Benjamin in de Bijbel
Binjamin (בִּנְיָמִין, Hebreeuws) - “Zoon van de rechterhand”
Wie was Benjamin?
Benjamin was de jongste zoon van Jakob en Rachel. Rachel stierf bij zijn geboorte onderweg naar Bethlehem en noemde hem Ben-oni, maar Jakob noemde hem Benjamin (Genesis 35:18). In Egypte gebruikte Jozef hem om zijn broers op de proef te stellen. Uit zijn stam kwamen Saul en Paulus.
Benjamin is de jongste van de twaalf zonen van Jakob, en de enige die geboren werd nadat Jakob uit Paddan-Aram was teruggekeerd. Zijn verhaal staat in Genesis 35 en in de hoofdstukken 42 tot en met 45, waar de geschiedenis van Jozef haar ontknoping krijgt. Daarna verschijnt hij nog in de geslachtslijst van Genesis 46 en in de zegen van zijn vader in Genesis 49:27. Het eerste wat de Bijbel van hem vertelt, is zijn naam, en het zijn er twee. Rachel stierf bij de geboorte, en het geschiedde "als haar ziel uitging (want zij stierf), dat zij zijn naam noemde Ben-oni; maar zijn vader noemde hem Benjamin" (Genesis 35:18). Ben-oni wordt meestal uitgelegd als zoon van mijn smart, Benjamin als zoon van de rechterhand. De Statenvertaling schrijft Benjamin zoals wij, en de naam die Rachel gaf met een koppelteken: Ben-oni. In het Nederlands komt men ook de schrijfwijze Benoni tegen. Opvallend is dat Benjamin in Genesis geen enkel woord spreekt. Er wordt over hem gesproken, om hem onderhandeld en voor hem ingestaan. Jakob houdt hem thuis bij de eerste reis naar Egypte, "want hij zeide: Opdat hem niet misschien het verderf ontmoete!" (Genesis 42:4). Jozef, voor wie hij de enige volle broer is, eist dat hij meekomt. Juda stelt zich voor hem borg. En als de zilveren beker in zijn zak gevonden wordt, komt het erop aan of de broers hem laten gaan zoals zij ooit Jozef lieten gaan. Zo is Benjamin minder een handelende persoon dan een toetssteen. Aan de manier waarop de anderen met hem omgaan, ziet de lezer wie zij geworden zijn. Later groeit uit hem een kleine maar opvallende stam, waaruit de eerste koning van Israël en de apostel Paulus voortkomen. Niet te verwarren met naamgenoten die veel later leefden, zoals de Benjamin in de geslachtslijst van 1 Kronieken 7:10 en de Benjamin die in de tijd van Ezra en Nehemia wordt genoemd (Ezra 10:32; Nehemia 3:23), van wie niet zeker is of het steeds dezelfde persoon is.
Historische context
Benjamin werd geboren op de terugreis van Jakob uit Paddan-Aram, waar Jakob twintig jaar bij zijn oom Laban had gewoond en elf zonen en een dochter had gekregen. Benjamin kwam als laatste, onderweg van Beth-El naar het zuiden. Er "was nog een kleine streek lands om tot Efrath te komen" (Genesis 35:16), toen Rachel baarde. Rachel werd begraven "aan den weg naar Efrath, hetwelk is Bethlehem" (Genesis 35:19). Eeuwen later wordt haar graf gesitueerd "aan de landpale van Benjamin" (1 Samuël 10:2); hoe dat zich verhoudt tot de weg naar Bethlehem, verklaren uitleggers verschillend. Bij de aartsvaders is elke datering onzeker. Wie de getallen van 1 Koningen 6:1 en Exodus 12:40 volgt, komt voor de generatie van Jozef en Benjamin rond 1900 v.Chr. uit; anderen dateren haar later, rond 1750 v.Chr. Zijn leeftijd noemt de Bijbel nergens. In de familie had Benjamin een bijzondere plaats. Jakob had twee vrouwen en twee bijvrouwen, en de rivaliteit tussen Lea en Rachel tekent het hele gezin. "En Jakob had Rachel lief" (Genesis 29:18), en die voorkeur ging over op haar zonen. Toen Jozef verdwenen was, bleef Benjamin over als de enige zoon van Rachel. Juda zegt het later tegen Jozef: hij "is alleen van zijn moeder overgebleven, en zijn vader heeft hem lief" (Genesis 44:20). De Jozefgeschiedenis speelt in een tijd van hongersnood. Egypte had graan opgeslagen, en de zonen van Jakob trokken erheen om koren te kopen. Jozef, inmiddels onderkoning, herkende hen en eiste dat zij hun kleinste broer zouden meebrengen. Twee gebruiken uit die tijd verklaren details. Bij de maaltijd zaten de broers op volgorde van leeftijd, "de eerstgeborene naar zijn eerstgeboorte, en de jongere naar zijn jonkheid" (Genesis 43:33), terwijl de Egyptenaren apart aten, omdat zij geen brood mochten eten met de Hebreeën (Genesis 43:32). En van de zilveren beker zegt de hofmeester dat zijn heer er iets mee "zekerlijk waarnemen" zal (Genesis 44:5). Veel uitleggers lezen daarin een verwijzing naar waarzeggerij die bij Jozefs vermomming hoort; de tekst zegt niet dat Jozef het werkelijk deed. Benjamin wordt vaak als kind voorgesteld, maar de tekst is voorzichtiger. Juda noemt hem "een jongeling des ouderdoms, den kleinsten" (Genesis 44:20), terwijl de lijst van wie met Jakob naar Egypte trok hem tien zonen geeft (Genesis 46:21). Uitleggers lossen dat verschillend op: sommigen zien hem als een jonge vader, anderen menen dat de lijst ook kleinzonen meetelt, want Numeri 26:40 noemt Naaman en Ard zonen van Bela, Benjamins eerstgeborene. Na Genesis wordt Benjamin een stam. Zijn erfdeel lag "tussen de kinderen van Juda, en tussen de kinderen van Jozef" (Jozua 18:11), met Jebusi, "deze is Jeruzalem", binnen de grenzen (Jozua 18:28).
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Geliefd: zijn vader had hem lief en zijn ziel was aan de zijne gebonden (Genesis 44:30)
- Een broer naar wie Jozef verlangde: Jozef moest om hem wenen (Genesis 43:30)
- Ontvankelijk voor verzoening: toen Jozef zich bekendmaakte, weende hij aan zijn hals (Genesis 45:14)
- Door zijn vader een strijdbare toekomst toegezegd; de wolfszegen ziet vooral op de latere stam (Genesis 49:27)
−Zwakke kanten
- Genesis noemt bij Benjamin zelf geen zonde of zwakheid; wel zag Jakob hem als kwetsbaar en hield hij hem uit voorzorg thuis (Genesis 42:4)
- Het wolfsbeeld kreeg in de latere stam een donkere kant: de Benjaminieten weigerden de schuldige mannen van Gibea uit te leveren en "wilden niet horen naar de stem van hun broederen" (Richteren 20:13)
Theologische betekenis
De geschiedenis van Benjamin laat zien hoe God een gebroken familie heelt. De broers hadden Jozef verkocht en hun vader jarenlang laten geloven dat hij verscheurd was. Toen Jozef Benjamin liet komen en daarna de beker in zijn zak liet leggen, ontstond dezelfde situatie opnieuw: een zoon van Rachel dreigt te verdwijnen, en de anderen kunnen vrij naar huis. Jozef zegt: "de man, in wiens hand de beker gevonden is, die zal mijn slaaf zijn; doch trekt gijlieden op in vrede tot uw vader" (Genesis 44:17). Ditmaal laten zij hem niet in de steek. Zij scheuren hun klederen en keren allen terug. Juda draagt daarin het zwaarste. Hij had zich bij zijn vader borg gesteld (Genesis 43:9), en nu biedt hij aan in Benjamins plaats slaaf te worden: "laat toch uw knecht voor dezen jongeling slaaf van mijn heer blijven, en laat den jongeling met zijn broederen optrekken!" (Genesis 44:33). Dezelfde Juda had ooit voorgesteld Jozef te verkopen (Genesis 37:26-27). Veel uitleggers zien in zijn aanbod een voorafschaduwing van plaatsvervanging: wie schuld heeft, zet zijn vrijheid in voor de onschuldige. De christelijke uitleg wijst daarbij op Christus, die uit Juda gesproten is (Hebreeën 7:14) en van wie gezegd wordt: "Van een zoveel beter verbond is Jezus Borg geworden" (Hebreeën 7:22). Dat is toepassing, geen uitspraak van Genesis zelf. De voorkeur van Jakob voor de zonen van Rachel had veel leed veroorzaakt. Toch gebruikt God juist die gevoelige plek om de broers te louteren. Jozefs gunst voor Benjamin, zoals het vijfmaal grotere gerecht (Genesis 43:34), lezen veel uitleggers als een toets: zouden zij de bevoorrechte broer opnieuw benijden? De tekst meldt geen afgunst, en kort daarna laten zij hem niet in de steek. Er is iets veranderd. Bij de zegen van Jakob krijgt Benjamin een strijdbaar beeld (Genesis 49:27). In de geschiedenis van de stam komt dat terug, in de richter Ehud (Richteren 3:15) en in de oorlog om Gibea, waarin de stam bijna werd uitgeroeid (Richteren 20 en 21). Mozes zegent hem anders, als "De beminde des HEEREN" die tussen Gods schouders woont (Deuteronomium 33:12). Beide beelden staan naast elkaar: kracht die kan ontsporen, en een plaats dicht bij God. In het Nieuwe Testament noemt Paulus zijn afkomst twee keer: "van den stam Benjamin" (Romeinen 11:1) en "van den stam van Benjamin, een Hebreer uit de Hebreen" (Filippenzen 3:5). In Romeinen 11 dient het als bewijs dat God Zijn volk niet verstoten heeft; Paulus zelf is daar het voorbeeld van. Ook bij de verzegelden in Openbaring 7:8 wordt Benjamin genoemd.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Binjamin (בִּנְיָמִין, Hebreeuws)
Betekenis
Zoon van de rechterhand
Betekenis van de naam Benjamin: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Geboorte en twee namen
Onderweg naar Efrath bevalt Rachel zwaar en sterft. Zij noemt haar zoon Ben-oni, maar Jakob noemt hem Benjamin. Rachel wordt begraven aan de weg naar Bethlehem.
Genesis 35:16-20
Thuisgehouden door Jakob
Als tien broers naar Egypte trekken om koren te kopen, houdt Jakob Benjamin thuis. Na Jozef wil hij niet ook de tweede zoon van Rachel verliezen.
Genesis 42:4
Juda wordt borg
Jozef heeft geëist dat de broers hun kleinste broer meebrengen. Jakob weigert eerst, maar geeft toe wanneer Juda zegt: "Ik zal borg voor hem zijn".
Genesis 43:8-9
Aan tafel bij Jozef
Jozef ziet Benjamin, zegent hem en moet zich terugtrekken om te wenen. Bij de maaltijd krijgt Benjamin een gerecht dat vijfmaal groter is dan dat van de anderen.
Genesis 43:29-34
De beker in zijn zak
Jozef laat zijn zilveren beker in Benjamins zak leggen. De hofmeester achterhaalt de broers, doorzoekt de zakken van de oudste tot de jongste, en vindt de beker bij Benjamin.
Genesis 44:1-12
Juda in zijn plaats
De broers keren allen terug. Juda vertelt hoe hun vader aan Benjamin gehecht is en biedt aan zelf slaaf te blijven, zodat de jongeling naar huis kan.
Genesis 44:18-34
De omhelzing
Jozef maakt zich bekend, valt Benjamin om de hals en weent, en Benjamin weent aan zijn hals. Bij het afscheid krijgt Benjamin driehonderd zilverlingen en vijf wisselklederen (Genesis 45:22).
Genesis 45:14-15
Met Jakob naar Egypte
Benjamin trekt met zijn vader en de hele familie naar Egypte. De geslachtslijst noemt hem met tien zonen.
Genesis 46:19-21
De zegen van Jakob
Op zijn sterfbed vergelijkt Jakob Benjamin met een wolf die des morgens roof eet en des avonds buit uitdeelt, een beeld van strijdbaarheid.
Genesis 49:27
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Benjamin beter te begrijpen.
Genesis 35:18
“En het geschiedde, als haar ziel uitging (want zij stierf), dat zij zijn naam noemde Ben-oni; maar zijn vader noemde hem Benjamin.”
De twee namen van Benjamin: de naam die zijn stervende moeder gaf en de naam die zijn vader koos.
Genesis 42:38
“Maar hij zeide: Mijn zoon zal met ulieden niet aftrekken; want zijn broeder is dood, en hij is alleen overgebleven; zo hem een verderf ontmoette op den weg, dien gij zult gaan, zo zoudt gij mijn grauwe haren met droefenis ten grave doen nederdalen.”
Jakob weigert Benjamin mee te geven. Na het verlies van Jozef is Benjamin de enige zoon van Rachel die hij nog heeft.
Genesis 43:29
“En hij hief zijn ogen op, en zag Benjamin, zijn broeder, den zoon zijner moeder, en zeide: Is dit uw kleinste broeder, waarvan gij tot mij zeidet? Daarna zeide hij: Mijn zoon! God zij u genadig!”
Jozef ziet zijn volle broer terug. Hij zegent hem, nog zonder zich bekend te maken.
Genesis 43:34
“En hij langde hun van de gerechten, die voor hem waren; maar Benjamins gerecht was vijfmaal groter, dan de gerechten van hen allen. En zij dronken, en zij werden dronken met hem.”
Veel uitleggers lezen deze opvallende voorkeur als een toets: zullen de broers de bevoorrechte broer benijden?
Genesis 44:12
“En hij doorzocht, beginnende met den grootste, en voleindigende met den kleinste; en die beker werd gevonden in den zak van Benjamin.”
Het moment waarop de beproeving haar hoogtepunt bereikt. De broers kunnen Benjamin nu achterlaten, zoals zij eens Jozef verkochten.
Genesis 44:33
“Nu dan, laat toch uw knecht voor dezen jongeling slaaf van mijn heer blijven, en laat den jongeling met zijn broederen optrekken!”
Juda biedt zich aan in de plaats van Benjamin. Dit aanbod breekt Jozefs terughoudendheid.
Genesis 45:14
“En hij viel aan den hals van Benjamin, zijn broeder, en weende; en Benjamin weende aan zijn hals.”
De hereniging van de twee zonen van Rachel, na de bekendmaking van Jozef aan zijn broers.
Genesis 49:27
“Benjamin zal als een wolf verscheuren; des morgens zal hij roof eten, en des avonds zal hij buit uitdelen.”
De zegen van Jakob over Benjamin. Het beeld van de wolf wijst op de strijdbaarheid van de latere stam.
Deuteronomium 33:12
“En van Benjamin zeide hij: De beminde des HEEREN, hij zal zeker bij Hem wonen. Hij zal hem den gansen dag overdekken, en tussen Zijn schouders zal hij wonen!”
De zegen van Mozes over de stam Benjamin. Veel uitleggers verbinden het wonen tussen Gods schouders met Jeruzalem, dat Jozua 18:28 tot het erfdeel van Benjamin rekent, op de grens met Juda.
Tijdperiode
~1900 v.Chr.
Benjamin leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Benjamin zegt in Genesis geen woord, en toch draait het verhaal om hem. Dat herinnert ons eraan dat de mensen die het minst opvallen vaak de plek zijn waar zichtbaar wordt hoe wij werkelijk zijn. Hoe wij omgaan met de jongste, de zwakste of degene die wordt voorgetrokken, zegt meer over ons hart dan wat wij over onszelf beweren. Zijn eerste naam was een naam van smart, en zijn vader gaf hem een andere. Rachel sprak vanuit haar sterven, Jakob over de toekomst van zijn zoon. Wie met verdriet begint, hoeft daar niet door bepaald te blijven. God kan wat het leven ons heeft opgelegd ombuigen tot iets waar hoop in zit. De broers kregen een tweede kans om te doen wat zij bij Jozef hadden nagelaten. Juda, die eens had voorgesteld Jozef te verkopen, zet nu zijn eigen vrijheid in voor Benjamin. Berouw wordt hier zichtbaar in daden. Voor ons betekent dat: werkelijke bekering laat zich zien wanneer dezelfde verleiding terugkomt en wij dan anders kiezen. Tot slot laat Jozefs omhelzing zien hoe diep de band tussen broers kan zijn wanneer het verleden wordt uitgesproken en vergeven. "En hij viel aan den hals van Benjamin, zijn broeder, en weende; en Benjamin weende aan zijn hals" (Genesis 45:14). Wij mogen erop vertrouwen dat God ook in onze families breuken kan helen, zelfs na jaren van zwijgen.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Benjamin
Wie was Benjamin in de Bijbel?
Wat betekent de naam Benjamin?
Wie was Benoni in de Bijbel?
Waar staat Benjamin in de Bijbel?
Waarom liet Jakob Benjamin niet naar Egypte gaan?
Waarom kreeg Benjamin vijf keer zoveel te eten?
Wat is het verhaal van de beker in de zak van Benjamin?
Wat betekent "Benjamin zal als een wolf verscheuren"?
Welke bekende personen kwamen uit de stam Benjamin?
Hoe oud was Benjamin toen hij naar Egypte ging?
Waarom heet het jongste kind de benjamin van het gezin?
Wat kunnen wij leren van Benjamin?
Stel een vraag over Benjamin
Wilt u meer weten over Benjamin? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over BenjaminBijbelverhalen rond Benjamin
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Benjamin in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Benjamin.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Benjamin in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Benjamin.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Benjamin aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.