Josia en het teruggevonden wetboek
Hoe Gods vergeten Woord een koning en een volk terugriep
Samenvatting
Josia en het teruggevonden wetboek (2 Koningen 22-23) is de geschiedenis van de koning van Juda die het vergeten wetboek hoort voorlezen en zijn klederen scheurt. De HEERE antwoordt door de profetes Hulda. Josia vernieuwt het verbond, ruimt de afgoderij op en viert het Pascha, maar het oordeel over Jeruzalem blijft aangekondigd.
Bijbelgedeelte
“En hij deed dat recht was in de ogen des HEEREN; en hij wandelde in al den weg van zijn vader David, en week niet af ter rechterhand noch ter linkerhand.”
“Toen zeide de hogepriester Hilkia tot Safan, den schrijver: Ik heb het wetboek in het huis des HEEREN gevonden; en Hilkia gaf dat boek aan Safan, die las het.”
“Omdat uw hart week geworden is, en gij u voor het aangezicht des HEEREN vernederd hebt, als gij hoordet, wat Ik gesproken heb tegen deze plaats en derzelver inwoners, dat zij tot een verwoesting en vloek zullen worden, en dat gij uw klederen gescheurd en voor Mijn aangezicht geweend hebt; zo heb Ik u ook verhoord, spreekt de HEERE.”
“En voor hem was geen koning zijns gelijke, die zich tot den HEERE, met zijn ganse hart, en met zijn ganse ziel, en met zijn ganse kracht, naar al de wet van Mozes, bekeerd had; en na hem stond zijns gelijke niet op.”
Het verhaal
De geschiedenis van Josia en het teruggevonden wetboek staat in 2 Koningen 22 en 23. Na de lange afgoderij onder zijn grootvader Manasse werd Josia op achtjarige leeftijd koning in Jeruzalem. Van hem staat er: "hij deed dat recht was in de ogen des HEEREN" (2 Koningen 22:2).
Hoe vond koning Josia het wetboek?
In zijn achttiende regeringsjaar stuurde Josia de schrijver Safan naar de tempel. Het ingezamelde geld moest naar de bouwlieden die het huis herstelden. Toen zei de hogepriester Hilkia tegen Safan: "Ik heb het wetboek in het huis des HEEREN gevonden" (2 Koningen 22:8). Safan las het en las het daarna aan de koning voor.
Wat zei de profetes Hulda tegen Josia?
Toen de koning de woorden van het wetboek hoorde, scheurde hij zijn klederen. Hij stuurde Hilkia, Safan en drie anderen om de HEERE te vragen, "want de grimmigheid des HEEREN is groot, dewelke tegen ons aangestoken is" (2 Koningen 22:13). Zij gingen naar de profetes Hulda in Jeruzalem. Het kwaad uit het boek zou over Jeruzalem komen, omdat het volk de HEERE had verlaten en andere goden had gediend. Maar over de koning zei de HEERE: "Omdat uw hart week geworden is, en gij u voor het aangezicht des HEEREN vernederd hebt … zo heb Ik u ook verhoord" (2 Koningen 22:19). Josia zou het kwaad zelf niet zien.
Wat deed Josia met het wetboek?
Josia riep de oudsten en het hele volk naar de tempel, "van den minste tot den meeste", en las hun het boek van het verbond voor (2 Koningen 23:2). Bij de pilaar sloot hij een verbond voor het aangezicht van de HEERE, en het hele volk stond in dat verbond. Hij liet de voorwerpen voor Baal en het heir des hemels verbranden. Hij brak de altaren van Manasse af. De hoogten, ook die Salomo had gebouwd, verontreinigde hij, net als Thofeth, waar kinderen voor Molech door het vuur waren gegaan. In Bethel brak hij het altaar van Jerobeam af en verbrandde er mensenbeenderen op, zoals een man Gods eeuwen eerder had aangekondigd (1 Koningen 13:2). De priesters van de hoogten in Samaria doodde hij op hun eigen altaren (2 Koningen 23:20). Ten slotte vierde heel Juda het Pascha, "gelijk in dit boek des verbonds geschreven is" (2 Koningen 23:21). Zo’n Pascha was er sinds de richteren niet gehouden.
Hoe eindigt de geschiedenis van Josia en het wetboek?
Vóór en na Josia was er geen koning die zich zo met heel zijn hart tot de HEERE bekeerde (2 Koningen 23:25). Toch keerde de HEERE Zich niet af van Zijn toorn over wat Manasse had gedaan; ook Juda en Jeruzalem zou Hij wegdoen (2 Koningen 23:26-27). Toen Farao Necho van Egypte naar de Eufraat trok, ging Josia hem tegemoet. Necho doodde hem bij Megiddo. Zijn knechten brachten hem dood naar Jeruzalem en begroeven hem daar. Zijn zonen na hem deden wat kwaad was in de ogen van de HEERE.
Achtergrond
Volgens de gangbare berekening werd het boek rond 622 voor Christus gevonden; de Bijbel noemt alleen het achttiende jaar van Josia. Welk boek het precies was, zegt 2 Koningen niet. 2 Kronieken 34:14 noemt het "het wetboek des HEEREN, gegeven door de hand van Mozes". Veel uitleggers denken aan Deuteronomium of een deel daarvan. Dat boek moest naast de ark bewaard worden (Deuteronomium 31:26), het noemt de vloeken die Josia deden schrikken (Deuteronomium 28:15) en het schrijft voor dat de koning er al zijn dagen in leest (Deuteronomium 17:18-19). Volgens 2 Kronieken 34:3 begon Josia al in zijn achtste regeringsjaar de God van David te zoeken, "toen hij nog een jongeling was". De profeet Jeremia werd in Josia’s dertiende jaar geroepen (Jeremia 1:2).
Betekenis
In 2 Koningen 22 spreekt de HEERE door Zijn Woord. Het boek lag in Zijn eigen huis, maar het werd niet meer gelezen. Toen het werd voorgelezen, ontdekte het de zonde en bracht het een koning tot verootmoediging. "Het Woord Gods is levend en krachtig" (Hebreeën 4:12).
God ziet een verbroken hart aan. De tranen van Josia hielden het oordeel over Jeruzalem niet tegen, maar de HEERE hoorde hem wel. Bij Jesaja zegt Hij dat Hij ziet op de "verslagene van geest, en die voor Mijn woord beeft" (Jesaja 66:2). Ook Gods trouw is hier te zien: Hij liet Zijn Woord niet verloren gaan, en Hij gaf een profetes om het te verklaren.
Tegelijk toont de geschiedenis een grens. De hervorming kwam van de koning; het hart van het volk veranderde niet vanzelf mee. Jeremia, die in de dagen van Josia profeteerde, hoorde de HEERE zeggen dat Juda zich niet bekeerd had "met haar ganse hart, maar valselijk" (Jeremia 3:10). Daarom beloofde God door hem een nieuw verbond: "Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven, en zal die in hun hart schrijven" (Jeremia 31:33). Hebreeën 8:6-10 past die belofte toe op het betere verbond waarvan Christus de Middelaar is. Wat Josia in het land kon wegbreken, kan alleen God in het hart vernieuwen.
Lessen voor vandaag
Gods Woord is geen bezit maar een stem. Juda had het wetboek in de tempel, en toch was het vergeten. Zo kan een Bijbel in huis liggen zonder dat wij horen wat God zegt. Het herstel onder Josia begon niet met een plan, maar met lezen en luisteren. Wie op Reformatiedag terugdenkt aan de kerkhervorming, herkent dat: vernieuwing begint waar God de Schrift weer opent.
De HEERE zoekt een hart dat breekt. Josia sprak niet alleen over de schuld van zijn vaderen; hij zei dat Gods grimmigheid "tegen ons" was aangestoken. Hij scheurde zijn klederen en weende. Zulke bekering is geen eigen prestatie, maar een antwoord op wat God laat horen, en de HEERE belooft dat Hij hoort.
Gehoorzaamheid volgt op het horen. Josia las niet alleen voor; hij ruimde ook op wat al eeuwen stond. "Zalig zijn degenen, die het Woord Gods horen, en hetzelve bewaren" (Lukas 11:28). Het slot houdt ons tegelijk nederig: ook de beste hervorming redt niet. Onze hoop rust niet op Josia, maar op de God Die een nieuw hart belooft.
Vertellen aan kinderen
Voorlezen duurt ongeveer 4 minuten · geschikt vanaf 6 jaar
Josia was nog maar acht jaar toen hij koning werd in Jeruzalem. Zijn vader en zijn opa hadden afgoden gediend. Maar van Josia zegt de Bijbel: "hij deed dat recht was in de ogen des HEEREN".
Toen Josia achttien jaar koning was, liet hij de tempel herstellen, het huis van de HEERE. Hij stuurde de schrijver Safan naar Hilkia, de hogepriester.
In de tempel vond Hilkia een boek. Hij zei tegen Safan: "Ik heb het wetboek in het huis des HEEREN gevonden". Daarin stond de wet die de HEERE aan Mozes had gegeven. Safan las het boek aan de koning voor.
Josia hoorde wat de HEERE van Zijn volk vroeg, en wat er zou gebeuren als het volk niet luisterde. Toen scheurde hij zijn klederen. Zo lieten mensen in die tijd zien dat ze diep verdrietig waren. Josia begreep dat hun vaderen niet hadden gedaan wat in het boek stond, en dat de HEERE daarom erg boos was op hen allemaal.
De koning stuurde Hilkia, Safan en drie anderen om de HEERE te vragen. Ze gingen naar Hulda. Zij was een profetes: een vrouw die de woorden van de HEERE doorgaf.
Hulda bracht een boodschap van de HEERE. Het kwaad dat in het boek stond, zou echt over Jeruzalem komen. Want het volk had de HEERE verlaten en andere goden gediend. Maar voor de koning had de HEERE een ander woord. Hij had gezien dat Josia’s hart zacht was geworden en dat hij had gehuild. De HEERE zei: "zo heb Ik u ook verhoord". Josia zou het kwaad over Jeruzalem zelf niet zien.
Toen riep Josia het hele volk in de tempel samen, groot en klein, en las hun het boek voor. Bij een pilaar sloot hij een verbond voor de HEERE. Een verbond is een plechtige afspraak. Hij beloofde de HEERE met heel zijn hart te volgen, en het hele volk deed mee.
Daarna liet Josia alles wat voor de afgoden was uit de tempel halen en verbranden. Hij brak hun altaren in het hele land af. Ook in Bethel brak hij een oud altaar af. Eeuwen eerder had een man Gods geroepen dat een zoon uit de familie van David dat altaar onrein zou maken. Hij noemde hem zelfs bij naam: Josia. Nu gebeurde het, precies zoals de HEERE het had gezegd.
Toen gebood Josia het volk Pascha te houden, zoals in het boek stond. Op het Pascha dacht Israël eraan hoe de HEERE hen uit Egypte had bevrijd.
Er was nooit een koning zoals Josia, die zich met heel zijn hart tot de HEERE bekeerde. Toch bleef de HEERE boos op Juda, om alles wat Manasse, Josia’s opa, had gedaan.
Jaren later trok Farao Necho van Egypte op. Josia ging hem tegemoet. Bij Megiddo doodde Necho hem. Zijn knechten begroeven hem in Jeruzalem. Zo hield de HEERE Zijn woord: het kwaad over Jeruzalem heeft Josia niet meer gezien.
De HEERE spreekt door Zijn Woord. Hij ziet het hart aan van wie voor Zijn Woord beeft.
“Omdat uw hart week geworden is, en gij u voor het aangezicht des HEEREN vernederd hebt … zo heb Ik u ook verhoord, spreekt de HEERE.” (2 Koningen 22:19)
Tips voor de verteller
- Een paar woorden vragen uitleg: wetboek, klederen scheuren, profetes, verbond en Pascha. Lees 2 Koningen 22:11 en 22:19 rechtstreeks uit de Bijbel voor. Laat het meeste gewicht liggen bij het voorlezen van het boek en bij het antwoord van de HEERE door Hulda, niet bij het afbreken van de altaren.
- De vertelling laat weg dat Josia de priesters van de hoogten in Samaria doodde (2 Koningen 23:20) en dat in Thofeth kinderen aan Molech waren geofferd. Vraagt een ouder kind ernaar, zeg dan eerlijk dat het in de Bijbel staat. De wet van Mozes stelde de doodstraf op het verleiden tot afgoderij (Deuteronomium 13:5), en een man Gods had dit eeuwen eerder aangekondigd (1 Koningen 13:2).
- Een kind vraagt misschien waarom God Josia liet sterven als hij zo goed was, of waarom Jeruzalem toch gestraft werd. Zeg eerlijk dat de Bijbel de reden van het oordeel noemt: de zonden van Manasse en een volk dat niet echt terugkeerde. God hield ook Zijn belofte aan Josia: hij zag het kwaad niet. Waarom hij juist zo stierf, zegt 2 Koningen niet; 2 Kronieken 35:22 vertelt dat hij niet luisterde naar de waarschuwing die via Necho kwam.
Gespreksvragen voor kinderwerk en club
Kleuters en onderbouw (4-7 jaar)
- NavertellenWat vond Hilkia in het huis van de HEERE?
- NavertellenWat deed Josia toen hij de woorden uit het boek hoorde?
- VerwonderenWat vind jij mooi aan wat de HEERE over Josia zei?
Zondagsschool en club (8-12 jaar)
- KijkenNoem drie dingen die Josia deed nadat het boek was voorgelezen.
- BetekenisDe HEERE verhoorde Josia, maar het oordeel over Jeruzalem kwam toch. Waarom luisterde God dan wel naar hem?
- ToepassingBij jou thuis ligt misschien een Bijbel. Wat betekent het dat God daarin tot jou spreekt?
Tieners en catechisatie (12-16 jaar)
- BijbeltekstLees Jeremia 3:6-10. Jeremia profeteerde in de dagen van Josia. Wat zegt de HEERE daar over de bekering van Juda, en hoe kijk je daarna naar 2 Koningen 23?
- Wie is God?In 1 Koningen 13:2 wordt de naam Josia eeuwen vóór zijn geboorte genoemd. Wat laat dat zien over God en over Zijn Woord?
- Moeilijke vraagHulda zei dat Josia "met vrede in uw graf" verzameld zou worden, maar hij werd bij Megiddo gedood. Hoe kunnen die twee dingen allebei waar zijn?
Gebedspunt: Dank de HEERE dat Hij Zijn Woord bewaart en het ons laat horen. Bid om een hart dat voor Zijn Woord beeft en zich tot Hem bekeert.
Personen in dit verhaal
Plaatsen in dit verhaal
Thema's in dit verhaal
Gerelateerde bijbelverhalen
Veelgestelde vragen over Josia en het teruggevonden wetboek
Waar staat het verhaal van Josia en het wetboek in de Bijbel?
De geschiedenis staat in 2 Koningen 22 en 23. Hoofdstuk 22 vertelt hoe het wetboek bij het herstel van de tempel gevonden wordt, hoe Josia zijn klederen scheurt en wat de profetes Hulda namens de HEERE zegt. Hoofdstuk 23 beschrijft de verbondsvernieuwing, het opruimen van de afgoderij, het Pascha en de dood van Josia bij Megiddo. Dezelfde geschiedenis staat met andere details in 2 Kronieken 34 en 35.
Welk boek vond de hogepriester Hilkia in de tempel?
2 Koningen 22:8 noemt het "het wetboek", en 2 Koningen 23:2 "het boek des verbonds". Volgens 2 Kronieken 34:14 was het "het wetboek des HEEREN, gegeven door de hand van Mozes". Welk deel van de wet het precies was, zegt de Bijbel niet. Veel uitleggers denken aan Deuteronomium of een deel daarvan, omdat dat boek naast de ark bewaard moest worden (Deuteronomium 31:26) en de vloeken noemt die Josia deden schrikken.
Was Josia nog een kind toen het wetboek werd gevonden?
Nee. Josia werd koning toen hij acht jaar was (2 Koningen 22:1), maar het wetboek werd gevonden in zijn achttiende regeringsjaar (2 Koningen 22:3). Hij was toen dus ongeveer zesentwintig. Het is goed die twee momenten uit elkaar te houden. Wel zegt 2 Kronieken 34:3 dat hij de God van zijn vader David al begon te zoeken in zijn achtste regeringsjaar, "toen hij nog een jongeling was".
Waarom kwam het oordeel over Jeruzalem toch, ondanks de hervorming van Josia?
De Bijbel noemt de reden zelf: "Nochtans keerde zich de HEERE van den brand Zijns groten toorns niet af" om alles waarmee Manasse Hem getergd had (2 Koningen 23:26). Manasse had Juda tot afgoderij gebracht en veel onschuldig bloed vergoten (2 Koningen 21:16). De profeet Jeremia zegt bovendien dat Juda zich in de dagen van Josia niet met het hele hart bekeerde, "maar valselijk" (Jeremia 3:10). De hervorming kwam van de koning, maar het hart van het volk bleef vaak onveranderd.
Stierf Josia met vrede, zoals Hulda had gezegd?
Hulda zei dat Josia "met vrede in uw graf" verzameld zou worden en dat zijn ogen het kwaad over Jeruzalem niet zouden zien (2 Koningen 22:20). Toch doodde Farao Necho hem bij Megiddo (2 Koningen 23:29). Veel uitleggers lezen het zo: Josia stierf vóór de verwoesting van Jeruzalem en werd in zijn eigen graf begraven (2 Koningen 23:30). De vrede staat dan tegenover de ondergang van de stad, niet tegenover een gewelddadige dood. Anderen wijzen erop dat Josia zelf de strijd zocht en niet hoorde "naar de woorden van Necho uit den mond van God" (2 Kronieken 35:22). Ook dan kwam de kern van de belofte uit: hij zag het kwaad niet.
Wat heeft de geschiedenis van Josia met Reformatiedag te maken?
De Bijbel legt dat verband niet zelf, en de kerkhervorming is geen herhaling van 2 Koningen 22. Toch herkennen veel lezers een overeenkomst: in beide gevallen begon de vernieuwing toen Gods Woord weer gelezen en verstaan werd. Josia liet het boek voorlezen "van den minste tot den meeste" (2 Koningen 23:2). Daarom past deze geschiedenis bij het nadenken over Reformatiedag, als voorbeeld van wat de HEERE doet door Zijn Woord.
Hoe vertelt u het verhaal van Josia aan kinderen?
Deze geschiedenis is geschikt vanaf ongeveer 6 jaar. Op deze pagina staat een vertelling die dicht bij 2 Koningen 22 en 23 blijft, met een tekst om te onthouden en tips voor de verteller. Laat de HEERE de hoofdpersoon zijn: Hij spreekt door het teruggevonden boek, Hij antwoordt door Hulda en Hij houdt Zijn woord. Het doden van de priesters van de hoogten kunt u bij jonge kinderen weglaten; een verteltip zegt hoe u een vraag erover eerlijk beantwoordt.
Stel een vraag over Josia en het teruggevonden wetboek
Wilt u meer weten over dit bijbelverhaal? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Feestdagen bij dit verhaal
Verdiep u verder
Alle bijbelverhalen
Bekijk alle 191 bijbelverhalen met uitleg, in bijbelse volgorde.
Bijbelse Personen
Leer meer over de personen in dit verhaal.
Bijbelse Tijdlijn
Plaats dit verhaal in de bijbelse geschiedenis.
Bijbeluitleg
Lees uitleg bij de bijbelhoofdstukken van dit verhaal.
Bijbel Onderwerpen
Verken de thema's die in dit verhaal aan bod komen.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over bijbelverhalen aan onze AI-assistent.