Wie het lijdensverhaal leest, komt een vergadering tegen die over leven en dood van Jezus beslist: de raad. In de Statenvertaling heet dat college de raad of de grote raad; in boeken en preken hoort u vaak de naam Sanhedrin. Op deze pagina leest u wat de Bijbel over deze raad vertelt: wie erin zaten, hoe Jezus voor de raad stond, hoe de apostelen er later verhoord werden, en waarom het oordeel van deze raad voor gelovigen een bron van troost is.
Wat was het Sanhedrin in de Bijbel?
Het woord Sanhedrin komt van het Griekse synedrion, vergadering of raad. Dat woord staat in het Nieuwe Testament waar de Statenvertaling spreekt van de raad, de grote raad of de gehele raad. Het gaat om de hoogste Joodse raad in Jeruzalem, die in godsdienstige zaken en in zaken van de Joodse wet recht sprak.
Die raad had in de tijd van Jezus wel gezag, maar niet alle macht. Het land stond onder Romeins bestuur. Toen de raad Jezus ter dood wilde brengen, zeiden de Joden tegen Pilatus: 'Het is ons niet geoorloofd iemand te doden' (Johannes 18:31). Daarom brachten zij Hem bij de Romeinse stadhouder.
Over het aantal leden zegt de Bijbel niets. Latere Joodse geschriften, zoals de Misjna (traktaat Sanhedrin), spreken van een grote raad van eenenzeventig leden. Hoe ver die beschrijving ook voor de tijd van Jezus geldt, is onder geleerden niet zeker; de Bijbel zelf geeft er geen getal of procedure voor.
Wie zaten er in de grote raad?
Het Nieuwe Testament noemt telkens dezelfde groepen: overpriesters (of oversten), ouderlingen van het volk en schriftgeleerden (Lukas 22:66; Handelingen 4:5). De hogepriester had de leiding. Toen Jezus gevangengenomen was, leidden zij Hem 'tot Kajafas, den hogepriester, alwaar de Schriftgeleerden en ouderlingen vergaderd waren' (Mattheüs 26:57). Ook in Handelingen is het de hogepriester die de apostelen ondervraagt (Handelingen 5:27). Wat dat ambt inhield, leest u bij de vraag wat de hogepriester deed.
In de raad zaten zowel Sadduceeën als Farizeeën. Paulus wist dat, en hij riep in de raad dat hij een Farizeeër was en geoordeeld werd over de opstanding van de doden. Daarop ontstond verdeeldheid tussen beide groepen (Handelingen 23:6-7). Over het verschil tussen hen leest u meer bij de vraag wie de Farizeeën waren.
Niet alle raadsleden stemden met de rest in. Nikodemus, 'een overste der Joden' (Johannes 3:1) en 'zijnde een uit hen' (Johannes 7:50), vroeg of hun wet een mens oordeelt zonder hem eerst te horen. Jozef van Arimathea was 'een raadsheer, een goed en rechtvaardig man' (Lukas 23:50), die niet had ingestemd met hun besluit en die Jezus begroef. Meer over de eerste leest u bij Nikodemus.
Waarom veroordeelde het Sanhedrin Jezus?
Na de opwekking van Lazarus kwam de raad bijeen. 'Wat zullen wij doen? want deze Mens doet vele tekenen' (Johannes 11:47). Zij vreesden dat allen in Hem zouden geloven en dat de Romeinen dan hun plaats en volk zouden wegnemen. Kajafas zei dat het beter was dat één mens zou sterven voor het volk (Johannes 11:50). Johannes voegt eraan toe dat hij dit niet uit zichzelf zei: als hogepriester profeteerde hij dat Jezus voor het volk zou sterven (Johannes 11:51).
In de nacht van de gevangenneming volgde het verhoor. 'En de overpriesters, en de ouderlingen, en de gehele grote raad zochten valse getuigenis tegen Jezus, opdat zij Hem doden mochten; en vonden niet' (Mattheüs 26:59). De getuigen spraken elkaar tegen (Markus 14:56). Pas toen Jezus onder ede beleed dat Hij de Christus, de Zoon van God was, verscheurde de hogepriester zijn klederen en verklaarde de raad Hem des doods schuldig (Mattheüs 26:63-66). Het hele verhoor leest u in de uitleg van Mattheüs 26.
Jezus werd dus veroordeeld om de waarheid die Hij over Zichzelf sprak. De raad noemde het godslastering. In werkelijkheid stond daar de Zoon van God, Die Zich liet oordelen.
Hoe stonden de apostelen voor de raad?
Na Pinksteren stonden de apostelen voor dezelfde raad. Petrus en Johannes werden verhoord na de genezing van een kreupele, en Petrus getuigde dat er onder de hemel geen andere naam gegeven is waardoor wij zalig moeten worden (Handelingen 4:12). Toen de raad hun verbood nog in de Naam van Jezus te spreken, antwoordden zij dat zij niet konden zwijgen over wat zij gezien en gehoord hadden (Handelingen 4:19-20).
Bij een tweede verhoor zei Petrus: 'Men moet Gode meer gehoorzaam zijn, dan den mensen' (Handelingen 5:29). Toen stond Gamaliël op, een Farizeeër en geacht leraar van de wet. Hij raadde aan de apostelen te laten gaan, want als dit werk uit God was, zou de raad het niet kunnen breken (Handelingen 5:38-39).
Stefanus werd voor de raad geleid op grond van valse getuigen (Handelingen 6:12-13). Allen die in de raad zaten, zagen zijn aangezicht als het aangezicht van een engel (Handelingen 6:15). Na zijn rede werd hij buiten de stad gestenigd (Handelingen 7:58). Jaren later stond ook Paulus voor de raad (Handelingen 23).
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De belijdenis kijkt verder dan het onrecht van een menselijke rechtbank. In Zondag 15 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 38) wordt gevraagd waarom Christus onder de rechter Pontius Pilatus geleden heeft. Het antwoord luidt: 'Opdat Hij, onschuldig onder den wereldlijken rechter veroordeeld zijnde, ons daarmede van het strenge oordeel Gods, dat over ons gaan zou, bevrijdde' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 15, vraag 38).
De Nederlandse Geloofsbelijdenis noemt dat onrecht in artikel 21 met name: Christus is met de misdadigers gerekend en als een kwaaddoener door Pontius Pilatus veroordeeld, hoewel die Hem onschuldig verklaard had. Het belijdt ook waarom: Hij gaf terug wat Hij niet geroofd had en leed als de Rechtvaardige voor de onrechtvaardigen.
Wat begon bij de Joodse raad en eindigde bij Pilatus, is zo de plaats waar Christus de straf droeg die anderen verdiend hadden. De raad bedoelde het kwaad, en toch liep het uit op wat God tevoren besloten had (Handelingen 4:27-28). Waarom dat lijden nodig was, leest u bij de vraag waarom Jezus moest sterven.
'En de zaligheid is in geen Anderen; want er is ook onder den hemel geen andere Naam, Die onder de mensen gegeven is, door Welken wij moeten zalig worden' (Handelingen 4:12)