Drie bezoekers bij Abraham

Genesis 18 staat in de geschiedenis van Abraham, kort nadat God Zijn verbond met hem had bevestigd en hem de nieuwe naam Abraham had gegeven (Genesis 17:5). Abraham woonde met zijn tenten bij de eikenbossen van Mamre, bij Hebron. Sinds hij op Gods bevel uit Haran was vertrokken, op zijn vijfenzeventigste (Genesis 12:4), waren er bijna vijfentwintig jaar voorbijgegaan. De beloofde zoon was er nog steeds niet.

Hoe ontving Abraham de drie mannen?

De geschiedenis begint met de kern: "Daarna verscheen hem de HEERE aan de eikenbossen van Mamre" (Genesis 18:1). Abraham zat in de opening van zijn tent, op het heetst van de dag. Toen hij opkeek, zag hij drie mannen tegenover zich staan. Hij liep hun tegemoet en boog zich ter aarde. Hij sprak hen aan als Heere en vroeg hun niet aan hem voorbij te gaan: zij konden hun voeten laten wassen, onder de boom uitrusten en een stuk brood eten.

Daarna volgt opvallende haast. Abraham haastte zich naar Sara en vroeg haar koeken te bakken van drie maten meelbloem. Zelf liep hij naar de runderen, koos een mals kalf uit en gaf het aan een knecht, die het snel klaarmaakte. Met boter, melk en het vlees bediende hij zijn gasten, en hij bleef bij hen staan onder de boom terwijl zij aten. Of Abraham meteen wist wie zijn gasten waren, zegt de tekst niet.

Wat beloofden de bezoekers aan Abraham en Sara?

Na de maaltijd vroegen de mannen: "Waar is Sara, uw huisvrouw"? (Genesis 18:9). Abraham antwoordde dat zij in de tent was. Toen sprak één van hen, en de Statenvertaling schrijft hier Hij met een hoofdletter: "Ik zal voorzeker weder tot u komen, omtrent dezen tijd des levens; en zie, Sara, uw huisvrouw, zal een zoon hebben" (Genesis 18:10). Dezelfde belofte had God kort tevoren aan Abraham alleen gegeven (Genesis 17:19). Nu hoorde ook Sara het, want zij stond bij de ingang van de tent, achter de Spreker.

Waarom lachte Sara?

De tekst geeft de reden er meteen bij: Abraham en Sara waren oud, en Sara kon naar menselijke maatstaf geen kinderen meer krijgen. "Zo lachte Sara bij zichzelve" (Genesis 18:12). Zij dacht aan haar eigen ouderdom en aan die van haar man. Het was een lach binnen in de tent, niet hardop tegen de gasten.

Toch hoorde de HEERE het. Hij vroeg Abraham waarom Sara gelachen had, en stelde de vraag waar deze geschiedenis om draait: "Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn"? (Genesis 18:14). Hij herhaalde de belofte: op de vastgestelde tijd zou Hij terugkomen, en Sara zou een zoon hebben. Sara werd bang en ontkende dat zij gelachen had. Maar de HEERE zei: "Neen! maar gij hebt gelachen" (Genesis 18:15). Hij liet haar ontkenning niet staan, en Hij nam Zijn belofte ook niet terug.

Daarna gingen de mannen op weg naar Sodom, en Abraham liep een eind met hen mee. Wat de HEERE toen aan Abraham bekendmaakte en hoe Abraham voor de stad pleitte, staat bij Abraham bidt voor Sodom.

Hoe kwam de belofte aan Sara uit?

Genesis 21 vertelt het slot met nadruk: "En de HEERE bezocht Sara, gelijk als Hij gezegd had" (Genesis 21:1). Sara werd zwanger en kreeg een zoon, op de tijd die God had genoemd. Abraham gaf hem de naam Izak en besneed hem toen hij acht dagen oud was, zoals God het bevolen had. Abraham was toen honderd jaar.

Sara’s lachen kreeg een nieuwe klank. Zij zei: "God heeft mij een lachen gemaakt; al die het hoort, zal met mij lachen" (Genesis 21:6). Zij vroeg wie Abraham ooit had kunnen voorspellen dat Sara nog een kind zou zogen. En toch had zij hem een zoon gebaard in zijn ouderdom. Het lachen in de tent was een lachen om wat onmogelijk leek; nu werd het een blij lachen om wat God had gedaan.

Mamre lag bij Hebron, in het zuidelijke bergland van Kanaän. Abraham had er eerder zijn tenten opgeslagen en een altaar voor de HEERE gebouwd (Genesis 13:18). Later werd Sara vlakbij begraven, in de spelonk van Machpela, "tegenover Mamre, hetwelk is Hebron" (Genesis 23:19).

Gastvrijheid voor reizigers gold in het oude Oosten als een plicht. Voeten wassen, rust in de schaduw en een maaltijd hoorden erbij. Toch doet Abraham meer dan gewoon: hij belooft een stuk brood en zet een maaltijd voor met een kalf, koeken, boter en melk. Meelbloem is fijn gezeefd meel. Hoeveel een maat precies was, is niet zeker, maar drie maten was een ruime hoeveelheid.

De leeftijden geeft Genesis zelf. Toen God de zoon met name beloofde, dacht Abraham: zal een man van honderd nog een kind krijgen, en Sara, die negentig is (Genesis 17:17)? Ook Abraham lachte dus, een hoofdstuk eerder. De naam Izak hangt samen met het Hebreeuwse woord voor lachen en betekent: hij lacht.

De hoofdpersoon in Mamre is de HEERE. Het eerste vers zegt het al: de HEERE verscheen aan Abraham. Hij komt naar Abraham toe, eet aan zijn tafel en herhaalt Zijn belofte, nu zo dat ook Sara het hoort. Hij noemt een tijd en houdt Zich daaraan. Genesis 21:1 zegt het tweemaal: gelijk als Hij gezegd had, gelijk als Hij gesproken had.

Wie de drie mannen waren, maakt de tekst stap voor stap duidelijk. Eén van hen spreekt als de HEERE (Genesis 18:13). Als de mannen naar Sodom gaan, blijft Abraham staan "voor het aangezicht des HEEREN" (Genesis 18:22), en in Sodom komen "die twee engelen" aan (Genesis 19:1). Veel uitleggers lezen daarom dat de HEERE Zelf met twee engelen bij Abraham kwam. Een veelgehoorde uitleg ziet in Hem de Zoon van God vóór Zijn menswording. Anderen zagen in de drie mannen een beeld van de Drie-eenheid, maar de tekst zelf onderscheidt de HEERE van de twee anderen. Zie ook de uitleg bij Genesis 18.

De vraag "Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn"? (Genesis 18:14) is een terechtwijzing en tegelijk een uitnodiging tot geloof. Wonderlijk betekent hier: te moeilijk, buiten bereik. Jeremia belijdt later: "geen ding is U te wonderlijk" (Jeremia 32:17). Bij de aankondiging van de geboorte van de Heere Jezus zegt de engel tegen Maria: "Want geen ding zal bij God onmogelijk zijn" (Lukas 1:37). Paulus noemt de gelovigen "kinderen der belofte, als Izak was" (Galaten 4:28): Izak werd geboren omdat God het beloofd had, niet omdat het menselijk mogelijk was.

Sara’s lachen kwam voort uit twijfel, en de HEERE zei haar dat eerlijk. Toch noemt Hebreeën 11 haar onder de gelovigen: "Door het geloof heeft ook Sara zelve kracht ontvangen, om zaad te geven" (Hebreeën 11:11). Hoe haar twijfel overging in vertrouwen, vertelt Genesis niet. Meer over haar leven staat bij Sara.

God houdt Zijn woord op Zijn tijd. Abraham en Sara wachtten vijfentwintig jaar, en naar menselijke maatstaf was het te laat. Maar de HEERE noemde een tijd en kwam op die tijd. Wie op Gods beloften wacht, mag zich aan die trouw vasthouden, ook als het lang duurt.

Ons twijfelen maakt Gods belofte niet ongedaan. Sara lachte en ontkende het daarna. De HEERE wees haar terecht, maar trok Zijn belofte niet in. Dat is geen vrijbrief voor ongeloof, wel een reden om de vraag van Genesis 18:14 op onszelf te laten rusten. Wat lijkt ons te wonderlijk: een kind dat van God afdwaalt, een hart dat niet wil buigen, een zorg zonder uitweg? Wij mogen het brengen bij God, voor Wie niets te wonderlijk is. Niet omdat Hij alles doet wat wij vragen, maar omdat Hij doet wat Hij belooft.

God kan ons lachen veranderen. Het lachen van Sara begon als twijfel en eindigde als vreugde: "God heeft mij een lachen gemaakt" (Genesis 21:6). Die blijdschap kwam niet uit haar eigen kracht, maar uit wat God gaf. Abraham ontving vreemde gasten ruim, en de brief aan de Hebreeën maakt van gastvrijheid een opdracht: "Vergeet de herbergzaamheid niet" (Hebreeën 13:2).