De roeping van Jeremia

De roeping van Jeremia staat in het eerste hoofdstuk van het boek dat zijn naam draagt. Het opent met wie hij was: Jeremia, de zoon van Hilkia, uit de priesters van Anathoth in het land van Benjamin. Het woord van de HEERE kwam tot hem vanaf het dertiende jaar van koning Josia tot Jeruzalem in het elfde jaar van Zedekia werd weggevoerd (Jeremia 1:1-3).

Wat zei God tegen Jeremia bij zijn roeping?

De HEERE begon niet bij Jeremia, maar bij Zijn eigen werk: "Eer Ik u in moeders buik formeerde, heb Ik u gekend, en eer gij uit de baarmoeder voortkwaamt, heb Ik u geheiligd; Ik heb u den volken tot een profeet gesteld" (Jeremia 1:5). Nog voordat Jeremia er was, kende God Jeremia en had Hij hem voor deze taak apart gezet.

Waarom zei Jeremia dat hij jong was?

Jeremia deinsde terug: "Ach, Heere HEERE! zie, ik kan niet spreken, want ik ben jong" (Jeremia 1:6). Hoe oud hij was, zegt de tekst niet. De HEERE zei dat Jeremia dat niet moest zeggen: overal waar Hij hem zou zenden, zou hij gaan, en alles wat Hij gebood, zou hij spreken (Jeremia 1:7). Hij hoefde niet te vrezen voor de mensen, "want Ik ben met u, om u te redden" (Jeremia 1:8).

Wat betekent het dat God de mond van Jeremia aanraakte?

Toen stak de HEERE Zijn hand uit, raakte de mond van Jeremia aan en zei: "Zie, Ik geef Mijn woorden in uw mond" (Jeremia 1:9). Jeremia zou geen eigen boodschap brengen. God stelde hem over volken en koninkrijken, om uit te rukken en af te breken, te verderven en te verstoren, en ook om te bouwen en te planten (Jeremia 1:10).

Wat liet God Jeremia na zijn roeping zien?

Daarna vroeg de HEERE wat Jeremia zag. Hij zag een amandelroede, een tak van de amandelboom. God zei dat hij goed gezien had, "want Ik zal wakker zijn over Mijn woord, om dat te doen" (Jeremia 1:12). Een tweede keer zag Jeremia een ziedende pot, met het voorste deel tegen het noorden. Uit het noorden zou het kwaad komen: de HEERE zou de koninkrijken van het noorden roepen tegen Jeruzalem en de steden van Juda. Dat was Zijn oordeel over een volk dat Hem had verlaten en voor andere goden had gerookt (Jeremia 1:13-16).

Hoe eindigt de roeping van Jeremia?

Het hoofdstuk eindigt met een opdracht en een belofte. Jeremia moest zijn lendenen omgorden en alles spreken wat God gebood, zonder verslagen te zijn voor de mensen, "opdat Ik u voor hun aangezicht niet versla" (Jeremia 1:17). De HEERE zou hem stellen tot een vaste stad, een ijzeren pilaar en koperen muren, tegen de koningen, vorsten, priesters en het volk van het land. "En zij zullen tegen u strijden, maar tegen u niet vermogen; want Ik ben met u, spreekt de HEERE, om u uit te helpen" (Jeremia 1:19).

Anathoth lag in het gebied van Benjamin, dat gewoonlijk niet ver ten noordoosten van Jeruzalem wordt gezocht, en was een van de steden die aan de priesters waren gegeven (Jozua 21:18-19). Het dertiende jaar van Josia valt volgens de gangbare berekening rond 627 voor Christus. Jeremia was dus al profeet voordat het wetboek werd gevonden in het achttiende jaar van Josia (2 Koningen 22:3). De amandelboom bloeit in het land Israël als een van de eerste bomen, aan het eind van de winter. In het Hebreeuws lijken de woorden voor amandel en voor waken op elkaar; daardoor sluit het antwoord van de HEERE aan bij wat Jeremia zag.

In Jeremia 1 is God de handelende persoon. Hij kende Jeremia voordat Hij hem formeerde, Hij heiligde hem, Hij stelde hem aan, Hij raakte zijn mond aan en Hij gaf hem Zijn woorden. De roeping rust niet op de geschiktheid van Jeremia, maar op het besluit van God. Daarom is "ik ben jong" geen reden om te weigeren: de kracht ligt bij Hem Die zendt. Hetzelfde zien we bij Mozes, die zei dat hij zwaar van mond was, en tot wie de HEERE zei: "Ik zal met uw mond zijn" (Exodus 4:12). Paulus schrijft over zijn eigen roeping dat hij door God "van mijner moeders lijf aan afgezonderd" was (Galaten 1:15).

De boodschap van Jeremia was voor een groot deel oordeel: uitrukken en afbreken, en een kwaad uit het noorden. Toch eindigt de opdracht van vers 10 met bouwen en planten. Later in het boek keren die woorden terug in een belofte: "alzo zal Ik over hen waken, om te bouwen en te planten" (Jeremia 31:28). God waakt over Zijn woord, over het oordeel en over de belofte van herstel. Vers 5 wordt ook gebruikt in gesprekken over het ongeboren leven. De tekst gaat in de eerste plaats over de roeping van Jeremia, maar laat wel zien dat God een mens kent voordat hij geboren is (vergelijk Psalm 139:16).

God roept niet wie zich sterk voelt; Hij maakt sterk wie Hij roept. Jeremia vond zichzelf te jong en dacht dat hij niet kon spreken. De HEERE nam die zwakheid niet als excuus, maar gaf Zijn woorden in zijn mond. Dat mag ook jonge mensen in de gemeente moed geven: "Niemand verachte uw jonkheid" (1 Timotheüs 4:12).

De belofte "Ik ben met u" is geen belofte van een gemakkelijk leven. Jeremia kreeg tegenstand van koningen, vorsten, priesters en volk, en later werd hij in een put geworpen (zie Jeremia in de put). Toch hield God Zich aan Zijn woord: zij streden tegen hem, maar konden hem niet overwinnen.

God waakt over Zijn woord. Wat Hij zegt, doet Hij, in oordeel en in genade. Dat geeft rust aan wie de Bijbel leest en doorgeeft, thuis, op de club of in de kerk. De vrucht ligt niet bij de verteller, maar bij de HEERE, Die zei: "Ik zal wakker zijn over Mijn woord, om dat te doen" (Jeremia 1:12).