Gideon in de Bijbel

Levensverhaal

Gideon, zoon van Joas uit het geslacht Abiezer in de stam Manasse, leefde in een van de donkerste tijden van het richterentijdperk. Zeven jaar lang had de HEERE Israel overgegeven in de hand van Midian als oordeel over hun afgoderij (Richteren 6:1). De onderdrukking was totaal verlammend: telkens wanneer Israel had gezaaid, kwamen de Midianieten, Amalekieten en de mensen uit het oosten als sprinkhanen op om alles wat het land opleverde te vernietigen, zelfs schapen, runderen en ezels (Richteren 6:3-5). Het volk verborg zich in spelonken en holen in het gebergte. Israel was verarmd tot het uiterste, en in die wanhoop riep het volk eindelijk tot de HEERE. God antwoordde eerst door een anonieme profeet die Israel herinnerde aan hun afgoderij, en vervolgens door de Engel des HEEREN te zenden naar Gideon zelf. Het moment van de ontmoeting is onvergetelijk ironisch. Gideon was niet bezig met heldendaden -- hij dorste tarwe in een wijnpersbak, een nauwe put in de grond, om het voor de Midianieten te verbergen. Een wijnpersbak was geen plek om graan te dorsen; dat deed men normaal op een open dorsvloer waar de wind het kaf kon wegblazen. Gideon werkte dus onder de meest ongunstige omstandigheden, gedreven door angst. Precies daar verscheen de Engel des HEEREN onder een eik en sprak de verrassende woorden: "De HEERE is met u, strijdbare held!" (Richteren 6:12). De aanspraak was profetisch: God zag niet wat Gideon op dat moment was, maar wat hij in Gods hand zou worden. Gideons antwoord was eerlijk en pijnlijk: "Och, mijn heer! Als de HEERE met ons is, waarom is dit alles ons dan overkomen?" Zijn geloof was wankel, zijn twijfel was groot. Maar God was geduldig en zond hem met de woorden: "Ga in deze kracht van u heen, en u zult Israel uit de hand van Midian verlossen. Heb Ik u niet gezonden?" Gideons protest ging verder: "Mijn geslacht is het armste in Manasse, en ik ben de jongste in mijn familie" (Richteren 6:15). Dat maakte voor God niet uit. Zijn antwoord was kort en afdoende: "Ik zal met u zijn" (Richteren 6:16) -- dezelfde woorden die Hij sprak tot Mozes (Exodus 3:12) en later tot Jeremia (Jeremia 1:8). Waar God zelf meegaat, is menselijke zwakheid geen bezwaar. Gideons geloof groeide geleidelijk. Eerst bracht hij een offer, dat door vuur uit de rots werd verteerd -- een teken dat God aanvaardde. Vervolgens kreeg hij de opdracht om het altaar van Baal van zijn vader af te breken en het gewijde bos van Asjera om te hakken, en een altaar voor de HEERE te bouwen. Gideon deed het 's nachts uit angst voor zijn familie en de stad -- opnieuw een teken van zijn wankelmoedigheid. Toch gehoorzaamde hij, en toen de stad 's morgens woedend de dood van Gideon eiste, verdedigde zijn eigen vader Joas hem met de beroemde woorden: "Als Baal een god is, laat hij voor zichzelf strijden" (Richteren 6:31). Van toen af werd Gideon ook Jerubbaal genoemd -- "laat Baal voor zichzelf strijden." Toen de Midianieten met een ontzagwekkend leger de vlakte van Jizreel betrokken, kwam de Geest van de HEERE over Gideon en blies hij op de bazuin. Het volk verzamelde zich. Maar Gideons geloof was nog steeds zwak: hij vroeg God om een teken met een vlies wol op de dorsvloer. Eerst moest het vlies nat zijn van dauw terwijl de grond droog was; de volgende nacht het vlies droog terwijl de grond nat was. Gods geduld met Gideons traagheid is opmerkelijk -- Hij gaf beide tekens zonder verwijt. Geloof mag groeien; God breekt geen geknakte rietstok. Toen begon de beslissende fase. Gideon had 32.000 man verzameld. God sprak: "Het volk dat bij u is, is te talrijk voor Mij om Midian in hun hand te geven -- anders zou Israel zich tegen Mij kunnen beroemen en zeggen: Mijn eigen hand heeft mij verlost" (Richteren 7:2). Wie bevreesd was, mocht naar huis gaan: 22.000 vertrokken, 10.000 bleven. Nog steeds te veel. God liet het leger drinken bij een beek: de 300 die het water met hun hand naar hun mond brachten, werden uitgekozen; de overigen werden naar huis gestuurd. Met 300 man tegen een ontelbaar leger zou Gideon aanvallen -- zodat de eer geheel aan God zou toekomen. De aanval zelf was even ongewoon als briljant. Gideon verdeelde de 300 in drie groepen, gaf ieder een bazuin en een lege kruik met een fakkel erin. Om middernacht omsingelden zij het kamp, bliezen op de bazuinen, brijzelden de kruiken en riepen: "Het zwaard van de HEERE en van Gideon!" In de verwarring richtten de Midianieten hun zwaarden tegen elkaar en sloegen op de vlucht. De stammen Naftali, Aser en Manasse werden opgeroepen om de vluchtelingen na te zetten; het gehele Midianitische leger werd verslagen. De overwinning was totaal en wonderlijk. Daarna kwam de verzoeking van het succes. Het volk wilde Gideon tot koning uitroepen, maar hij weigerde terecht: "De HEERE zal over u heersen" (Richteren 8:23). Helaas vroeg hij wel om het goud van de buit, waarvan hij een efod maakte die hij in Ofra opstelde. Deze efod werd een strik voor Gideon en zijn huis -- "heel Israel bedreef er hoererij mee" (Richteren 8:27). Gideons laatste jaren verliepen rustig, maar na zijn dood verviel Israel opnieuw in afgoderij en werd zijn zoon Abimelech een wrede gewelddadige usurpator. Het verhaal eindigt dus met een schaduw: zelfs de grootste helden zijn gebroken mensen die Gods genade nodig hebben tot het einde.