Hoeveel discipelen had Jezus? Twaalf in de vaste kring die Hij Zelf koos, en daaromheen veel meer leerlingen. Wie in een puzzel de omschrijving Jezus had er twaalf tegenkomt, zoekt dus meestal apostelen of discipelen. Uit de twaalf volgden drie Hem van heel nabij: Petrus, Jakobus en Johannes. De lijst met hun namen staat vier keer in de Bijbel, en niet overal in dezelfde vorm.
Wie waren de 12 discipelen van Jezus?
De namen van de twaalf discipelen, de 12 apostelen, staan vier keer in het Nieuwe Testament: in Mattheüs 10, Markus 3, Lukas 6 en Handelingen 1. Mattheüs begint zo: 'De namen nu der twaalf apostelen zijn deze: de eerste, Simon, gezegd Petrus, en Andreas, zijn broeder' (Mattheüs 10:2). Hij noemt de twaalf in tweetallen (Mattheüs 10:2-4):
- Simon Petrus en Andreas, zijn broer
- Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs
- Filippus en Bartholomeüs
- Thomas en Mattheüs, de tollenaar
- Jakobus, de zoon van Alfeüs, en Lebbeüs, ook Thaddeüs genoemd
- Simon Kananites en Judas Iskariot, die Hem verraden heeft
Dat sommige namen in de andere lijsten anders luiden, heeft een eenvoudige reden: verscheidene discipelen hadden twee namen. Simon kreeg van Jezus de naam Cefas, wat vertaald Petrus is (Johannes 1:43); meer over hem leest u bij Petrus, de visser die apostel werd. In het verhaal van zijn roeping heet Mattheüs bij Markus en Lukas Levi (Markus 2:14; Lukas 5:27; vergelijk Mattheüs 9:9). Waar Mattheüs en Markus Thaddeüs noemen, staat bij Lukas Judas, de broeder van Jakobus (Lukas 6:16); daarom gaat men ervan uit dat het om dezelfde man gaat. Simon Kananites heet bij Lukas Simon Zelotes (Lukas 6:15). Bartholomeüs wordt vaak gelijkgesteld met Nathanaël, omdat Johannes Nathanaël samen met Filippus noemt (Johannes 1:46) en Bartholomeüs in de lijsten van de evangeliën steeds naast Filippus staat. De Bijbel zegt dat zelf niet met zoveel woorden.
Petrus staat in elke lijst als eerste, Judas Iskariot in de evangeliën steeds als laatste. De discipel die Jezus liefhad (Johannes 13:23), wordt van oudsher met Johannes gelijkgesteld; daarover gaat de vraag wie het Evangelie naar Johannes schreef. De roeping en uitzending van de twaalf leest u in de uitleg van Mattheüs 10.
Hoeveel apostelen had Jezus?
Ook het antwoord op de vraag hoeveel apostelen Jezus had, is twaalf. Lukas vertelt dat de Heere eerst een hele nacht op de berg bad (Lukas 6:12). Daarna volgt: 'En als het dag was geworden, riep Hij Zijn discipelen tot Zich, en verkoos er twaalf uit hen, die Hij ook apostelen noemde' (Lukas 6:13). Meer over dit hoofdstuk leest u in de uitleg van Lukas 6.
Een discipel is een leerling: iemand die een meester volgt en van hem leert. Een apostel is een gezondene: iemand die met een opdracht wordt uitgestuurd. Markus noemt beide kanten in één zin: 'En Hij stelde er twaalf, opdat zij met Hem zouden zijn, en opdat Hij dezelve zou uitzenden om te prediken' (Markus 3:14). Eerst bij Hem zijn, dan uitgezonden worden. Zo was elke apostel een discipel, terwijl lang niet elke discipel een apostel was. Meer daarover leest u bij het verschil tussen een apostel en een discipel.
Later kwam er nog een apostel bij die niet tot de twaalf behoorde: Paulus. Hij noemt zich een geroepen apostel (Romeinen 1:1), geroepen door de opgestane Heere Zelf, en tegelijk de minste van de apostelen, omdat hij de gemeente had vervolgd (1 Korinthe 15:9). Ook Barnabas wordt samen met Paulus apostel genoemd (Handelingen 14:14). Het getal twaalf bleef verbonden aan de kring die de Heere Zelf had verkoren uit de ooggetuigen van Zijn leven op aarde.
Welke discipelen stonden het dichtst bij Jezus?
Binnen de twaalf was er een kleinere kring van drie: Petrus, Jakobus en Johannes. Zij waren erbij op momenten waarop de anderen buiten bleven. Bij de opwekking van de dochter van Jaïrus staat er: 'En Hij liet niemand toe Hem te volgen, dan Petrus, en Jakobus, en Johannes, den broeder van Jakobus' (Markus 5:37). Voor de verheerlijking op de berg 'nam Jezus met Zich Petrus, en Jakobus, en Johannes, zijn broeder, en bracht hen op een hoge berg alleen' (Mattheüs 17:1). En in de hof van Gethsemane nam Hij dezelfde drie verder met Zich mee (Markus 14:33).
Wie vraagt hoeveel leerlingen Jezus van heel nabij volgden, krijgt dus twee antwoorden: de twaalf, die dag en nacht met Hem optrokken, en binnen hen de drie. Eén keer hoort ook Andreas, de broer van Petrus, bij die kleine kring (Markus 13:3). Meer leest u in het verhaal van de verheerlijking op de berg.
Wie verving Judas Iskariot?
Na het verraad en de dood van Judas Iskariot waren er nog elf apostelen over. In de dagen tussen de hemelvaart en het Pinksterfeest stelde Petrus voor dat iemand zijn plaats zou innemen. Die moest met de apostelen zijn omgegaan vanaf de doop van Johannes tot de hemelvaart, en hij moest met hen getuige worden van de opstanding (Handelingen 1:21-22). Twee mannen werden voorgesteld: Jozef Barsabas en Matthias. De gemeente bad of de Heere, de Kenner der harten, wilde aanwijzen wie Hij had uitverkoren (Handelingen 1:24). 'En zij wierpen hun loten; en het lot viel op Matthias, en hij werd met gemene toestemming tot de elf apostelen gekozen' (Handelingen 1:26).
Zo waren het weer twaalf. Opvallend is wat er daarna gebeurde. Toen de apostel Jakobus, de broer van Johannes, met het zwaard werd gedood (Handelingen 12:2), staat er niet dat iemand zijn plaats innam. De twaalf hadden een eenmalige taak: zij waren ooggetuigen van het leven, de dood en de opstanding van Christus, en hun getuigenis is het fundament waarop de kerk rust.
Hoeveel discipelen had Jezus naast de twaalf?
Wie vraagt hoeveel discipelen Jezus had, moet ook verder kijken dan de twaalf. In Lukas 10 zendt de Heere een tweede, grotere groep uit: 'En na dezen stelde de Heere nog andere zeventig, en zond hen heen voor Zijn aangezicht, twee en twee' (Lukas 10:1). Zij kwamen met blijdschap terug (Lukas 10:17). Sommige oude handschriften lezen hier tweeënzeventig; de Statenvertaling volgt de lezing zeventig. Namen van de zeventig geeft de Bijbel niet.
Daarnaast trokken er vrouwen met Jezus mee. Lukas noemt Maria Magdalena, Johanna, de vrouw van Chusas, en Susanna, en vele anderen, die Hem dienden van haar goederen (Lukas 8:2-3). De kring van volgelingen was soms nog veel groter. Na Zijn prediking in de synagoge van Kapernaüm gingen velen van Zijn discipelen terug en wandelden niet meer met Hem (Johannes 6:66). Na Zijn opstanding werd de Heere door meer dan vijfhonderd broeders tegelijk gezien (1 Korinthe 15:6).
Een vast getal voor alle discipelen samen is er dus niet. Door de opdracht om al de volken te onderwijzen (Mattheüs 28:19) komen er tot op vandaag discipelen bij. Wat het volgen van Christus vandaag inhoudt, leest u bij het onderwerp discipelschap.
Waarom koos Jezus twaalf discipelen?
Het getal twaalf is niet toevallig gekozen. Israël bestond uit twaalf stammen, voortgekomen uit de twaalf zonen van Jakob (Genesis 35:22). Door twaalf apostelen aan te stellen, liet Jezus zien dat Hij het volk van God rond Zichzelf opnieuw bijeenbracht. Hij beloofde hun 'dat gij ook zult zitten op twaalf tronen, oordelende de twaalf geslachten Israëls' (Mattheüs 19:28). Aan het einde van de Bijbel komen beide twaalftallen samen in het nieuwe Jeruzalem. Op de poorten staan de namen van de twaalf geslachten (Openbaring 21:12), en 'de muur der stad had twaalf fondamenten, en in dezelve de namen der twaalf apostelen des Lams' (Openbaring 21:14). Zo is de kerk van het Oude en van het Nieuwe Testament één volk van God.
De mannen zelf waren geen indrukwekkend gezelschap. Er waren vissers bij, een tollenaar en een Simon met de bijnaam Zelotes, ijveraar. Zij begrepen hun Meester vaak niet, en in de nacht van Zijn gevangenneming vluchtten zij allen (Mattheüs 26:56). Toch had Hij hen geroepen, uit vrije genade: 'Gij hebt Mij niet uitverkoren, maar Ik heb u uitverkoren' (Johannes 15:16). Dat is ook de troost voor iedere discipel na hen: wie Christus volgt, doet dat omdat Hij eerst riep.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Paulus schrijft dat de gemeente gebouwd is op het fondament van de apostelen en profeten, met Jezus Christus als de uiterste Hoeksteen (Efeze 2:20). In die lijn belijdt artikel 3 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis dat God Zijn knechten, de profeten en apostelen, opdracht gaf Zijn geopenbaarde Woord op te schrijven. Wat de apostelen als ooggetuigen hoorden en zagen, komt zo tot de kerk van alle tijden.
In Zondag 21 van de Heidelbergse Catechismus belijdt de kerk dat Christus Zelf Zijn gemeente bijeenbrengt: 'Dat de Zone Gods uit het ganse menselijke geslacht zich een gemeente, tot het eeuwige leven uitverkoren, door Zijn Geest en Woord, in enigheid des waren geloofs, van den beginne der wereld tot aan het einde, vergadert, beschermt en onderhoudt' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 21, vraag 54). In de roeping van de twaalf en hun uitzending naar alle volken wordt dat werk van Christus zichtbaar.
'Volgt Mij na, en Ik zal u vissers der mensen maken' (Mattheüs 4:19)