Hosea in de Bijbel

Levensverhaal

Hosea, zoon van Beeri, was de eerste van de zogenaamde "kleine profeten" en de enige schrijvende profeet die afkomstig was uit en profeteerde in het noordelijke tienstammenrijk Israel. Zijn bediening besloeg ongeveer veertig jaar (ca. 755-715 v.Chr.) en liep parallel met die van Jesaja en Micha in Juda en aan het begin met die van zijn oudere tijdgenoot Amos. Hosea leefde in een van de meest turbulente periodes van Israels geschiedenis: na de lange, welvarende maar geestelijk lege regering van Jerobeam II volgde een chaotische tijd waarin vier van de laatste zes koningen door moord werden afgezet. Baaldienst, sociaal onrecht en politieke allianties met Egypte en Assyrie bepaalden het beeld, totdat in 722 v.Chr. de Assyrische koning Sargon II Samaria innam en het noordrijk voor altijd van de kaart veegde. Wat Hosea uniek maakt onder de profeten is dat God hem riep om zijn eigen huwelijk te laten worden tot een levend profetisch teken. Gods allereerste woord aan Hosea was even schokkend als symbolisch: "Ga, neem voor u een vrouw van de hoererijen en kinderen van de hoererijen, want het land wijkt schandelijk af van achter de HEERE" (Hosea 1:2). Hosea gehoorzaamde en trouwde met Gomer, de dochter van Diblaim. Uit dit huwelijk werden drie kinderen geboren, en elk kind kreeg een symbolische naam die door God werd voorgeschreven: Jizreel ("God zaait" -- een herinnering aan het bloedbad dat Jehu in Jizreel aanrichtte en een aankondiging van het oordeel over het huis van Jehu), Lo-Ruchama ("Niet ontfermd" -- God zou Zich niet langer over Israel ontfermen) en Lo-Ammi ("Niet Mijn volk" -- de meest schrijnende verbreking van de verbondsformule). In deze drie kindernamen werd de hele oordeelsboodschap aan het noordrijk samengevat en elke dag uitgesproken in Hosea's eigen gezin. Gomer bleek niet alleen voor het huwelijk ontrouw te zijn, maar bleef ook tijdens het huwelijk verstrengeld in overspel. Zij verliet Hosea en zonk steeds dieper weg in prostitutie en slavernij. De pijn van haar verraad moet Hosea's hart verscheurd hebben. Maar juist in dat menselijke verdriet liet God Zijn eigen pijn zien: zo diep als Hosea leed onder Gomers ontrouw, zo diep leed God onder Israels afgoderij en baaldienst. Het opmerkelijke is wat volgt: God beval Hosea niet om Gomer te verstoten, maar juist om haar terug te kopen. "Ga nog eens heen, bemin de vrouw die, hoewel zij door haar vriend wordt bemind, toch overspel pleegt, zoals de HEERE de Israelieten bemint, hoewel zij zich wenden tot andere goden" (Hosea 3:1). Hosea kocht Gomer letterlijk terug uit de slavenmarkt voor vijftien zilverstukken en anderhalve homer gerst -- een bedrag dat ongeveer overeenkwam met de prijs van een gewone slaaf (Exodus 21:32). Zo werd Gomer door haar eigen man voor een slavenprijs vrijgekocht, een aangrijpend type van de verlossing die God later in Christus zou bewerken voor een ontrouwe bruid. De theologische kern van Hosea's boek draait om het Hebreeuwse woord chesed -- verbondstrouw, goedertierenheid, standvastige liefde. God klaagt dat Zijn volk geen chesed heeft: "Want liefde wil Ik, geen offer; kennis van God, meer dan brandoffers" (Hosea 6:6). Door alle hoofdstukken heen schildert Hosea Gods liefde in de tederste termen. Hij vergelijkt God met een geliefde, een bruidegom en een vader. Het hartverscheurende elfde hoofdstuk is misschien wel een van de meest tedere passages in het hele Oude Testament: "Toen Israel een kind was, had Ik hem lief, en uit Egypte heb Ik Mijn zoon geroepen... Ik leerde Efraim lopen. Hij nam hen op Zijn armen, maar zij erkenden niet dat Ik hen genas. Met menselijke touwen trok Ik hen, met koorden van liefde" (Hosea 11:1-4). En dan klinkt de goddelijke worsteling: "Hoe zou Ik u prijsgeven, Efraim, u uitleveren, Israel?... Mijn hart keert zich in Mij om, al Mijn medelijden is opgewekt" (Hosea 11:8). Hier zien we de diepste paradox van Gods heilig hart: volmaakte rechtvaardigheid verenigd met onwrikbare liefde. Ondanks alle waarschuwingen bekeerde Israel zich niet. In 722 v.Chr. viel Samaria en werd het noordrijk weggevoerd in Assyrische ballingschap -- een einde waarvoor Hosea zijn hele leven had gewaarschuwd. Maar zijn boek eindigt niet in wanhoop. Het laatste hoofdstuk is een oproep tot bekering en een belofte van herstel: "Bekeer u, Israel, tot de HEERE, uw God, want u bent gestruikeld door uw ongerechtigheid" (Hosea 14:2). En God antwoordt met een van de mooiste genadebeloften in de hele Schrift: "Ik zal hun afkerigheid genezen, Ik zal hen vrijwillig liefhebben, want Mijn toorn heeft zich van hem afgewend. Ik zal voor Israel zijn als de dauw. Hij zal in bloei staan als de lelie, en zijn wortels uitspreiden als de Libanon" (Hosea 14:5-6). Over het einde van Hosea's leven is niets met zekerheid bekend; volgens de Joodse traditie stierf hij in vrede voor de ondergang van Samaria.