt dat de HEERE tot Abram gezegd had. Stefanus vertelt dat God aan Abraham verscheen "nog zijnde in Mesopotamië, eer hij woonde in Charran" (Handelingen 7:2), en in Genesis 15:7 zegt God dat Hij Abram uit Ur heeft uitgeleid. Veel uitleggers lezen Genesis 12:1 daarom als een roeping die al in Ur klonk. Stefanus zegt ook dat Abram uit Haran vertrok nadat zijn vader gestorven was (Handelingen 7:4). Dat past bij de getallen van Genesis 11 als Abram niet de oudste zoon was, maar als eerste genoemd wordt om zijn plaats in de geschiedenis.

In Genesis 12 is God de handelende persoon. Hij spreekt eerst, Hij geeft de beloften, en Hij verschijnt in Sichem. Abram komt niet uit een gelovig huis: zijn familie diende andere goden (Jozua 24:2). Toch roept God juist hem. Jesaja laat de HEERE zeggen: "Ik riep hem, toen hij nog alleen was" (Jesaja 51:2). De roeping rust niet op wat Abram was, maar op Gods vrije keuze.

De beloften van Genesis 12 lopen door de hele Bijbel heen: een volk, een land en zegen. Na de vloek van de zondeval en de verwarring van Babel begint God hier een weg van zegen. In Genesis 12:2 staat zelfs: "wees een zegen". Dat is belofte en roeping tegelijk: wie door God gezegend wordt, stelt Hij tot zegen voor anderen. Die zegen is niet alleen voor Abram, maar voor "alle geslachten des aardrijks" (Genesis 12:3). Het Nieuwe Testament trekt zelf de lijn naar Christus. Paulus schrijft dat de Schrift "te voren aan Abraham het Evangelie verkondigd" heeft (Galaten 3:8), en hij noemt het zaad aan wie de beloften gedaan zijn: "hetwelk is Christus" (Galaten 3:16). Mattheüs begint zijn evangelie met Jezus Christus, "den zoon van Abraham" (Mattheüs 1:1).

Abrams vertrek is het antwoord van het geloof. Hij ging "gelijk de HEERE tot hem gesproken had" (Genesis 12:4). Hebreeën 11 legt uit wat hem droeg: hij woonde als vreemdeling in tenten, "want hij verwachtte de stad, die fondamenten heeft, welker Kunstenaar en Bouwmeester God is" (Hebreeën 11:10). Zie ook de uitleg bij Genesis 12 en het onderwerp roeping.

God roept voordat wij Hem zoeken. Abram werd niet geroepen omdat hij beter was dan zijn familie, maar omdat de HEERE Abram aansprak. Zo gaat het ook nu: het Woord van God komt naar ons toe, en het geloof is daarop het antwoord. Wie Gods roeping hoort, hoeft niet eerst de hele weg te overzien. Abram ging op Gods woord, zonder te weten waar hij zou komen.

God belooft meer dan wij kunnen zien. Abram kreeg een groot volk beloofd terwijl Sarai onvruchtbaar was, en een land waar de Kanaänieten woonden. In dat land bouwde hij altaren en riep hij de naam van de HEERE aan. Ook christenen leven met beloften die nog niet vervuld zijn. Petrus noemt de gelovigen "inwoners en vreemdelingen" (1 Petrus 2:11). Wij mogen, net als Abram, op de plaats waar God ons zet de HEERE openlijk dienen.

De zegen rust op God, niet op Abram. Direct na deze geschiedenis faalt Abram in Egypte. Toch trok God Zijn belofte niet in. Dat geeft troost aan wie zijn eigen zwakheid kent: de zegen voor alle volken komt door Christus, de Zoon van Abraham, en niet door onze trouw.