De wijngaard van Naboth

De geschiedenis van de wijngaard van Naboth staat in 1 Koningen 21. Ze speelt in de regering van koning Achab van Israël, na de strijd op de Karmel, Elia’s tocht naar de Horeb en de oorlogen met Benhadad (1 Koningen 18-20). Naboth uit Jizreël had een wijngaard vlak bij het paleis van Achab. De koning wilde er een kruidhof van maken, een tuin voor groente en kruiden. Hij bood Naboth een betere wijngaard aan, of het geld dat de wijngaard waard was.

Waarom wilde Naboth zijn wijngaard niet verkopen?

Naboth antwoordde: "Dat late de HEERE verre van mij zijn, dat ik u de erve mijner vaderen geven zou" (1 Koningen 21:3). Dat was geen koppigheid. Het land was het erfdeel dat God aan de families van Israël had gegeven, en God had gezegd: "het land is het Mijne" (Leviticus 25:23). Achab ging gemelijk en toornig naar huis. Hij ging op zijn bed liggen, keerde zijn gezicht af en at niet.

Hoe liet Izebel Naboth doden?

Izebel, zijn vrouw, vroeg hem: "Zoudt gij nu het koninkrijk over Israël regeren" (1 Koningen 21:7)? Zij beloofde hem de wijngaard. Ze schreef brieven in de naam van Achab en verzegelde ze met zijn zegel. De oudsten en edelen van Jizreël moesten een vasten uitroepen, Naboth vooraan zetten en twee zonen Belials, nietswaardige mannen, tegen hem laten getuigen. De oudsten deden wat zij vroeg. Naboth werd beschuldigd dat hij God en de koning gezegend had, een omschrijving voor vloeken. Men bracht hem buiten de stad en stenigde hem. Daarna zei Izebel tegen Achab dat hij de wijngaard kon nemen, en Achab ging erheen.

Wat zei Elia tegen Achab in de wijngaard?

Toen kwam het woord van de HEERE tot Elia. Hij moest Achab in de wijngaard opzoeken met de vraag: "Hebt gij doodgeslagen, en ook een erfelijke bezitting ingenomen" (1 Koningen 21:19)? Op de plaats waar de honden het bloed van Naboth gelikt hadden, zouden ze ook het bloed van Achab likken. Achab zei: "Hebt gij mij gevonden, o, mijn vijand" (1 Koningen 21:20)? Elia antwoordde dat Achab zichzelf verkocht had om kwaad te doen. God kondigde het einde van Achabs huis aan, en over Izebel dat de honden haar zouden eten aan de voorwal van Jizreël. De schrijver voegt eraan toe dat niemand zo kwaad deed als Achab, omdat Izebel hem ophitste (1 Koningen 21:25).

Waarom stelde God het oordeel over Achab uit?

Toen Achab deze woorden hoorde, scheurde hij zijn klederen, deed een zak om zijn lichaam, vastte en ging langzaam. De HEERE zei tegen Elia: "Hebt gij gezien, dat Achab zich vernedert voor Mijn aangezicht" (1 Koningen 21:29)? Daarom zou het kwaad over zijn huis niet in Achabs dagen komen, maar in de dagen van zijn zoon. Het oordeel werd uitgesteld, niet opgeheven.

Achab heet in het eerste vers koning van Samaria, de hoofdstad van het noordrijk, maar hij had ook een paleis in Jizreël. De wet van Mozes wilde dat het land in de stam en de familie bleef: "een ieder aan de erfenis van den stam zijner vaderen" (Numeri 36:7), en het land mocht niet voor altijd verkocht worden (Leviticus 25:23-25). Ook voor een doodvonnis gaf de wet een regel: niemand mocht op het woord van één getuige gedood worden, er waren er minstens twee nodig (Deuteronomium 17:6). Izebel gebruikte die regel om een moord een wettige schijn te geven. Uit 2 Koningen 9:26 blijkt dat ook het bloed van Naboths zonen vergoten werd; 1 Koningen 21 zegt dat niet.

In 1 Koningen 21 lijkt alles geregeld: brieven met het zegel van de koning, een vasten, twee getuigen, een vonnis. Maar het woord van de HEERE doorbreekt die schijn. God vraagt niet hoe het juridisch afliep, maar: "Hebt gij doodgeslagen"? Achab had de brieven niet zelf geschreven, toch noemt de HEERE Achab de dader. Wie de vruchten van onrecht neemt, staat er voor Hem niet buiten.

De geschiedenis laat zien hoe de geboden samenhangen. Het begon met begeren, wat het tiende gebod verbiedt: "gij zult u niet laten gelusten uws naasten huis, zijn akker" (Deuteronomium 5:21). Daarna volgden valse getuigenis, doodslag en roof. God komt op voor Naboth, die geen macht had tegenover de koning.

Het woord van de HEERE kwam uit. Achab stierf in de strijd, en toen men zijn wagen in de vijver van Samaria spoelde, lekten de honden zijn bloed, "naar het woord des HEEREN" (1 Koningen 22:38). Zijn zoon Joram werd gedood en op het stuk land van Naboth geworpen, en Izebel werd door de honden gegeten (2 Koningen 9:25-26 en 9:36). Uitleggers verschillen over hoe het uitstel en de plaats van Achabs dood met elkaar samenhangen.

Ook Gods geduld staat er. De HEERE zag dat Achab zich vernederde en stelde het oordeel uit. Of Achabs berouw oprecht was, daarover denken uitleggers verschillend; zijn latere leven toont weinig verandering (1 Koningen 22). Maar God liet het niet ongezien. Hij heeft geen lust in de dood van de goddeloze, maar daarin "dat de goddeloze zich bekere van zijn weg en leve" (Ezechiël 33:11).

God ziet onrecht dat achter keurige papieren schuilgaat. Naboth kon zich niet verdedigen, maar de HEERE stuurde Zijn profeet. Wie onrecht lijdt, hoeft het niet zelf te vergelden: "Mij komt de wraak toe; Ik zal het vergelden, zegt de Heere" (Romeinen 12:19).

Begeerte is niet onschuldig. Achab had een paleis en een koninkrijk, en lag toch gemelijk en toornig op zijn bed om een stuk grond van een ander. De Heere Jezus waarschuwt: "wacht u van de gierigheid; want het is niet in den overvloed gelegen, dat iemand leeft uit zijn goederen" (Lukas 12:15). God vraagt een hart dat tevreden is met wat Hij geeft.

God let op wie zich voor Hem vernedert. Als de HEERE zelfs bij Achab opmerkte dat hij zich verootmoedigde, dan mogen wij met echt berouw tot Hem gaan, met de belofte: "Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve" (1 Johannes 1:9).