Lam Gods is een van de bekendste namen van de Heere Jezus. Johannes de Doper sprak hem uit toen hij Jezus zag aankomen, en het laatste boek van de Bijbel noemt Christus telkens weer het Lam. Veel mensen kennen de woorden ook van het beroemde altaarstuk in Gent of van het Agnus Dei uit de mis. Hieronder leest u wat Johannes bedoelde, hoe het Oude Testament die naam voorbereidt, wat Petrus en Openbaring erover zeggen en waarom deze naam zoveel troost geeft.
Wat bedoelde Johannes met Zie het Lam Gods?
Toen Johannes de Doper de Heere Jezus naar zich toe zag komen, zei hij: 'Zie het Lam Gods, Dat de zonde der wereld wegneemt!' (Johannes 1:29). Een dag later wees hij twee van zijn discipelen opnieuw op Hem: Ziet, het Lam Gods (Johannes 1:36). Die twee volgden daarop Jezus. Wie Johannes de Doper was en waarom hij de weg bereidde, leest u bij Johannes de Doper.
De woorden van Johannes zeggen twee dingen. Het Lam is van God: God geeft Het, en God heeft Het bestemd. En het Lam neemt de zonde weg. Een lam dat zonde wegneemt, is een offerlam. Johannes kondigt dus aan het begin van het openbare optreden van de Heere Jezus al aan dat Hij gekomen is om te sterven in de plaats van zondaren. In de uitleg van Johannes 1 leest u dit getuigenis in zijn verband.
De achtergrond: het paaslam en het dagelijkse offer
De Joodse hoorders van Johannes kenden het lam uit hun eredienst. Het belangrijkste voorbeeld is het paaslam. In de nacht van de uittocht uit Egypte moest elk gezin een lam slachten: 'Gij zult een volkomen lam hebben, een manneken, een jaar oud' (Exodus 12:5). Het bloed aan de deurposten was een teken: wanneer God het bloed zag, ging Hij aan dat huis voorbij (Exodus 12:13). Paulus verbindt dit rechtstreeks met Christus: 'Want ook ons Pascha is voor ons geslacht, namelijk Christus' (1 Korinthe 5:7).
Daarnaast werd in de tabernakel en later in de tempel elke dag een lam geofferd, 's morgens en 's avonds (Exodus 29:38). Die offers moesten steeds herhaald worden. Waarom God offers instelde en wat ze betekenden, leest u bij de vraag waarom er dierenoffers waren in het Oude Testament.
Al veel eerder klinkt de belofte van een lam dat God Zelf zal geven. Op weg naar het land Moria vroeg Izak waar het lam voor het brandoffer was. Abraham antwoordde: 'God zal Zichzelven een lam ten brandoffer voorzien, mijn zoon!' (Genesis 22:8).
Het Lam in Jesaja 53
De profeet Jesaja beschrijft de lijdende Knecht van de HEERE met hetzelfde beeld: 'als een lam werd Hij ter slachting geleid, en als een schaap, dat stom is voor het aangezicht zijner scheerders, alzo deed Hij Zijn mond niet open' (Jesaja 53:7). De Knecht draagt de ongerechtigheden van anderen en zwijgt.
Het Nieuwe Testament past dit hoofdstuk op Christus toe. De Ethiopische hoveling las juist deze woorden, en Filippus verkondigde hem daaruit Jezus (Handelingen 8:32-35). Zo werd de stille, lijdende Knecht herkend als het Lam Gods. Lees verder in de uitleg van Jesaja 53.
De betekenis van Lam Gods bij Petrus en in Openbaring
Petrus herinnert de gelovigen eraan waarmee zij verlost zijn: niet met zilver of goud, 'Maar door het dierbaar bloed van Christus, als van een onbestraffelijk en onbevlekt Lam' (1 Petrus 1:19). Het paaslam moest zonder gebrek zijn; Christus was zonder zonde. Daarom kon Zijn offer werkelijk verzoenen, wat de dierenoffers nooit konden.
In Openbaring krijgt het Lam een nieuwe glans. Johannes ziet midden voor de troon een Lam staan als geslacht (Openbaring 5:6). Het draagt de tekenen van Zijn dood, maar Het leeft en regeert. De hemel zingt: 'Het Lam, Dat geslacht is, is waardig te ontvangen de kracht, en rijkdom, en wijsheid, en sterkte, en eer, en heerlijkheid, en dankzegging' (Openbaring 5:12). Het Lam overwint ook Zijn vijanden, want Het is een Heere der heren en een Koning der koningen (Openbaring 17:14). En in het nieuwe Jeruzalem is geen zon of maan meer nodig, want het Lam is haar Kaars (Openbaring 21:23).
Lam Gods en Agnus Dei
In de rooms-katholieke mis wordt voor de communie het Agnus Dei gezongen, Latijn voor Lam Gods, met een bede om ontferming en vrede die op Johannes 1:29 teruggaat. Het bekende altaarstuk van de gebroeders Van Eyck in de Sint-Baafskathedraal in Gent draagt de naam De aanbidding van het Lam Gods en laat zien hoe sterk dit beeld in de kerk leefde. Reformatorische christenen kennen het Lam vooral uit de Schrift en uit psalmen en liederen die het offer van Christus bezingen.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De Heidelbergse Catechismus legt in Zondag 15 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 37) uit wat het woord geleden betekent. Christus heeft de toorn van God tegen de zonde gedragen, 'opdat Hij met Zijn lijden, als met het enige zoenoffer, ons lichaam en onze ziel van de eeuwige verdoemenis verloste' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 15, vraag 37). Dat is wat Johannes aanwees: het ene offer dat de zonde wegneemt.
Artikel 21 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat Christus Zich als Hogepriester voor ons aan het kruis heeft opgeofferd en met Zijn bloed onze zonden heeft afgewassen. Het artikel haalt daarbij Jesaja 53 aan: Hij is als een lam ter slachting geleid. Het artikel besluit dat wij geen ander middel zoeken of bedenken om met God verzoend te worden dan dit ene offer.
'Zie het Lam Gods, Dat de zonde der wereld wegneemt!' (Johannes 1:29)