Jakob gaat naar Egypte

Genesis 46 en 47 vertellen hoe Jakob met zijn hele familie naar Egypte trok. Het is een deel van de geschiedenis van Jozef, die u in samenhang leest bij Jozef in Egypte. Jakob had net gehoord dat zijn zoon nog leefde, en hij had gezegd dat hij hem wilde zien voordat hij stierf (Genesis 45:28).

Wat beloofde God toen Jakob naar Egypte ging?

Jakob reisde met alles wat hij had naar Berseba en bracht daar offers aan de God van zijn vader Izak. In de nacht sprak God tot hem in gezichten en riep hem bij zijn naam: "Jakob, Jakob" (Genesis 46:2). Jakob antwoordde dat hij er was. Toen zei God: "Ik ben die God, uws vaders God; vrees niet van af te trekken naar Egypte; want Ik zal u aldaar tot een groot volk zetten" (Genesis 46:3). Hij beloofde met Jakob mee te gaan en hem ook weer te doen optrekken, en Hij zei dat Jozef zijn hand op Jakobs ogen zou leggen (Genesis 46:4).

Daarna brak Jakob op uit Berseba. Zijn zonen zetten hem, hun vrouwen en hun kinderen op de wagens die Farao had gestuurd. Zij namen hun vee en hun bezit uit Kanaän mee. Zo kwam Jakob met al zijn nakomelingen in Egypte.

Hoe zag Jakob Jozef terug?

Jakob stuurde Juda vooruit naar Jozef, om de weg naar Gosen te laten wijzen. Jozef spande zijn wagen in en reisde zijn vader tegemoet. Toen hij bij hem kwam, viel hij hem om de hals en weende lang. Jakob zei: "Dat ik nu sterve, nadat ik uw aangezicht gezien heb, dat gij nog leeft" (Genesis 46:30). De zoon om wie hij jaren had gerouwd, stond voor hem.

Waarom moesten de broers zeggen dat zij herders waren?

Jozef bereidde zijn familie voor op het gesprek met Farao. Als Farao naar hun werk vroeg, moesten zij zeggen dat zij van jongs af met vee omgingen, net als hun vaders. Dan konden zij in Gosen wonen, "want alle schaapherder is de Egyptenaren een gruwel" (Genesis 46:34). Vijf broers gingen met Jozef naar Farao en vroegen of zij als vreemdelingen in Gosen mochten wonen, omdat er in Kanaän geen weide meer was. Farao zei tegen Jozef dat hij zijn familie in het beste van het land, in Gosen, mocht laten wonen, en dat bekwame mannen onder hen het opzicht over zijn vee mochten krijgen (Genesis 47:5-6).

Wat zei Jakob tegen Farao?

Toen bracht Jozef zijn vader bij Farao, en Jakob zegende Farao (Genesis 47:7). Farao vroeg hoe oud hij was. Jakob noemde zijn leven een vreemdelingschap van honderddertig jaar en zei: "weinig en kwaad zijn de dagen der jaren mijns levens geweest" (Genesis 47:9). Hij zegende Farao nog eens en ging weg. Jozef gaf zijn familie woningen en een bezitting in het beste van het land, in het land Rameses, en hij onderhield hen met brood, tot de kleinste kinderen toe (Genesis 47:12).

Tussen het vertrek en het weerzien staat in Genesis 46:8-27 een lijst met de namen van Jakobs zonen en kleinzonen. Zij telt zeventig zielen van het huis van Jakob (Genesis 46:27; ook Exodus 1:5). Stefanus spreekt in Handelingen 7:14 van "vijf en zeventig zielen". Uitleggers verklaren dat verschillend. Een gangbare verklaring is dat Stefanus de oude Griekse vertaling volgt, die op die plaatsen vijfenzeventig heeft; anderen denken aan een andere manier van tellen. De tekst zelf lost het niet op.

Gosen is het gebied waar de familie ging wonen; Genesis 47:11 spreekt ook van het land Rameses. Waar het precies lag, zegt de tekst niet. Volgens Genesis 47:28 leefde Jakob daarna nog zeventien jaar in Egypte.

De hoofdpersoon van dit gedeelte is God, Die spreekt voordat Jakob het land verlaat. Hij stelt Zich voor als "die God, uws vaders God" (Genesis 46:3): de God van Abraham en Izak, Die Zijn verbond houdt. Veel uitleggers wijzen erop waarom Jakob die bemoediging nodig had. Abraham was in een hongersnood naar Egypte gegaan en kwam daar in moeite (Genesis 12:10-20), en tegen Izak had de HEERE gezegd: "Trek niet af naar Egypte" (Genesis 26:2). Nu geeft God Zelf de weg vrij, met een belofte erbij.

Die belofte heeft vier delen. God maakt Jakob in Egypte tot een groot volk; aan Abram had Hij al gezegd dat zijn zaad vreemdeling zou zijn in een land dat het hunne niet was (Genesis 15:13). Hij gaat met Jakob mee. Jozef zal bij hem zijn als hij sterft (Genesis 46:4). En Hij brengt hem terug. Dat gebeurde eerst toen Jakob in Kanaän werd begraven (Genesis 50:13), en later bij de uittocht. Exodus 1:7 laat zien dat het volk in Egypte inderdaad zeer talrijk werd.

Opvallend is dat de oude vreemdeling Jakob de machtige Farao zegent. God had beloofd dat in Abraham alle geslachten van de aarde gezegend zouden worden (Genesis 12:3). Jakob noemt zijn leven eerlijk weinig en kwaad, en toch draagt hij die zegen. Hebreeën 11:13 zegt van de aartsvaders dat zij beleden "dat zij gasten en vreemdelingen op de aarde waren". Zij zochten een beter vaderland, en God schaamde Zich niet hun God genoemd te worden (Hebreeën 11:16).

God gaat mee waar Zijn volk heen moet. Jakob verliet op hoge leeftijd het beloofde land voor een vreemd land. Hij kreeg geen uitleg over alles wat zou komen, wel dit woord: "Ik zal met u aftrekken naar Egypte" (Genesis 46:4). Wie een verhuizing, een ziekenhuis of een onzekere toekomst tegemoet gaat, mag zich aan dezelfde God vasthouden, Die Zijn beloften houdt.

Het geloof maakt het leven niet mooier dan het is. Jakob sprak voor Farao eerlijk over zijn moeitevolle jaren, en toch zegende hij Farao. Wij hoeven ons verdriet niet weg te poetsen om tot zegen te zijn. God gebruikt zwakke en oude mensen om Zijn zegen door te geven.

God zorgt ook voor het dagelijkse. Hij had Jozef vooruit gezonden (Genesis 45:5 en Genesis 45:7), en nu kregen Jakob en zijn familie brood, "tot den mond der kinderkens toe" (Genesis 47:12). Wat God in Berseba beloofde, werd in Gosen zichtbaar: een woonplaats en brood, ook voor de kleinsten.