Jezus loopt over het water

Mattheüs 14, Markus 6 en Johannes 6 vertellen deze geschiedenis direct na de wonderbare spijziging, toen Jezus vijfduizend man voedde met vijf broden en twee vissen. Het is een andere gebeurtenis dan de storm die Jezus stilde terwijl Hij in het schip sliep (Markus 4:35-41, zie Jezus kalmeert de storm). Hier zijn de discipelen alleen op het meer, en komt Hij in de nacht over het water naar hen toe.

Waarom stuurde Jezus Zijn discipelen alleen het meer op?

Na de maaltijd liet Jezus Zijn discipelen niet blijven. Mattheüs schrijft dat Hij hen terstond dwong in het schip te gaan en vóór Hem naar de overkant te varen, terwijl Hij Zelf de scharen wegzond (Mattheüs 14:22). Johannes vertelt dat Jezus wist dat de mensen Hem met geweld wilden nemen om Hem Koning te maken, en dat Hij daarom opnieuw uitweek naar de berg, Hij Zelf alleen (Johannes 6:15). Daar bad Hij. Toen het avond werd, was Hij er nog steeds alleen (Mattheüs 14:23), terwijl het schip midden op de zee was (Markus 6:47).

Wanneer kwam Jezus over het water lopen?

Het werd donker, en Jezus was nog niet bij hen gekomen (Johannes 6:17). Het schip kwam niet vooruit, want de baren brachten het in nood en de wind was hun tegen (Mattheüs 14:24). Markus vertelt dat Jezus zag hoe zij zich pijnigden om het schip voort te krijgen (Markus 6:48). Johannes noemt de afstand: zij waren ongeveer vijfentwintig of dertig stadiën ver gekomen (Johannes 6:19). In de vierde nachtwake, tegen het einde van de nacht, kwam Jezus naar hen toe, wandelend op de zee (Mattheüs 14:25). Markus voegt eraan toe dat Hij hen wilde voorbijgaan (Markus 6:48). Hoe Jezus over het water liep, beschrijft geen van de evangelisten. Zij vertellen alleen dat Hij het deed.

Waarom dachten de discipelen dat het een spook was?

De discipelen zagen Hem op de zee lopen en werden ontroerd. Zij riepen dat het een spooksel was en schreeuwden van vrees (Mattheüs 14:26). De Bijbel zegt daarmee niet dat er spoken bestaan; zij beschrijft wat de discipelen in hun schrik dachten. Markus zegt dat zij Hem allen zagen (Markus 6:50). In het donker herkenden zij Hem niet, en dat iemand over het water naar hen toe kwam, lag buiten alles wat zij kenden. Maar Jezus liet hen niet in hun angst. Terstond sprak Hij hen aan: "Zijt goedsmoeds, Ik ben het, vreest niet" (Mattheüs 14:27). Goedsmoeds betekent: houd moed. Bij Johannes zijn het dezelfde woorden in het kort: "Ik ben het; zijt niet bevreesd" (Johannes 6:20).

Hoe liep Petrus over het water?

Alleen Mattheüs vertelt wat er daarna gebeurde. Petrus antwoordde: "Heere! indien Gij het zijt, zo gebied mij tot U te komen op het water" (Mattheüs 14:28). Hij vroeg om een bevel: als het werkelijk Jezus was, zou Zijn woord genoeg zijn. Jezus zei één woord: "Kom". Petrus klom uit het schip en wandelde op het water, om tot Jezus te komen (Mattheüs 14:29). Hij liep werkelijk over de zee, op weg naar Hem Die hem riep.

Hoe redde Jezus Petrus uit het water?

Toen zag Petrus de sterke wind. Hij werd bevreesd en begon te zinken (Mattheüs 14:30). De wind was er de hele nacht al geweest. Maar nu keek Petrus ernaar, en hij werd bang. In zijn nood riep hij: "Heere, behoud mij" (Mattheüs 14:30). Jezus stak terstond Zijn hand uit en greep hem. Pas daarna sprak Hij hem aan: "Gij kleingelovige! waarom hebt gij gewankeld" (Mattheüs 14:31)? Kleingelovig is iemand die weinig geloof heeft. Gewankeld betekent hier: getwijfeld. Jezus noemde Petrus geen ongelovige. Hij had geloof, maar het was klein, en het eerste wat Jezus deed, was hem vasthouden.

Wat zeiden de discipelen toen Jezus in het schip kwam?

Jezus en Petrus klommen in het schip, en de wind ging liggen (Mattheüs 14:32). Die in het schip waren, kwamen naar Hem toe en aanbaden Hem met de woorden: "Waarlijk, Gij zijt Gods Zoon" (Mattheüs 14:33). Markus legt een ander accent. Hij schrijft dat de discipelen zich bovenmate ontzetten en verwonderd waren, "want zij hadden niet gelet op het wonder der broden; want hun hart was verhard" (Markus 6:52). Johannes vertelt dat zij Hem gewillig in het schip namen en dat het schip terstond aan land kwam waar zij heen voeren (Johannes 6:21). Volgens Mattheüs kwamen zij aan in het land Gennesaret, waar Jezus daarna vele zieken genas (Mattheüs 14:34-36).

De zee in deze geschiedenis is het meer van Galilea, dat Johannes ook de zee van Tiberias noemt (Johannes 6:1). Het is een zoetwatermeer van ruim twintig kilometer lang en hooguit dertien kilometer breed, met heuvels eromheen. De evangelisten beschrijven geen storm waarin Jezus in het schip sliep, zoals in Markus 4, maar een grote tegenwind die de zee deed opgaan en de discipelen urenlang tegenhield (Johannes 6:18; Mattheüs 14:24).

De nacht werd in die tijd naar Romeinse gewoonte verdeeld in vier waken van ongeveer drie uur. De vierde wake is ruwweg de tijd tussen drie en zes uur in de ochtend. De discipelen waren dus al vele uren op het water. Een stadie was ongeveer 185 meter. Vijfentwintig of dertig stadiën is daarmee ongeveer vijf kilometer (Johannes 6:19), zodat zij inderdaad midden op het meer waren.

De plaatsnamen verschillen per evangelie. Markus zegt dat de discipelen moesten varen "tegen over Bethsaida" (Markus 6:45), Johannes dat zij naar Kapernaum voeren (Johannes 6:17), en Mattheüs dat zij aankwamen in het land Gennesaret (Mattheüs 14:34), een vlakte aan de westoever. Uitleggers verklaren dat op verschillende manieren, bijvoorbeeld doordat de tegenwind het schip uit de koers dreef. De tekst zelf gaat daar niet op in.

Het hart van Mattheüs 14 is de vraag Wie Jezus is. Het antwoord klinkt aan het eind uit de mond van de discipelen: Hij is Gods Zoon. De weg daarnaartoe laat zien dat Jezus doet wat in het Oude Testament van God Zelf gezegd wordt. Job noemt God Degene "Die alleen de hemelen uitbreidt, en treedt op de hoogten der zee" (Job 9:8). Asaf zingt over de uittocht: "Uw weg was in de zee, en Uw pad in grote wateren" (Psalm 77:20). In Psalm 107 roepen zeelieden in hun benauwdheid tot de HEERE, en Hij doet de storm stilstaan (Psalm 107:28-29). Wat daar van de HEERE beleden wordt, gebeurt op het meer van Galilea in Christus.

Ook de woorden "Ik ben het" (Mattheüs 14:27) krijgen in dat licht gewicht. Het zijn gewone woorden waarmee iemand zich bekendmaakt, en de discipelen moesten in de eerste plaats weten dat Hij het was. Veel uitleggers horen er daarnaast een echo in van de Naam waarmee God Zich aan Mozes bekendmaakte (vergelijk Exodus 3:14). Dat verband loopt via het Grieks: daar staan dezelfde woorden egō eimi, Ik ben, als wanneer Jezus later zegt: "Eer Abraham was, ben Ik" (Johannes 8:58). Markus schrijft dat Jezus hen wilde voorbijgaan (Markus 6:48). Sommigen verbinden dat met de momenten waarop de HEERE aan Mozes en Elia voorbijging (Exodus 33:22; 1 Koningen 19:11). Anderen lezen het eenvoudig als een beschrijving van Zijn weg over het water. Daar denken uitleggers verschillend over.

De geschiedenis van Petrus laat zien wat geloof is. Petrus liep op het water omdat Jezus "Kom" zei, en hij zonk toen hij de wind zag. De kracht zat niet in zijn geloof, maar in Hem op Wie zijn geloof zag. Ook toen zijn geloof wankelde, liet Christus Petrus niet los. Dat doet denken aan het gebed van Jezus voor Petrus, kort voor zijn verloochening: "dat uw geloof niet ophoude" (Lukas 22:32).

Mattheüs en Markus eindigen verschillend. Bij Mattheüs aanbidden de discipelen Hem: "Waarlijk, Gij zijt Gods Zoon" (Mattheüs 14:33). In zijn evangelie is het de eerste keer dat zij Hem samen zo noemen, nog vóór de belijdenis van Petrus in Mattheüs 16:16. Markus zegt dat zij zich bovenmate ontzetten, omdat zij niet gelet hadden op het wonder der broden, want hun hart was verhard (Markus 6:51-52). Beide zijn waar: dezelfde discipelen kwamen tot aanbidding en begrepen toch nog weinig. Dat zij Hem toch leerden kennen, was Zijn werk aan hen.

De Heere Jezus vergeet de Zijnen niet wanneer Hij niet zichtbaar bij hen is. Terwijl de discipelen op het meer tegen de wind in werkten, bad Hij op de berg, en Hij zag hoe zij zich pijnigden (Markus 6:48). Daar mogen wij op rusten als het zwaar is en wij Hem niet zien: Christus leeft altijd om voor hen te bidden die door Hem tot God gaan (Hebreeën 7:25). Dat Hij pas in de vierde nachtwake kwam, leert ook dat Hij Zijn eigen tijd heeft.

Zijn woord is het antwoord op onze angst. Jezus nam de wind niet eerst weg, maar sprak eerst: "Zijt goedsmoeds, Ik ben het, vreest niet" (Mattheüs 14:27). Moed komt niet uit rustige omstandigheden, maar uit Zijn aanwezigheid. Wie naar de wind kijkt, zinkt net als Petrus. Daarom roept de Schrift ons op te lopen "ziende op den oversten Leidsman en Voleinder des geloofs, Jezus" (Hebreeën 12:2).

Een klein geloof mag roepen. Petrus bad geen lang gebed, maar riep drie woorden: "Heere, behoud mij". Jezus stak terstond Zijn hand uit, en de vermaning kwam pas toen Petrus al vastgehouden werd. Wie worstelt met twijfel, wordt niet afgewezen als hij tot Hem roept. En de geschiedenis eindigt niet bij Petrus, maar bij de aanbidding van Christus: "Waarlijk, Gij zijt Gods Zoon".