Simon van Cyrene in de Bijbel
Simon (Σίμων, Grieks) of Sjimon (שִׁמְעוֹן, Hebreeuws) - “Waarschijnlijk: hij (God) heeft gehoord”
Wie was Simon van Cyrene?
Simon van Cyrene was de man die het kruis van Jezus droeg op weg naar Golgotha. Hij kwam van het land, uit Cyrene in Noord-Afrika, en werd door Romeinse soldaten gedwongen het kruis achter Jezus aan te dragen (Markus 15:21). Markus noemt hem de vader van Alexander en Rufus.
Simon van Cyrene komt in de Bijbel voor in één scène, die drie evangeliën vertellen: Mattheüs 27:32, Markus 15:21 en Lukas 23:26. Op de weg van het rechthuis van Pilatus naar Golgotha dwongen de soldaten hem het kruis van Jezus te dragen. Daarna noemt de Bijbel hem niet meer bij naam. Markus geeft het meeste detail: "En zij dwongen een Simon van Cyrene, die daar voorbijging, komende van den akker, den vader van Alexander en Rufus, dat hij Zijn kruis droeg" (Markus 15:21). Simon was dus een voorbijganger, op weg van het land naar de stad, en geen discipel die zich meldde. Lukas voegt toe dat hij het kruis "achter Jezus droeg" (Lukas 23:26). Johannes noemt Simon niet en vertelt dat Jezus uitging, "dragende Zijn kruis" (Johannes 19:17). Samen gelezen ligt het voor de hand dat Jezus het kruis eerst Zelf droeg en dat de soldaten het onderweg aan Simon gaven. De Statenvertaling schrijft Cyrene; elders komt ook de spelling Kyrene voor. Opvallend is dat Markus de namen van Simons zonen noemt zonder ze verder voor te stellen. Veel uitleggers leiden daaruit af dat Alexander en Rufus bekend waren bij de eerste lezers van dit evangelie. In Romeinen 16:13 groet Paulus een Rufus, "den uitverkorene in den Heere", en zijn moeder. Dat kan dezelfde Rufus zijn, maar de naam was gewoon en de Bijbel legt het verband zelf niet. Simon van Cyrene is niet te verwarren met Simon Petrus (Mattheüs 4:18), met Simon de Zeloot uit de twaalf apostelen (Lukas 6:15), met Simon de tovenaar uit Samaria (Handelingen 8:9) of met Simon, een van de broers van Jezus (Markus 6:3).
Historische context
Cyrene lag in Noord-Afrika, in het oosten van het huidige Libië. Het was van oorsprong een Griekse stad, en er woonde een grote Joodse gemeenschap, die ook de Joodse geschiedschrijver Josephus vermeldt. In het Nieuwe Testament duiken Joden uit dat gebied meer dan eens op. Op de Pinksterdag waren er mensen uit "de delen van Libye, hetwelk bij Cyrene ligt" (Handelingen 2:10). In Jeruzalem bestond een synagoge "der Cyreneers" (Handelingen 6:9). En "Cyreneische mannen" waren onder de eersten die in Antiochië het evangelie aan Grieken brachten (Handelingen 11:20); in de gemeente daar noemt Handelingen 13:1 ook "Lucius van Cyrene". Of Simon in Jeruzalem woonde of als pelgrim voor het pascha was gekomen, zegt de tekst niet. "Komende van den akker" (Markus 15:21) betekent dat hij van buiten de stad kwam; meer is er niet uit af te leiden. Dat de soldaten hem dwongen, past bij het recht van de Romeinse bezetter om inwoners voor diensten te vorderen. Mattheüs 27:32 en Markus 15:21 gebruiken daarvoor hetzelfde Griekse werkwoord als Jezus in de Bergrede: "En zo wie u zal dwingen een mijl te gaan, gaat met hem twee mijlen" (Mattheüs 5:41). Weigeren was geen optie. Een veroordeelde droeg gewoonlijk zelf zijn kruis naar de plaats van terechtstelling. Volgens veel uitleggers ging het daarbij om de dwarsbalk en niet om het hele kruis; de evangeliën noemen geen dwarsbalk en spreken alleen van "Zijn kruis" of "het kruis". Jezus was vooraf gegeseld (Markus 15:15), en daaruit wordt meestal verklaard waarom de soldaten een ander inschakelden. De tekst noemt zelf geen reden. De plaats van de kruisiging "was nabij de stad" (Johannes 19:20); Hebreeën 13:12 zegt dat Jezus "buiten de poort geleden" heeft. Het gebeurde op de vrijdag van het pascha, rond 30 n.Chr. In de twintigste eeuw publiceerde de archeoloog Nahman Avigad knekelkisten uit een familiegraf in het Kidrondal bij Jeruzalem, van Joden uit Cyrenaica. Op een ervan staat de naam Alexander, zoon van Simon. Een verband met de Simon uit de evangeliën is denkbaar, maar beide namen waren gangbaar en het blijft onzeker.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Hij droeg het kruis achter Jezus aan, ook al werd hij ertoe gedwongen (Markus 15:21; Lukas 23:26)
- Hij liep op de weg naar Golgotha vlak achter Jezus en zag Zijn lijden van dichtbij (Lukas 23:26)
Theologische betekenis
In de evangeliën is het kruis eerst het kruis van Jezus. Johannes zegt nadrukkelijk dat Hij uitging "dragende Zijn kruis" (Johannes 19:17). Dat Simon het daarna droeg, verandert niets aan wie er gekruisigd werd. Hij droeg het hout; de zonden droeg Christus alleen, "Die Zelf onze zonden in Zijn lichaam gedragen heeft op het hout" (1 Petrus 2:24). Simon is daarom geen medeverlosser, maar een getuige van de weg die Jezus ging. Lukas schrijft dat Simon het kruis "achter Jezus droeg" (Lukas 23:26). Dezelfde evangelist had eerder Jezus’ woorden opgeschreven: "En wie zijn kruis niet draagt, en Mij navolgt, die kan Mijn discipel niet zijn" (Lukas 14:27), en wie achter Hem wil komen, moet zichzelf verloochenen en "neme zijn kruis dagelijks op, en volge Mij" (Lukas 9:23). Veel uitleggers zien in Simon daarom een beeld van de discipel: iemand die achter Jezus aan het kruis draagt. Lukas zegt dat niet met zoveel woorden, en Simon koos er niet zelf voor. Juist dat houdt het beeld nuchter: navolging begint niet altijd bij een eigen besluit, maar soms bij een weg waarop God iemand zet. Hebreeën 13:12-13 legt een verband dat bij deze scène past. Jezus heeft "buiten de poort geleden", en de gelovigen worden opgeroepen: "Zo laat ons dan tot Hem uitgaan buiten de legerplaats, Zijn smaadheid dragende." Simon ging die weg letterlijk, onder dwang en voor de ogen van de stad. Ook laat het verhaal zien dat Joden uit de verstrooiing van meet af aan bij het evangelie betrokken waren. Een man uit Noord-Afrika, waarschijnlijk een Jood uit de verstrooiing, loopt mee naar Golgotha, en enkele jaren later brengen mannen uit Cyrene het evangelie naar de Grieken in Antiochië (Handelingen 11:20). Of Simon en zijn gezin tot geloof kwamen, zegt de Bijbel niet. Dat Markus zijn zonen bij naam noemt en dat Paulus een Rufus en diens moeder groet (Romeinen 16:13), wijst er volgens veel uitleggers op dat deze familie later in de gemeente bekend was. Dat blijft een mogelijkheid, geen vaststaand feit.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Simon (Σίμων, Grieks) of Sjimon (שִׁמְעוֹן, Hebreeuws)
Betekenis
Waarschijnlijk: hij (God) heeft gehoord
Betekenis van de naam Simon: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Jezus gaat uit met Zijn kruis
Pilatus geeft Jezus over om gekruisigd te worden. Johannes vertelt dat Jezus uitging, "dragende Zijn kruis", naar de plaats die in het Hebreeuws Golgotha heet.
Johannes 19:16-17
Een man van Cyrene
Bij het uitgaan van de stad treffen de soldaten een man van Cyrene, met name Simon. Zij dwingen hem het kruis van Jezus te dragen.
Mattheüs 27:32
Komende van den akker
Markus voegt toe dat Simon daar voorbijging, op weg van het land, en dat hij de vader was van Alexander en Rufus. Hij was geen volgeling die zich meldde, maar een voorbijganger.
Markus 15:21
Het kruis achter Jezus
Lukas schrijft dat zij Simon het kruis oplegden, "dat hij het achter Jezus droeg". Zo liep hij mee in de stoet naar de plaats waar Jezus gekruisigd werd.
Lukas 23:26
Een Rufus in Rome?
Jaren later groet Paulus in Rome een Rufus, "den uitverkorene in den Heere", en zijn moeder. Mogelijk is dit de zoon van Simon; de Bijbel zegt het niet.
Romeinen 16:13
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Simon van Cyrene beter te begrijpen.
Markus 15:21
“En zij dwongen een Simon van Cyrene, die daar voorbijging, komende van den akker, den vader van Alexander en Rufus, dat hij Zijn kruis droeg.”
Het uitvoerigste bericht: Simon was een voorbijganger van buiten de stad. Markus noemt zijn zonen, waarschijnlijk omdat zijn lezers hen kenden.
Mattheüs 27:32
“En uitgaande, vonden zij een man van Cyrene, met name Simon; deze dwongen zij, dat hij Zijn kruis droeg.”
Mattheüs plaatst het moment bij het uitgaan van de stad. Simon droeg het kruis niet vrijwillig, maar omdat de soldaten hem dwongen.
Lukas 23:26
“En als zij Hem wegleidden, namen zij een Simon van Cyrene, komende van den akker, en legden hem het kruis op, dat hij het achter Jezus droeg.”
Alleen Lukas zegt dat Simon het kruis achter Jezus droeg, een woordkeus die doet denken aan Jezus’ woorden over navolging.
Johannes 19:17
“En Hij, dragende Zijn kruis, ging uit naar de plaats, genaamd Hoofdschedelplaats, welke in het Hebreeuws genaamd wordt Golgotha;”
Johannes noemt Simon niet. Samen met de andere evangeliën gelezen droeg Jezus het kruis eerst Zelf, waarna Simon het overnam.
Lukas 14:27
“En wie zijn kruis niet draagt, en Mij navolgt, die kan Mijn discipel niet zijn.”
Jezus sprak deze woorden lang voor Golgotha. Simon werd later letterlijk iemand die een kruis droeg achter Jezus aan.
Mattheüs 5:41
“En zo wie u zal dwingen een mijl te gaan, gaat met hem twee mijlen.”
Het Griekse woord voor dwingen is hetzelfde als bij Simon: het recht van de bezetter om burgers voor een dienst te vorderen.
Romeinen 16:13
“Groet Rufus, den uitverkorene in den Heere, en zijn moeder en de mijne.”
Mogelijk dezelfde Rufus als de zoon van Simon in Markus 15:21. De naam was gewoon, dus dit is een mogelijke verbinding en geen vaststaand feit.
Tijdperiode
~30 n.Chr.
Simon van Cyrene leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Jezus Christus
De HEERE redt / Gezalfde
Pontius Pilatus
Mogelijk: gewapend met een werpspies
Barabbas
Waarschijnlijk: zoon van de vader
De moordenaar aan het kruis
Kwaaddoener en rover (geen eigennaam)
Jozef van Arimathea
Hij voegt toe
Markus
Latijn Marcus; mogelijk "hamer" of afgeleid van Mars
Paulus
Klein / Gering
Simon de Zeloot
Simon: gehoord; Zeloot: ijveraar
Lessen voor vandaag
Simon ging op weg naar de stad en kwam terecht op de weg naar Golgotha. Zijn dag liep anders dan hij gepland had. Ook in ons leven komen lasten die wij niet kozen. Het verhaal van Simon leert ons dat zulke onderbrekingen niet buiten Gods leiding vallen, ook als wij hun zin niet direct zien. Hij droeg het kruis "achter Jezus" (Lukas 23:26). Dat is het beeld van de navolging: niet voor Christus uit en niet in Zijn plaats, maar achter Hem aan. Ons kruis dragen betekent niet dat wij iets aan Zijn werk toevoegen. Hij droeg de zonden; wij volgen Hem in de weg van dienst en zelfverloochening (Lukas 9:23). Simon nam een last over die een ander niet meer alleen kon dragen. Paulus schrijft: "Draagt elkanders lasten, en vervult alzo de wet van Christus" (Galaten 6:2). Wie een ander helpt met ziekte, rouw of zorg, doet iets wat in het lijdensverhaal zelf een plaats kreeg. Simon is een bijfiguur die per evangelie maar één vers krijgt, en toch kent de kerk zijn naam en die van zijn zonen. God ziet de onopvallende dienst. Als Rufus inderdaad zijn zoon was, kwam er later genade in dat gezin; of dat met deze tocht begon, weten wij niet. Maar ook zonder die zekerheid laat Simon zien dat de weg naar het kruis van Christus mensen raakt die er niet om vroegen.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Simon van Cyrene
Wie was Simon van Cyrene in de Bijbel?
Wat betekent de naam Simon van Cyrene?
Waar staat Simon van Cyrene in de Bijbel?
Waarom moest Simon van Cyrene het kruis van Jezus dragen?
Droeg Jezus Zijn kruis Zelf of droeg Simon het?
Waar ligt Cyrene en was Simon een Afrikaan?
Wie waren Alexander en Rufus, de zonen van Simon?
Werd Simon van Cyrene later christen?
Werd Simon van Cyrene in plaats van Jezus gekruisigd?
Is Simon van Cyrene dezelfde als Simon Petrus?
Wat kunnen wij leren van Simon van Cyrene?
Stel een vraag over Simon van Cyrene
Wilt u meer weten over Simon van Cyrene? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over Simon van CyreneBijbelverhalen rond Simon van Cyrene
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Simon van Cyrene in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Simon van Cyrene.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Simon van Cyrene in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Simon van Cyrene.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Simon van Cyrene aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.