De engel Gabriël bij Maria

De engel Gabriël bij Maria staat in Lukas 1:26-56. Het is de tweede aankondiging in dit hoofdstuk: eerder had dezelfde engel aan Zacharias een zoon beloofd (zie de geboorte van Johannes de Doper), en nu was Elisabeth in haar zesde maand (Lukas 1:26 en Lukas 1:36). Nu gaat het om de geboorte van de Zoon van God.

Wat zei de engel Gabriël tegen Maria?

God zond Gabriël naar Nazareth, een stad in Galilea, naar een maagd die ondertrouwd was met Jozef, een man uit het huis van David. Zij heette Maria. De engel kwam bij haar binnen en zei: "Wees gegroet, gij begenadigde; de Heere is met u; gij zijt gezegend onder de vrouwen" (Lukas 1:28). Maria werd zeer ontroerd en overlegde wat deze groet kon betekenen. Toen zei de engel: "Vrees niet, Maria, want gij hebt genade bij God gevonden" (Lukas 1:30). Zij zou zwanger worden, een Zoon baren en Hem Jezus noemen. Hij zou groot zijn en de Zoon des Allerhoogsten genoemd worden. God zou Hem de troon van Zijn vader David geven, Hij zou in eeuwigheid Koning zijn over het huis van Jakob, en aan Zijn Koninkrijk zou geen einde komen (Lukas 1:31-33).

Wat antwoordde de engel op de vraag van Maria?

Maria vroeg de engel hoe dat zou gebeuren, omdat zij nog geen man had (Lukas 1:34). Zij vroeg niet om een teken, zoals Zacharias, maar naar de weg waarlangs God het zou doen. De engel antwoordde: "De Heilige Geest zal over u komen, en de kracht des Allerhoogsten zal u overschaduwen; daarom ook, dat Heilige, Dat uit u geboren zal worden, zal Gods Zoon genaamd worden" (Lukas 1:35). Hij wees haar op haar nicht Elisabeth, die onvruchtbaar genoemd werd en nu in haar ouderdom al zes maanden zwanger was, en besloot: "Want geen ding zal bij God onmogelijk zijn" (Lukas 1:37).

Wat antwoordde Maria de engel?

Maria antwoordde: "Zie, de dienstmaagd des Heeren; mij geschiede naar uw woord" (Lukas 1:38). Een dienstmaagd is een dienares. Maria stelt zich onder het woord dat God haar door de engel liet zeggen. Daarna ging de engel van haar weg.

Wat gebeurde er toen Maria bij Elisabeth kwam?

In diezelfde dagen reisde Maria met haast naar het gebergte, naar een stad van Juda, en kwam in het huis van Zacharias. Toen Elisabeth haar groet hoorde, sprong het kind op in haar buik, en zij werd vervuld met de Heilige Geest. Met luide stem noemde zij Maria gezegend onder de vrouwen, en gezegend de vrucht van haar schoot. Zij vroeg zich af waarom de moeder van haar Heere tot haar kwam, en zij prees Maria zalig omdat zij geloofd had wat de Heere haar gezegd had (Lukas 1:41-45).

Waarover zingt Maria in haar lofzang?

Maria antwoordde met een lofzang, die naar het eerste woord in de Latijnse vertaling vaak het Magnificat heet: "Mijn ziel maakt groot den Heere; En mijn geest verheugt zich in God, mijn Zaligmaker" (Lukas 1:46-47). Zij prijst God omdat Hij de nederheid van Zijn dienstmaagd heeft aangezien en grote dingen aan haar gedaan heeft. Daarna gaat het over wat God altijd doet: Hij verstrooit de hoogmoedigen, trekt machtigen van de tronen en verhoogt nederigen. Hongerigen vervult Hij met goederen en rijken zendt Hij ledig weg. Hij neemt Israël, Zijn knecht, op, zoals Hij tot Abraham en zijn zaad gesproken heeft. Maria bleef ongeveer drie maanden bij Elisabeth en keerde toen terug naar haar huis (Lukas 1:56). Een uitleg vers voor vers vindt u bij Lukas 1.

Nazareth lag in Galilea, in het noorden van het land. In het Oude Testament komt de plaats niet voor. Gabriël is naast Michaël een van de twee engelen die de Bijbel bij name noemt. Hij was eerder aan Daniël verschenen (Daniël 8:16 en Daniël 9:21). Meer over hem leest u bij de engel Gabriël.

Ondertrouw was in Israël meer dan een verloving zoals wij die kennen. Het was een bindende belofte; daarom noemt Mattheüs Jozef al haar man, ook al woonden zij nog niet samen (Mattheüs 1:19). Lukas noemt Elisabeth de nicht van Maria. Dat woord betekent in de Statenvertaling een vrouwelijke bloedverwant; welke familieband precies bestond, zegt de tekst niet. De stad van Juda waar Zacharias woonde, noemt Lukas niet bij naam. Een latere overlevering wijst Ein Karem bij Jeruzalem aan.

De kerk gedenkt deze aankondiging op 25 maart, negen maanden voor Kerst, onder de naam Maria Boodschap. De Bijbel zelf noemt geen datum.

In deze geschiedenis spreekt en handelt God. Hij zendt Zijn engel, Hij kiest Maria, Hij geeft het Kind en Hij doet het door Zijn Geest. Het woord begenadigde legt de engel zelf uit: Maria heeft genade bij God gevonden (Lukas 1:30). Zij ontvangt genade; zij heeft die niet uit zichzelf. Zij noemt God ook haar Zaligmaker (Lukas 1:47).

Het Kind dat beloofd wordt, is de Zoon van God. Gabriël noemt Hem de Zoon des Allerhoogsten en belooft Hem de troon van David, met een Koninkrijk zonder einde. Daarmee vervult God wat Hij David beloofd had: "uw koninkrijk tot in eeuwigheid" (2 Samuël 7:16). Hoe de eeuwige Zoon mens wordt, wordt niet verklaard maar beleden: de Heilige Geest zal over Maria komen (Lukas 1:35). Mattheüs ziet in deze geboorte de vervulling van Jesaja 7:14 (Mattheüs 1:22-23). De Heidelbergse Catechismus belijdt in vraag en antwoord 35 dat de eeuwige Zoon van God door de werking van de Heilige Geest de ware menselijke natuur aannam uit het vlees en bloed van de maagd Maria.

Naast elkaar staan in Lukas 1 twee aankondigingen. Zacharias, priester in de tempel, vroeg waaraan hij het zou weten en werd stom. Maria, een onbekende vrouw in Nazareth, vroeg hoe het zou gebeuren en gaf zich over aan het woord. Elisabeth noemt haar zalig omdat zij geloofd heeft (Lukas 1:45). Dat is geen verdienste: haar geloof rust op het woord dat God sprak.

Maria’s lofzang zet alles in Gods licht. Zij spreekt, zoals Hanna eeuwen eerder (1 Samuël 2:1-10), over de God Die hoogmoedigen vernedert en nederigen verhoogt, en zij verbindt Zijn daad met de belofte aan Abraham. Wat in Nazareth gebeurt, is Gods trouw aan Zijn oude beloften.

Bij God is geen ding onmogelijk. De engel zegt het met het oog op Elisabeth en op Maria, en het klinkt als de vraag aan Abraham: "Zou iets voor den HEERE te wonderlijk zijn"? (Genesis 18:14). Wie God op Zijn woord gelooft, rekent niet met wat mensen mogelijk achten, maar met wat Hij beloofd heeft.

Geloven is zich aan Gods woord overgeven. Maria kon niet overzien wat er allemaal zou volgen. Toch zei zij: "mij geschiede naar uw woord". Zo mogen ook wij ons leven onder Gods woord stellen, ook waar wij de weg nog niet overzien. Wie dat doet, steunt niet op eigen inzicht, maar op Zijn trouw.

God ziet om naar wie gering is. Maria noemt zichzelf een dienstmaagd en zegt dat God haar nederheid heeft aangezien. Hij maakt Zijn grote daden bekend aan wie klein is. Dat is troost voor wie zich onbeduidend weet, en een waarschuwing voor wie op eigen hoogte vertrouwt.

Gelovigen versterken elkaar. Maria ging naar Elisabeth, en daar werd God samen geprezen. In de adventstijd lezen veel gemeenten deze geschiedenis, om zo samen uit te zien naar de komst van Christus.