Ezechiël en de dorre beenderen

Ezechiël 37:1-14 staat in het deel van het boek Ezechiël dat over herstel gaat, nadat het bericht was gekomen dat Jeruzalem gevallen was (Ezechiël 33:21). De profeet Ezechiël woonde als weggevoerde in Babel. In dit visioen laat de HEERE de profeet zien wat Hij zal doen met een volk dat zichzelf al dood verklaard had.

Wat zag Ezechiël in het dal van dorre beenderen?

Ezechiël vertelt: "De hand des HEEREN was op mij" (Ezechiël 37:1). De HEERE voerde hem uit in de geest en zette hem neer midden in een vallei die vol beenderen lag. God liet hem er helemaal omheen gaan. Er lagen er zeer veel op de grond, en ze waren zeer dor (Ezechiël 37:2): uitgedroogd, al lang zonder leven. Toen stelde God een vraag: "Mensenkind! zullen deze beenderen levend worden" (Ezechiël 37:3)? Ezechiël zei geen ja en geen nee. Hij antwoordde: "Heere HEERE, Gij weet het" (Ezechiël 37:3).

Waarom moest Ezechiël profeteren over dorre beenderen?

Daarna kreeg Ezechiël een opdracht die mensen dwaas zou lijken: hij moest het woord van God spreken tot beenderen. "Profeteer over deze beenderen, en zeg tot dezelve: Gij dorre beenderen! hoort des HEEREN woord" (Ezechiël 37:4). God zei erbij wat Hij Zelf zou doen. Hij zou de geest in hen brengen, zenuwen op hen leggen, vlees op hen laten komen en er een huid over trekken, "en gij zult weten, dat Ik de HEERE ben" (Ezechiël 37:6).

Ezechiël deed wat hem bevolen was. Terwijl hij profeteerde, klonk er een geluid en kwam er beroering: de beenderen naderden elkaar, elk been tot zijn been (Ezechiël 37:7). Hij zag zenuwen en vlees op de beenderen komen, en een huid eroverheen. Maar het vers eindigt nuchter: "maar er was geen geest in hen" (Ezechiël 37:8).

Hoe werden de dorre beenderen levend?

Nu moest Ezechiël profeteren tot de geest: "Gij geest! kom aan van de vier winden, en blaas in deze gedoden, opdat zij levend worden" (Ezechiël 37:9). Het woord gedoden laat zien dat het om mensen ging die omgekomen waren. Ezechiël profeteerde zoals hem bevolen was. "Toen kwam de geest in hen, en zij werden levend en stonden op hun voeten, een gans zeer groot heir" (Ezechiël 37:10). Een heir is een leger. Het dal dat vol dood lag, stond nu vol levende mensen.

Wat beloofde God met de dorre beenderen aan Zijn volk?

Daarna gaf God Zelf de uitleg: "deze beenderen zijn het ganse huis Israëls" (Ezechiël 37:11). De weggevoerden zeiden van zichzelf dat hun beenderen verdord waren en hun verwachting verloren; zij voelden zich afgesneden. Op die klacht antwoordde de HEERE met een belofte. Hij zou hun graven openen, hen eruit laten opkomen en hen brengen in het land Israëls (Ezechiël 37:12). Het gedeelte eindigt met: "En Ik zal Mijn Geest in u geven, en gij zult leven, en Ik zal u in uw land zetten" (Ezechiël 37:14). Zo zouden zij weten dat de HEERE het gesproken en gedaan had. Direct daarna volgt het teken van de twee houten: Juda en Israël worden weer één volk onder één koning (Ezechiël 37:15-22).

Ezechiël was priester, de zoon van Buzi (Ezechiël 1:3). Hij werd met koning Jojachin naar Babel weggevoerd, toen Nebukadnezar de koning, zijn hof en de machtigen van het land meenam (2 Koningen 24:15). Volgens de gangbare berekening was dat rond 597 voor Christus. Ezechiël rekent zijn jaren vanaf die wegvoering: in het vijfde jaar ervan werd hij bij de rivier Chebar tot profeet geroepen (Ezechiël 1:1-3). Eerst moest hij aankondigen dat Jeruzalem zou vallen. Toen een vluchteling het bericht bracht dat de stad geslagen was (Ezechiël 33:21), veranderde zijn boodschap: de hoofdstukken daarna gaan over herstel.

De woorden "in den geest" (Ezechiël 37:1) betekenen dat Ezechiël dit in een visioen zag. Zo werd hij eerder "in de gezichten Gods" naar Jeruzalem gebracht (Ezechiël 8:3). Waar de vallei lag, zegt de tekst niet. In het Hebreeuws staat voor geest, wind en adem één woord. Daardoor kan de geest in vers 9 komen "van de vier winden". Veel uitleggers lezen dat zo: de levensadem komt van God, en Hij kan hem van alle kanten geven.

In Ezechiël 37 doet de mens niets en God alles. De HEERE neemt Ezechiël mee, stelt de vraag, geeft de opdracht, legt het vlees op de beenderen en geeft de geest. Ezechiël spreekt alleen wat hem gezegd is. Zijn antwoord "Gij weet het" is geen uitvlucht maar een belijdenis: of doden leven, ligt alleen bij God. Twee keer zegt de HEERE waartoe Hij het doet: "gij zult weten, dat Ik de HEERE ben" (Ezechiël 37:6). In vers 13 staat het opnieuw.

Het leven komt in twee stappen. Eerst komen er zenuwen, vlees en huid, maar nog geen leven; daarna blaast de geest in hen. Dat doet denken aan de schepping, toen de HEERE God de mens uit het stof formeerde en "in zijn neusgaten geblazen de adem des levens" (Genesis 2:7). Wat God in het begin deed, doet Hij opnieuw met een volk dat dood is.

De eerste vervulling is de terugkeer uit Babel. De HEERE verwekte de geest van Kores, zodat de ballingen terug mochten naar hun land (Ezra 1:1-3). Zo bracht God Zijn volk weer in het land Israëls, zoals Hij beloofd had (Ezechiël 37:12). Maar de belofte gaat verder dan een terugreis. "Ik zal Mijn Geest in u geven" sluit aan bij de belofte van een nieuw hart en een nieuwe geest een hoofdstuk eerder (Ezechiël 36:26-27). Die belofte wijst vooruit naar het werk van de Heilige Geest, Die op de Pinksterdag werd uitgestort. De Heere Jezus zegt dat de doden de stem van de Zoon van God zullen horen, "en die ze gehoord hebben, zullen leven" (Johannes 5:25).

Over de verdere reikwijdte denken christenen verschillend. Velen lezen het visioen ook als een beeld van de opstanding van het lichaam, die de Bijbel elders duidelijk belooft (Johannes 5:28-29). Anderen benadrukken dat God het Zelf uitlegt als herstel van Israël. Ook over de vraag of Ezechiël 37 nog een toekomstig herstel van het volk Israël belooft, lopen de meningen uiteen.

God werkt door Zijn woord. Ezechiël had niets anders dan het woord dat hij van God ontving, en juist door dat woord kwamen de beenderen bij elkaar. Zo werkt God ook nu door de prediking van Zijn Woord, juist waar het hopeloos lijkt. Wie preekt, voorleest of vertelt, mag dat doen in de verwachting dat God Zelf het leven geeft.

Alleen de Geest maakt levend. Het vlees en de huid waren er al, "maar er was geen geest in hen" (Ezechiël 37:8). Een mens kan veel van God weten en toch dood zijn voor Hem. Daarom bidden wij om de Geest, en de Heere Jezus belooft dat de hemelse Vader "den Heiligen Geest geven dengenen, die Hem bidden" zal (Lukas 11:13). Over dat nieuwe leven gaat ook de pagina over wedergeboorte.

God hoort de klacht van wie geen hoop meer heeft. Het volk zei: "onze verwachting is verloren" (Ezechiël 37:11), en God antwoordde niet met een verwijt maar met een belofte. Wie zich afgesneden voelt, mag met Ezechiël zeggen: "Heere HEERE, Gij weet het", en de uitkomst aan Hem overlaten.