Paulus en Barnabas in Lystra

Handelingen 14:8-20 speelt tijdens de eerste zendingsreis van Paulus en Barnabas, die de Heilige Geest daartoe had laten afzonderen (Handelingen 13:2). In Ikonium wilde men hen stenigen. Zij vluchtten naar de steden van Lykaonië, Lystra en Derbe, en verkondigden daar het Evangelie (Handelingen 14:5-7).

Hoe genas Paulus de kreupele man in Lystra?

In Lystra zat een man die nooit had gelopen; hij was kreupel vanaf zijn geboorte (Handelingen 14:8). Lukas beschrijft hem met bijna dezelfde woorden als de verlamde bij de tempelpoort (Handelingen 3:2). De man luisterde naar Paulus. Paulus keek hem aan en zag dat hij geloof had om gezond te worden. Toen zei hij met luide stem: "Sta recht op uw voeten" (Handelingen 14:10). De man sprong op en liep.

Waarom wilden de mensen van Lystra Paulus en Barnabas offers brengen?

De menigte zag wat er gebeurd was en riep in de eigen taal, het Lycaonisch: "De goden zijn den mensen gelijk geworden, en tot ons nedergekomen" (Handelingen 14:11). Barnabas noemden zij Jupiter, en Paulus Mercurius, omdat hij degene was die sprak (Handelingen 14:12). De priester van de Jupiter die voor hun stad was, kwam met ossen en kransen naar de poorten en wilde met de menigte offeren (Handelingen 14:13).

Wat zeiden Paulus en Barnabas tegen de mensen van Lystra?

Toen de apostelen het hoorden, scheurden zij hun kleren en sprongen tussen de mensen. Zij riepen: "Mannen, waarom doet gij deze dingen? Wij zijn ook mensen van gelijke bewegingen als gij" (Handelingen 14:15). Zij verkondigden dat de mensen zich van die ijdele dingen moesten bekeren tot de levende God, Die hemel, aarde en zee gemaakt heeft. Die God had de volken vroeger hun eigen wegen laten gaan, en toch had Hij "Zichzelven niet onbetuigd gelaten" (Handelingen 14:17): Hij gaf regen en vruchtbare tijden, voedsel en vreugde. Met moeite hielden zij de menigte tegen om te offeren (Handelingen 14:18).

Werd Paulus in Lystra gestenigd?

Ja. Er kwamen Joden uit Antiochië en Ikonium die de menigte overreedden. Zij stenigden Paulus en sleepten hem de stad uit, "menende, dat hij dood was" (Handelingen 14:19). Maar toen de discipelen om hem heen stonden, stond hij op en ging de stad weer in. De volgende dag vertrok hij met Barnabas naar Derbe (Handelingen 14:20). Later keerden zij naar Lystra terug om de discipelen te versterken (Handelingen 14:21-22). De samenhang leest u in de uitleg van Handelingen 14.

Lukas noemt Lystra en Derbe "steden van Lykaonie" (Handelingen 14:6) en vertelt dat de mensen er een eigen taal spraken. Mogelijk verstonden Paulus en Barnabas eerst niet wat de menigte riep, en grepen zij pas in toen zij hoorden wat er gebeurde (Handelingen 14:14). Dat is een uitleg; de tekst zegt het niet met zoveel woorden. Jupiter en Mercurius zijn de Latijnse namen die de Statenvertaling gebruikt; in de Griekse grondtekst staan Zeus en Hermes. Het scheuren van de klederen was een teken van ontzetting, ook bij godslastering (Mattheüs 26:65).

In Lystra staat de eer van God op het spel. De genezing is Zijn werk: al in Ikonium gaf de Heere "dat tekenen en wonderen geschiedden door hun handen" (Handelingen 14:3). Als de menigte de apostelen als goden wil eren, weigeren zij die eer met heel hun lichaam. Zij zijn mensen als hun hoorders. Zo zei ook Petrus tegen Cornelius: "Sta op, ik ben ook zelf een mens" (Handelingen 10:26). Hoe ernstig het is om die eer wel te nemen, laat Herodes zien, die stierf "daarom dat hij Gode de eer niet gaf" (Handelingen 12:23).

De toespraak begint niet bij de profeten maar bij de Schepper, omdat de hoorders heidenen zijn. De afgoden heten ijdel, leeg en zonder leven. De levende God heeft hemel, aarde en zee gemaakt, zoals Psalm 146:6 Hem belijdt. Ook in de heidenwereld liet Hij Zich niet zonder getuigenis: regen, oogst en voedsel spreken van Zijn goedheid. Paulus schrijft later dat Gods "eeuwige kracht en Goddelijkheid" uit de schepping verstaan worden (Romeinen 1:20). Dezelfde lijn volgt hij in Paulus in Athene. Toch is dat getuigenis niet genoeg om zalig te worden: daarom verkondigen de apostelen het Evangelie.

Daarna komt de vervolging. Dezelfde menigte die wilde offeren, laat zich ompraten en stenigt Paulus. Lukas zegt niet dat Paulus dood was, maar dat men het meende. Paulus zelf zag er later de hand van de Heere in. Hij schreef: "eens ben ik gestenigd" (2 Korinthe 11:25), en over Lystra: "de Heere heeft mij uit alle verlost" (2 Timotheüs 3:11).

God geeft Zijn eer niet aan een ander: "Mijn eer zal Ik geen anderen geven" (Jesaja 42:8). Wie bewonderd wordt om wat God door hem deed, mag die eer niet vasthouden maar geeft haar door aan de Heere. Dat geldt voor een predikant op de kansel en voor iedere gelovige.

God laat Zich kennen in de gewone dingen. Regen, oogst, brood en vreugde komen van Hem, ook voor wie Hem nog niet kent (Handelingen 14:17). Daarom danken wij voor ons eten en zien wij in de seizoenen Zijn goedheid. Lees ook wat de Bijbel zegt over dankbaarheid.

De weg van Gods Koninkrijk gaat door verdrukking. Na de steniging keerden Paulus en Barnabas juist naar Lystra terug. Zij versterkten de discipelen en vermaanden hen, "dat wij door vele verdrukkingen moeten ingaan in het Koninkrijk Gods" (Handelingen 14:22). Die woorden spraken zij in de stad waar Paulus met stenen was bekogeld. Wie om Christus moeite heeft, mag weten dat de Heere ook toen Zijn dienaren niet losliet.