Jozef maakt zich bekend aan zijn broers

Genesis 42 tot en met 45 vertelt hoe Jozef zijn broers terugzag, ruim twintig jaar nadat zij hem hadden verkocht (Jozef wordt verkocht door zijn broers). Zijn hele levensweg staat bij Jozef in Egypte. Nu was Jozef regent over Egypte, en de hongersnood die God aan Farao had aangekondigd, trof ook Kanaän.

Waarom herkenden de broers Jozef niet?

Jakob stuurde tien zonen naar Egypte om koren te kopen. Benjamin, de andere zoon van Rachel, hield hij thuis. In Egypte bogen de broers zich voor Jozef neer met het gezicht ter aarde. Hij herkende hen, maar zij herkenden hem niet. De tekst zegt niet waarom. Wel waren er jaren verstreken, droeg hij Egyptische kleren en een Egyptische naam (Genesis 41:42 en 45), en sprak hij met hen via een taalman (Genesis 42:23).

Jozef dacht aan zijn dromen. Hij hield zich als een vreemde, sprak hard en noemde hen verspieders. Zij verdedigden zich: zij waren twaalf broers, de jongste was thuis en één was er niet meer. Jozef zei dat zij daarin beproefd zouden worden (Genesis 42:15) en zette hen drie dagen gevangen.

Waarom voelden de broers zich schuldig?

Op de derde dag mochten zij met koren naar huis, op voorwaarde dat zij hun jongste broer zouden meebrengen. Toen zeiden de broers tegen elkaar: "Voorwaar, wij zijn schuldig aan onzen broeder, wiens benauwdheid der ziele wij zagen, toen hij ons om genade bad; maar wij hoorden niet" (Genesis 42:21). Zij wisten niet dat Jozef alles verstond. Hij wendde zich af en weende. Daarna bond hij Simeon voor hun ogen.

Onderweg vond een van hen zijn geld terug in zijn zak, en verschrikt vroegen zij wat God hun had gedaan (Genesis 42:28). Thuis klaagde Jakob dat alles tegen hem was. Benjamin mocht niet mee.

Hoe kwam Benjamin mee naar Egypte?

Toen het koren op was, zei Juda dat de man in Egypte hen zonder Benjamin niet zou ontvangen. Hij bood zich aan: "Ik zal borg voor hem zijn; van mijn hand zult gij hem eisen" (Genesis 43:9). Jakob liet Benjamin gaan en bad dat God, de Almachtige, hun barmhartigheid zou geven (Genesis 43:14).

In Egypte kwam Simeon vrij. Toen Jozef Benjamin zag, wenste hij hem Gods genade toe en haastte zich naar een kamer om te wenen. Aan de maaltijd zaten de broers tot hun verwondering naar leeftijd, en Benjamin kreeg vijfmaal zoveel als de anderen.

Waarom lag de beker in de zak van Benjamin?

Jozef liet zijn zilveren beker in de zak van de jongste leggen (Genesis 44:2). Kort na vertrek haalde de huismeester de broers in. Er werd gezocht van de oudste tot de jongste, en de beker lag bij Benjamin. De broers scheurden hun kleren en keerden allen terug naar de stad.

Juda erkende voor Jozef dat God hun ongerechtigheid had gevonden (Genesis 44:16). Veel uitleggers zien in wat volgt een beproeving: zouden de broers de jongste zoon van Rachel prijsgeven, zoals ooit Jozef? Jozef bood hun die uitweg: alleen Benjamin zou slaaf worden. Toen naderde Juda. Hij vertelde hoe hun vader aan deze jongen hing en dat hij borg had gestaan. Hij eindigde met: "Nu dan, laat toch uw knecht voor dezen jongeling slaaf van mijn heer blijven, en laat den jongeling met zijn broederen optrekken" (Genesis 44:33).

Wat zei Jozef toen hij zich bekendmaakte?

Toen kon Jozef zich niet langer bedwingen. Hij liet iedereen weggaan, weende luid en zei: "Ik ben Jozef! leeft mijn vader nog" (Genesis 45:3)? De broers konden geen woord uitbrengen. Jozef noemde zich hun broer, die zij hadden verkocht, maar liet hen niet in hun schrik: "Nu dan, gij hebt mij herwaarts niet gezonden, maar God Zelf" (Genesis 45:8).

De broers moesten Jakob met het hele gezin naar het land Gosen halen, want de honger zou nog vijf jaar duren. Jozef viel Benjamin om de hals, kuste al zijn broers en weende, en daarna spraken zij met hem. Met wagens van Farao keerden zij terug. Jakob geloofde het eerst niet, maar toen hij de wagens zag, leefde hij op en zei: "Het is genoeg! mijn zoon Jozef leeft nog! ik zal gaan, en hem zien, eer ik sterve" (Genesis 45:28).

Uit de getallen in Genesis volgt dat er ruim twintig jaar tussen de verkoop en dit weerzien lagen. Jozef was zeventien toen hij verkocht werd (Genesis 37:2) en dertig toen hij voor Farao stond (Genesis 41:46). Daarna kwamen zeven jaren van overvloed, en toen hij zich bekendmaakte, waren er twee jaren van honger voorbij (Genesis 45:6). De Bijbel noemt het totaal zelf niet.

De aparte tafels bij de maaltijd verklaart de tekst zelf: het was voor de Egyptenaren "een gruwel" om brood te eten met de Hebreeën (Genesis 43:32). Over de beker zegt de huismeester dat zijn heer eruit drinkt en "waarbij hij iets zekerlijk waarnemen zal" (Genesis 44:5). Dat lijkt te verwijzen naar waarzeggen met een beker, wat de wet later verbood (Deuteronomium 18:10). De tekst zegt niet dat Jozef het werkelijk deed; veel uitleggers lezen het als een deel van de rol die hij speelde zolang hij onbekend bleef.

Jozefs woorden dat de broers zich op de weg niet moesten verstoren (Genesis 45:24), worden verschillend opgevat. Velen denken aan twist over de schuld van vroeger; anderen aan angst onderweg.

In deze hoofdstukken handelt God, ook waar Hij Zich verborgen houdt. De broers vragen zich af wat God hun gedaan heeft (Genesis 42:28), Jakob bidt dat God, de Almachtige, hun barmhartigheid geeft (Genesis 43:14), en Juda belijdt dat God hun ongerechtigheid heeft gevonden (Genesis 44:16). Jozef wijst alles aan God toe. Drie keer zegt hij in Genesis 45:5-8 dat hij door God gezonden is, "om u een overblijfsel te stellen op de aarde, en om u bij het leven te behouden, door een grote verlossing" (Genesis 45:7). Psalm 105 zegt hetzelfde: God riep de honger in het land en zond een man vooruit (Psalm 105:16-17). Dat is Gods voorzienigheid: Hij regeert zo dat zelfs het kwaad van de broers Zijn plan moet dienen, zonder dat hun schuld kleiner wordt (Genesis 50:20).

God werkt ook in het geweten. Ruim twintig jaar zwegen de broers. Na drie dagen bewaring komt hun schuld boven, en zij belijden die tegen elkaar (Genesis 42:21). En God verandert hen. Juda, die ooit voorstelde Jozef te verkopen (Genesis 37:27), staat nu borg en biedt zichzelf aan in de plaats van Benjamin.

Veel gereformeerde uitleggers zien in Juda’s borgtocht iets wat vooruitwijst naar Christus. Hebreeën noemt Jezus de "Borg" van een beter verbond (Hebreeën 7:22) en zegt "dat onze Heere uit Juda gesproten is" (Hebreeën 7:14). Juda kon alleen aanbieden zelf slaaf te worden; Christus heeft werkelijk Zijn leven gegeven voor de Zijnen. Het Nieuwe Testament noemt ook het weerzien zelf: "in de tweede reize werd Jozef zijn broederen bekend" (Handelingen 7:13). Stefanus vertelt dat de patriarchen Jozef uit nijd verkochten, maar dat God met hem was (Handelingen 7:9-14). Zo is het weerzien een schakel in de geschiedenis waarin God Zijn volk redde door een man die zij eerst hadden verkocht.

God brengt verborgen schuld aan het licht om te verzoenen, niet om te vernietigen. De broers droegen hun zonde jarenlang mee. Toen God hun geweten raakte, kwam de belijdenis: "wij zijn schuldig aan onzen broeder" (Genesis 42:21). Wie oude schuld meedraagt, mag die bij God belijden. Hij zocht de broers niet om hen te verderven, maar om hen terug te brengen.

God houdt Zijn volk vast, ook als het lijkt alsof alles tegen ons is. Jakob zei dat (Genesis 42:36), terwijl Jozef leefde, Simeon nog leefde en God de redding al had voorbereid. Wij zien vaak alleen de lege plaatsen. De HEERE ziet verder, en Hij blijft trouw aan Zijn belofte, ook wanneer wij dat nog niet zien.

Jozef verbindt zijn vergeving met Gods regering: de broers hoefden zich niet te kwellen, want God had hem gezonden (Genesis 45:5). Zo vraagt de Schrift ook ons om te vergeven, "gelijkerwijs als Christus u vergeven heeft" (Kolossenzen 3:13). Dat betekent niet dat het kwaad wordt ontkend, want Jozef noemde de verkoop bij naam. Het betekent vertrouwen dat God groter is dan het kwaad dat ons is aangedaan.