Simeon en Anna in de tempel

Lukas vertelt in Lukas 2:21-40 wat er gebeurde in de eerste weken na de geboorte van Jezus in Bethlehem. Het gedeelte staat tussen de herders bij de kribbe en de reis van de twaalfjarige Jezus naar het Paasfeest. In de kerk heet deze gebeurtenis ook de voorstelling of de opdracht van Jezus in de tempel.

Waarom werd Jezus in de tempel opgedragen?

Op de achtste dag werd het Kind besneden. Toen kreeg Hij de naam die de engel al vóór Zijn ontvangenis had genoemd: Jezus (Lukas 2:21). Daarna wachtten Jozef en Maria tot de dagen van de reiniging voorbij waren, zoals de wet van Mozes die voorschreef. Toen gingen zij met het Kind naar Jeruzalem om Hem aan de Heere voor te stellen (Lukas 2:22). Lukas noemt twee voorschriften uit de wet. Elke eerstgeboren zoon moest de Heere heilig genoemd worden (Lukas 2:23), en zij brachten een offer: een paar tortelduiven of twee jonge duiven (Lukas 2:24).

Wat had God aan Simeon beloofd?

In Jeruzalem woonde een man die Simeon heette. Lukas noemt hem rechtvaardig en godvrezend. Hij verwachtte de vertroosting van Israël, en de Heilige Geest was op hem (Lukas 2:25). De Geest had hem bekendgemaakt dat hij de dood niet zou zien voordat hij de Christus van de Heere had gezien (Lukas 2:26). Een ambt of een leeftijd noemt Lukas niet. Op die dag kwam Simeon door de Geest in de tempel, juist toen de ouders het Kind binnenbrachten (Lukas 2:27).

Wat zei Simeon in de tempel toen hij Jezus in zijn armen nam?

Simeon nam het Kind in zijn armen en loofde God. Zijn eerste woorden zijn tot God gericht: "Nu laat Gij, Heere! Uw dienstknecht gaan in vrede naar Uw woord" (Lukas 2:29). De belofte was vervuld, en hij kon in vrede sterven. De reden volgt direct: "Want mijn ogen hebben Uw zaligheid gezien" (Lukas 2:30). Die zaligheid had God bereid voor al de volken: "Een Licht tot verlichting der heidenen, en tot heerlijkheid van Uw volk Israel" (Lukas 2:32). Jozef en Maria verwonderden zich over wat er van het Kind gezegd werd (Lukas 2:33). De pagina over Simeon gaat verder in op deze lofzang, die in de kerk het Nunc dimittis heet.

Wat betekent het zwaard door de ziel van Maria?

Daarna zegende Simeon de ouders. Tot Maria zei hij dat dit Kind gezet was tot een val en opstanding van velen in Israël, en tot een teken dat weersproken zou worden (Lukas 2:34). Daarop volgt een woord voor haar persoonlijk: "En ook een zwaard zal door uw eigen ziel gaan" (Lukas 2:35). Lukas legt dat beeld niet uit. Veel uitleggers denken aan het verdriet van Maria om het lijden van haar Zoon; Johannes vertelt dat zij bij het kruis stond (Johannes 19:25). Het doel noemt Simeon wel: de gedachten uit vele harten zouden openbaar worden.

Wat deed de profetes Anna in de tempel?

Op hetzelfde uur kwam Anna erbij, een profetes, de dochter van Fanuël, uit de stam Aser. Zij had zeven jaar met haar man geleefd en was daarna weduwe gebleven. Zij week niet uit de tempel en diende God nacht en dag met vasten en bidden (Lukas 2:36-37). Ook zij loofde de Heere, en zij "sprak van Hem tot allen, die de verlossing in Jeruzalem verwachtten" (Lukas 2:38). Haar eigen woorden geeft Lukas niet.

Waar gingen Jozef en Maria daarna heen?

Toen zij alles gedaan hadden wat de wet van de Heere vroeg, keerden zij terug naar Galilea, naar hun stad Nazareth (Lukas 2:39). Lukas vat de jaren daarna samen in één zin: het Kind groeide op, werd gesterkt in de geest en vervuld met wijsheid, en de genade van God was over Hem (Lukas 2:40). Het volgende dat hij vertelt, is Jezus op twaalfjarige leeftijd in de tempel.

Twee wetten bepalen deze dag. Na de geboorte van een zoon was een moeder zeven dagen onrein; op de achtste dag werd de jongen besneden, en daarna volgden nog drieëndertig dagen van reiniging (Leviticus 12:2-4). Na die veertig dagen bracht zij een lam als brandoffer en een duif als zondoffer (Leviticus 12:6). Wie geen lam kon betalen, mocht twee duiven brengen (Leviticus 12:8). Dat Lukas alleen de duiven noemt, wijst erop dat Jozef en Maria het offer van de armen brachten.

Daarnaast gold voor de eerstgeboren zoon: "Heilig Mij alle eerstgeborenen" (Exodus 13:2). Een eerstgeboren zoon werd gelost, volgens Numeri 18:16 voor vijf sikkels. Lukas noemt dat lossingsgeld niet; hij spreekt alleen van het voorstellen aan de Heere.

Over de leeftijd van Anna verschillen de uitleggers, omdat "een weduwe van omtrent vier en tachtig jaren" (Lukas 2:37) op twee manieren te lezen is. In de kerkelijke kalender heet de dag van de voorstelling Maria-Lichtmis (2 februari, veertig dagen na Kerst).

In deze geschiedenis houdt God woord. Hij had Simeon beloofd dat hij de Christus zou zien, en Hij liet hem door de Geest op het juiste uur in de tempel komen. Maar de belofte was groter dan één man. Simeon wachtte op "de vertroosting Israels" (Lukas 2:25), de troost die God door de profeten had aangekondigd: "Troost, troost Mijn volk" (Jesaja 40:1). Wat hij in zijn armen hield, noemde hij Gods zaligheid. Het heil van God is hier geen leer of plan, maar een Kind.

De lofzang van Simeon gebruikt woorden van Jesaja. Over de Knecht van de HEERE zegt God: "Ik heb U ook gegeven tot een Licht der heidenen" (Jesaja 49:6; zie de uitleg bij Jesaja 49). Zo zegt Simeon al in de tempel van Israël dat dit Kind ook voor de volken gekomen is.

Opvallend is hoe nauwkeurig Lukas de wet volgt. Het Kind wordt besneden, voorgesteld en met het offer van de armen in de tempel gebracht. Paulus schrijft dat God Zijn Zoon zond, "geworden uit een vrouw, geworden onder de wet", om hen te verlossen die onder de wet waren (Galaten 4:4-5). Het offer van de armen laat zien in welke armoede Christus kwam; vergelijk wat Paulus schrijft: "dat Hij om uwentwil is arm geworden, daar Hij rijk was" (2 Korinthe 8:9).

Simeons woord aan Maria laat de andere kant zien. Deze Verlosser wordt weersproken, en voor Hem worden de harten openbaar. Niemand blijft tegenover Hem neutraal. Het zwaard door Maria’s ziel wijst, zoals veel uitleggers het lezen, vooruit naar het lijden, en zo verbindt het begin van het evangelie de kribbe al met het kruis.

God vervult Zijn beloften op Zijn tijd. Simeon en Anna leefden in verwachting, en Lukas noemt het wachten van Simeon in één adem met zijn rechtvaardigheid en godsvreze. Wie vandaag op de Heere wacht, wacht op Dezelfde Die toen Zijn woord hield. Het wachten is niet leeg, want het rust op wat Hij gezegd heeft.

Wie Christus kent, kan in vrede sterven. Simeon zag Gods zaligheid met zijn ogen. De Heere Jezus zei: "zalig zijn zij, die niet zullen gezien hebben, en nochtans zullen geloofd hebben" (Johannes 20:29). Wie Hem door het geloof kent uit de Schrift, hoeft de dood niet te ontkennen of te vrezen. Meer hierover leest u bij het onderwerp sterven.

Wie de Heere ontmoet, gaat over Hem spreken. Anna bleef niet stil, maar sprak van Hem tot allen die op de verlossing wachtten: de mensen met wie zij die verwachting deelde. Zo mogen ook wij over Christus spreken met de mensen om ons heen.

God heeft Christus gezet tot een val en opstanding van velen. Niemand blijft tegenover Hem neutraal: voor Hem worden de gedachten van het hart openbaar (Lukas 2:35).