Petrus bevrijd uit de gevangenis

Handelingen 12 speelt in Jeruzalem, enkele jaren na de uitstorting van de Heilige Geest. Het evangelie was intussen ook bij de heidenen gekomen, zoals bij Cornelius in Cesarea (Handelingen 10). Nu begon de koning zelf de gemeente te vervolgen.

Waarom zat Petrus in de gevangenis?

Koning Herodes sloeg de handen aan sommigen van de gemeente om hen kwaad te doen. Hij liet Jakobus, de broer van Johannes, met het zwaard doden. Toen hij zag dat dit de Joden behaagde, liet hij ook Petrus gevangennemen. Het was in de dagen van de ongezuurde broden, rond het Pascha. Herodes gaf Petrus over aan vier wachten van elk vier soldaten. Na het feest wilde hij hem voor het volk brengen (Handelingen 12:1-4).

Daarop volgt het vers waar de geschiedenis om draait: "Petrus dan werd in de gevangenis bewaard; maar van de Gemeente werd een gedurig gebed tot God voor hem gedaan" (Handelingen 12:5). Aan de ene kant staan de koning, de wachten en de ketenen, aan de andere kant het aanhoudende gebed.

Hoe werd Petrus door de engel bevrijd?

In de nacht voordat Herodes hem zou voorbrengen, sliep Petrus tussen twee soldaten, gebonden met twee ketenen. Wachters stonden voor de deur. Toen stond er een engel van de Heere, en een licht scheen in de cel. De engel stootte Petrus in de zij, wekte hem en zei: "Sta haastelijk op" (Handelingen 12:7). De ketenen vielen van zijn handen. Petrus moest zich aankleden, zijn sandalen aanbinden en zijn mantel omslaan, en de engel volgen. Hij deed het, maar meende een gezicht te zien.

Zij gingen door de eerste en de tweede wacht en kwamen bij de ijzeren poort naar de stad. Die ging vanzelf voor hen open. Na één straat verliet de engel hem. Toen kwam Petrus tot zichzelf en zei: "Nu weet ik waarachtiglijk dat de Heere Zijn engel uitgezonden heeft, en mij verlost heeft uit de hand van Herodes" (Handelingen 12:11).

Waarom deed Rhode de deur niet open voor Petrus?

Petrus ging naar het huis van Maria, de moeder van Johannes Markus. Daar waren velen bijeen om te bidden. Hij klopte aan de deur van de voorpoort, en een dienstmaagd met de naam Rhode kwam luisteren. Zij herkende zijn stem en deed van blijdschap de poort niet open, maar liep naar binnen om het te vertellen. De biddenden zeiden: "Gij raast". Toen zij bleef volhouden, zeiden zij: "Het is zijn engel" (Handelingen 12:15). Petrus bleef kloppen. Toen zij opendeden en hem zagen, ontzetten zij zich. Met een gebaar van zijn hand maande hij hen tot stilte en vertelde hoe hij door de Heere uit de gevangenis was geleid. Hij vroeg het aan Jakobus en de broeders te laten weten en vertrok naar een andere plaats.

Hoe eindigt de geschiedenis van Petrus in de gevangenis?

Toen het dag werd, was er grote onrust onder de soldaten: wat was er met Petrus gebeurd? Herodes liet hem zoeken en vond hem niet. Hij ondervroeg de wachters en gebood dat zij weggeleid werden. Daarna vertrok hij van Judea naar Cesarea (Handelingen 12:18-19). Daar eindigt de geschiedenis van de bevrijding. Het hoofdstuk vertelt nog hoe Herodes kort daarna stierf, "daarom dat hij Gode de eer niet gaf" (Handelingen 12:23).

Deze Herodes is Herodes Agrippa I, een kleinzoon van Herodes de Grote. Volgens de gangbare datering regeerde hij als koning over Judea van 41 tot 44 na Christus. De Joodse geschiedschrijver Josephus vertelt in zijn Joodse oudheden (boek 19) eveneens dat hij in Cesarea, tijdens spelen in het theater, door het volk als een god werd toegejuicht en daarna plotseling ziek werd en stierf.

De dagen van de ongezuurde broden (in de Statenvertaling: ongehevelde broden) waren de feestweek die op het Pascha volgde. Waarschijnlijk wilde Herodes tijdens het feest geen proces voeren. De vier wachten van vier soldaten waren vermoedelijk vier ploegen, één voor elke nachtwake. In de laatste nacht sliep Petrus tussen twee soldaten; de anderen van de ploeg stonden vermoedelijk bij de deur.

In het huis van Maria waren die nacht velen bijeen om te bidden (Handelingen 12:12); waarschijnlijk kwam de gemeente daar vaker samen. Haar zoon Johannes Markus ging kort daarna met Barnabas en Saulus mee (Handelingen 12:25). De Jakobus die Petrus noemt, is niet de pas gedode apostel, maar Jakobus, "den broeder des Heeren" (Galaten 1:19), die later in de gemeente van Jeruzalem leiding gaf (Handelingen 15:13).

In Handelingen 12 is God de handelende. Herodes had alles geregeld: zestien soldaten, twee ketenen, een ijzeren poort en een datum voor het proces. Daartegenover staat één zin over de gemeente die bidt (Handelingen 12:5). De Heere zendt Zijn engel, en ketenen en poorten gaan open zonder dat Petrus er iets voor doet. Petrus trekt zelf de conclusie: de Heere heeft mij verlost (Handelingen 12:11).

Engelen zijn in deze geschiedenis dienaren van God. De Bijbel noemt hen "gedienstige geesten, die tot dienst uitgezonden worden" (Hebreeën 1:14). Al eerder had een engel de apostelen uit de gevangenis geleid (Handelingen 5:19). De psalm zegt het zo: "De Engel des HEEREN legert Zich rondom degenen, die Hem vrezen, en rukt hen uit" (Psalm 34:8).

Toch begint het hoofdstuk met de dood van Jakobus. God redde Petrus, maar Jakobus niet. De tekst verklaart dat verschil niet. Wel had de Heere Jezus over beide gesproken. Tegen Jakobus en Johannes zei Hij: "Mijn drinkbeker zult gij wel drinken" (Mattheüs 20:23). Tegen Petrus zei Hij dat hij oud zou worden en met zijn dood God zou verheerlijken (Johannes 21:18-19). Sommige uitleggers zien daarin een reden waarom Petrus in die nacht kon slapen. Zeker is dat het leven en het sterven van beide apostelen in Gods hand lagen, niet in die van Herodes.

Het slot van het hoofdstuk zet de verhoudingen recht. De koning die de gemeente vervolgde, sterft omdat hij God de eer niet gaf (Handelingen 12:23). Dan volgt: "En het Woord Gods wies, en vermenigvuldigde" (Handelingen 12:24). Machthebbers komen en gaan; de Heere bouwt Zijn gemeente.

De Heere hoort het gebed van Zijn gemeente. De gelovigen in Jeruzalem hadden geen macht tegenover de koning, maar zij baden aanhoudend. Hun gebed hield niet op toen de feestdagen verstreken en het proces naderbij kwam. God antwoordde terwijl zij nog bijeen waren. Hun verbazing laat zien dat Hij meer doet dan wij bidden of denken (Efeze 3:20). Wie voor vervolgde christenen of voor een hopeloze zaak bidt, mag daarom volhouden. Zie ook het onderwerp gebed.

Wie in Gods hand is, kan rusten. Petrus sliep in de nacht voor zijn proces, geketend tussen twee soldaten. Zo staat het in de psalm: "Ik zal in vrede te zamen nederliggen en slapen; want Gij, o HEERE! alleen zult mij doen zeker wonen" (Psalm 4:9). Later schreef Petrus zelf: "Werpt al uw bekommernis op Hem, want Hij zorgt voor u" (1 Petrus 5:7).

Gods wegen gaan dieper dan wij overzien. In hetzelfde hoofdstuk sterft Jakobus en wordt Petrus gered. Wij weten niet waarom God de een redt en de ander laat sterven. Wel weten wij dat Hij Zijn kinderen niet loslaat, in het leven en in het sterven, en dat Zijn Woord doorgaat.