Natan en het ooilam

De geschiedenis van Natan en het ooilam staat in 2 Samuël 11 en 12. In de Statenvertaling heet de profeet Nathan.

Wat deed David met Batseba en Uria?

David stuurde Joab met het leger tegen de Ammonieten, maar bleef zelf in Jeruzalem. Op een avond zag hij vanaf het dak van zijn paleis een vrouw die zich waste. Hij liet navragen wie zij was: Batseba (in de Statenvertaling Bathseba), de vrouw van Uria de Hethiet. Toch "zond David boden henen, en liet haar halen" (2 Samuël 11:4), en hij lag bij haar.

Toen zij zwanger bleek, liet David Uria van het leger komen en stuurde hem naar huis. Maar Uria sliep bij de deur van het paleis, omdat de ark en het leger in tenten lagen (2 Samuël 11:11). Daarop gaf David hem een brief voor Joab mee: Uria moest vooraan komen in de zwaarste strijd en dan alleen gelaten worden (2 Samuël 11:15). Zo sneuvelde Uria. Na de rouw nam David Batseba als vrouw, en zij kreeg een zoon. Het hoofdstuk eindigt met: "Doch deze zaak, die David gedaan had, was kwaad in de ogen des HEEREN" (2 Samuël 11:27).

Wat is de gelijkenis van het ooilam?

De HEERE zond Natan naar David, en Natan vertelde over twee mannen in een stad. De rijke had zeer veel schapen en runderen, de arme alleen één klein ooilam. Het was bij zijn kinderen opgegroeid en was voor hem als een dochter (2 Samuël 12:3). Toen de rijke man een reiziger te gast kreeg, spaarde hij zijn eigen vee en nam het lam van de arme. David werd zeer toornig. Hij zwoer dat die man de dood verdiende en het lam viervoudig moest teruggeven.

Wat antwoordde David op "Gij zijt die man"?

Toen zei Natan: "Gij zijt die man" (2 Samuël 12:7). Namens de HEERE herinnerde hij David aan alles wat hij van God gekregen had. Waarom had hij dan het woord van de HEERE veracht? Het zwaard zou van zijn huis niet wijken. David zei: "Ik heb gezondigd tegen den HEERE" (2 Samuël 12:13). Natan antwoordde dat de HEERE zijn zonde had weggenomen: hij zou niet sterven.

Wat deed David toen zijn kind ziek werd en stierf?

Natan had gezegd dat het kind zou sterven, omdat David de vijanden van de HEERE had doen lasteren (2 Samuël 12:14). Toen het zeer ziek werd, vastte David, zocht God voor het kind en lag de nacht op de aarde. Op de zevende dag stierf het. Toen stond David op, waste zich, ging in het huis van de HEERE en aanbad. Hij zei: "Ik zal wel tot hem gaan, maar hij zal tot mij niet wederkomen" (2 Samuël 12:23).

Daarna troostte David Batseba. Zij kreeg een zoon en noemde hem Salomo, "en de HEERE had hem lief" (2 Samuël 12:24). Door Natan gaf de HEERE het kind de naam Jedid-Jah: geliefde van de HEERE. Zie verder het oordeel van Salomo.

Rabba, de stad die het leger belegerde, was de hoofdstad van de Ammonieten, waarschijnlijk op de plaats van het huidige Amman. Uria was geen Israëliet maar een Hethiet, en toch staat hij in de lijst van Davids helden (2 Samuël 23:39). Batseba wordt de dochter van Eliam genoemd (2 Samuël 11:3). In die lijst staat ook een Eliam, de zoon van Achitofel (2 Samuël 23:34); of dat dezelfde man is, zegt de tekst niet. Een ooilam is een vrouwelijk lam. Davids oordeel dat de dief het viervoudig moest teruggeven, volgt de wet van Exodus 22:1. Het opschrift van Psalm 51 verbindt die psalm uitdrukkelijk met het bezoek van Natan.

In deze geschiedenis is God de Handelende. Wat David in het verborgen deed, was "kwaad in de ogen des HEEREN" (2 Samuël 11:27). De tekst noemt niemand aan het hof die de koning aansprak; de HEERE deed het. Hij zond Natan, niet om David te vernederen, maar om hem terug te roepen. De gelijkenis liet David eerst het oordeel uitspreken over een ander, zodat hij zich niet meer kon verschuilen toen hij hoorde dat het over hemzelf ging.

Het woord van de HEERE dat Natan daarna brengt, begint niet bij de zonde, maar bij Gods gaven: Ik heb u gezalfd, Ik heb u gered, Ik heb u gegeven (2 Samuël 12:7-8). Zonde is daarom meer dan onrecht tegen Uria. De HEERE zegt dat David "Mij veracht" heeft (2 Samuël 12:10). Zo belijdt David het ook in Psalm 51:6: "Tegen U, U alleen, heb ik gezondigd".

Op Davids belijdenis volgt direct de vergeving: "De HEERE heeft ook uw zonde weggenomen" (2 Samuël 12:13). Toch blijven er gevolgen: het kind sterft, en het zwaard blijft in Davids huis, zoals de hoofdstukken daarna laten zien. Vergeving neemt de schuld weg, maar niet altijd de tijdelijke gevolgen.

Ten slotte laat God genade zien in Salomo, van wie staat: "en de HEERE had hem lief" (2 Samuël 12:24). Mattheüs 1:6 noemt hem in het geslacht van de Heere Jezus, en noemt Batseba daar "degene, die Uria's vrouw was geweest". Paulus haalt Davids woorden uit Psalm 32 aan als getuigenis van vergeving zonder werken (Romeinen 4:6-8). Meer over berouw leest u bij dat onderwerp.

God ziet wat in het verborgen gebeurt, en Hij laat Zijn kinderen niet in hun zonde zitten. Zoals Hij Natan zond, roept Hij ook nu door Zijn Woord. Dat is genade, ook als het pijn doet. "Die zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn; maar die ze bekent en laat, zal barmhartigheid verkrijgen" (Spreuken 28:13).

De gelijkenis laat zien hoe scherp wij de zonde van een ander zien en hoe blind wij kunnen zijn voor onze eigen zonde. David herkende zichzelf pas toen God het hem zei. Echte belijdenis zoekt geen uitvlucht en noemt de zonde wat zij is: zonde tegen de HEERE. Daarop belooft God vergeving: "Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig, dat Hij ons de zonden vergeve" (1 Johannes 1:9).

Vergeving betekent niet dat alle gevolgen verdwijnen. David vastte en bad voor het kind, en toen het stierf, ging hij in het huis van de HEERE en aanbad. Wie vergeving ontvangen heeft, mag ook onder de gevolgen van de zonde bij God blijven schuilen. Meer leest u in de uitleg bij 2 Samuël 12.