Schriftbewijzen: Exodus 34:7, Deuteronomium 27:26
Neen Hij; want God heeft den mens alzo geschapen, dat hij dat kon doen. Maar de mens heeft zichzelven en al zijn nakomelingen, door het ingeven des duivels en door moedwillige ongehoorzaamheid, van deze gaven beroofd.
Schriftbewijzen: Genesis 3:13, Efeze 4:24, 1 Timotheus 2:13-14
Neen Hij geenszins; maar Hij vertoornt Zich schrikkelijk beide over de aangeborene en werkelijke zonden, en wil die door een rechtvaardig oordeel tijdelijk en eeuwiglijk straffen, gelijk Hij gesproken heeft: Vervloekt is een iegelijk die niet blijft in al hetgeen geschreven is in het boek der wet, om dat te doen.
Schriftbewijzen: Deuteronomium 27:26, Galaten 3:10, Nahum 1:2, Exodus 34:7
God is wel barmhartig, maar Hij is ook rechtvaardig; daarom zo eist Zijn gerechtigheid, dat de zonde, welke tegen de allerhoogste majesteit Gods gedaan is, ook met de hoogste, dat is, met de eeuwige straf aan lichaam en ziel gestraft worde.
Schriftbewijzen: Exodus 34:6-7, Psalmen 5:5-6, Hebreeen 10:31
Neen Hij; want God heeft den mens alzo geschapen, dat hij dat kon doen. Maar de mens heeft zichzelven en al zijn nakomelingen, door het ingeven des duivels en door moedwillige ongehoorzaamheid, van deze gaven beroofd.
Neen Hij geenszins; maar Hij vertoornt Zich schrikkelijk beide over de aangeborene en werkelijke zonden, en wil die door een rechtvaardig oordeel tijdelijk en eeuwiglijk straffen, gelijk Hij gesproken heeft: Vervloekt is een iegelijk die niet blijft in al hetgeen geschreven is in het boek der wet, om dat te doen.
God is wel barmhartig, maar Hij is ook rechtvaardig; daarom zo eist Zijn gerechtigheid, dat de zonde, welke tegen de allerhoogste majesteit Gods gedaan is, ook met de hoogste, dat is, met de eeuwige straf aan lichaam en ziel gestraft worde.
Zondag 4 van de Heidelbergse Catechismus (HC zondag 4, vraag 9, 10 en 11) sluit het eerste deel van de catechismus af, het deel over de ellende van de mens. Zondag 2 en 3 hebben gezegd dat de mens Gods wet uit zichzelf niet kan houden. Zondag 4 behandelt de drie tegenwerpingen die daarop volgen: doet God de mens dan geen onrecht, laat Hij de zonde ongestraft, en is God dan niet ook barmhartig?
Vraag 9 antwoordt dat God niets onmogelijks vraagt. Hij heeft de mens zo geschapen "dat hij dat kon doen"; het onvermogen is een gevolg van de val, waarin de mens zichzelf en al zijn nakomelingen "door het ingeven des duivels en door moedwillige ongehoorzaamheid" van die gaven beroofde (Genesis 3). Vraag 10 zegt dat God de zonde niet laat passeren en citeert daarbij de wet, zoals Paulus die in Galaten 3:10 aanhaalt: "Vervloekt is een iegelijk, die niet blijft in al hetgeen geschreven is in het boek der wet, om dat te doen".
Vraag 11 houdt barmhartigheid en gerechtigheid naast elkaar. Exodus 34, een van de schriftbewijzen, doet dat ook: de HEERE is "barmhartig en genadig, lankmoedig en groot van weldadigheid en waarheid" (vers 6), en tegelijk Die "den schuldige geenszins onschuldig houdt" (vers 7). De catechismus laat de spanning bewust staan. Zondag 5 neemt de vraag over hoe een mens dan aan die straf kan ontkomen en opent het tweede deel, over de verlossing. Wie zondag 4 zwaar vindt, leest hem daarom het best samen met zondag 5 en 6, waar de Middelaar ter sprake komt.
Zondag 4 (vraag 9, 10 en 11) gaat over Gods gerechtigheid. God doet de mens geen onrecht door Zijn wet te handhaven, want Hij schiep de mens goed en die verloor zijn gaven door de val. God laat de zonde niet ongestraft, en Hij is barmhartig en tegelijk rechtvaardig. Zondag 4 sluit het deel over de ellende af.
Nee, antwoordt vraag 9. God heeft de mens zo geschapen dat hij de wet kon houden. Dat hij het nu niet meer kan, komt doordat hij zichzelf en zijn nakomelingen door de verleiding van de duivel en eigen moedwillige ongehoorzaamheid van die gaven beroofde, zoals Genesis 3 vertelt. Gods eis is dus niet veranderd, de mens wel.
Ontdek de gerelateerde belijdenisgeschriften van de kerk.
Lees de schriftbewijzen bij Zondag 4 in context.
Lees commentaar bij de aangehaalde bijbelpassages.
Verdiep u in de thema's die in deze zondag behandeld worden.
Stel uw vragen over Zondag 4 aan de AI-assistent.
Leer methoden om de catechismus te bestuderen.
Leer meer over de Reformatie en het ontstaan van de catechismus.