De terugkeer uit Babel

Ezra 1 en 3 vertellen hoe Gods volk na de ballingschap in Babel terugkeerde naar Juda en opnieuw begon met de dienst van de HEERE in Jeruzalem. Het rijk van Babel was gevallen, zoals het boek Daniël vertelt in het schrift op de muur. Nu regeerde Kores, de koning van Perzië.

Waarom mochten de Joden terug uit Babel?

Het boek Ezra begint niet bij Kores, maar bij de HEERE. In het eerste jaar van Kores, "opdat volbracht wierd het woord des HEEREN, uit den mond van Jeremia, verwekte de HEERE den geest van Kores, koning van Perzie" (Ezra 1:1). De koning liet in zijn hele rijk een bevel uitgaan, ook op schrift. Daarin zei hij dat de HEERE, de God van de hemel, hem alle koninkrijken van de aarde had gegeven en hem had opgedragen een huis voor Hem te bouwen in Jeruzalem (Ezra 1:2). Wie van Gods volk wilde, mocht gaan: "Zijn God zij met hem, en hij trekke op naar Jeruzalem, dat in Juda is, en hij bouwe het huis des HEEREN" (Ezra 1:3). Wie van hen ging, moest door de mensen van zijn woonplaats geholpen worden met zilver, goud, have en vee, naast vrijwillige gaven voor het huis van God (Ezra 1:4).

Wie gingen er terug naar Jeruzalem?

De hoofden van de families van Juda en Benjamin maakten zich op, met de priesters en de Levieten, en ieder "wiens geest God verwekte" (Ezra 1:5). Hun buren gaven hun zilveren vaten, goud, have, vee en kostbaarheden mee (Ezra 1:6). Kores liet ook de vaten van het huis van de HEERE tevoorschijn halen, die Nebukadnezar uit Jeruzalem had meegenomen en in de tempel van zijn god had gezet. Zijn schatmeester Mithredath telde ze uit aan Sesbazar, de vorst van Juda: in totaal vijfduizend vierhonderd gouden en zilveren vaten (Ezra 1:7-11). Ezra 2 geeft daarna een lange lijst van wie er terugkwamen, geleid door Zerubbabel en Jesua. De hele gemeente telde 42.360 personen, naast hun knechten, maagden en zangers (Ezra 2:64-65). Ieder ging naar zijn eigen stad.

Wat deed het volk eerst in Jeruzalem?

Toen de zevende maand aanbrak, kwam het volk als één man samen in Jeruzalem (Ezra 3:1). Jesua de priester en Zerubbabel bouwden met hun broeders het altaar van de God van Israël, om daarop brandoffers te brengen, zoals in de wet van Mozes geschreven staat (Ezra 3:2). Zij deden het in angst voor de volken van het land, maar zij offerden elke morgen en avond (Ezra 3:3). Zij vierden het Loofhuttenfeest en brachten de vaste offers. De grond van de tempel was toen nog niet gelegd (Ezra 3:4-6). Wel betaalden zij steenhouwers en werklieden, en lieten zij cederhout van de Libanon over zee naar Jafo brengen, met toestemming van Kores (Ezra 3:7).

Hoe begon de herbouw van de tempel?

In de tweede maand van het tweede jaar begonnen Zerubbabel en Jesua met het werk, en de Levieten van twintig jaar en ouder kregen het toezicht (Ezra 3:8-9). Toen de bouwlieden de grond van de tempel legden, stonden de priesters er in hun ambtskleding met trompetten, en de Levieten, de zonen van Asaf, met cimbalen, om de HEERE te loven zoals David het had ingesteld (Ezra 3:10). "En zij zongen bij beurten, met den HEERE te loven en te danken, dat Hij goedig is, dat Zijn weldadigheid tot in eeuwigheid is over Israël" (Ezra 3:11). Al het volk juichte.

Waarom huilden de ouden bij de nieuwe tempel?

Maar velen van de priesters, Levieten en familiehoofden "die oud waren, die het eerste huis gezien hadden", weenden met luide stem toen zij de grond van dit huis voor zich zagen (Ezra 3:12). Zij hadden de tempel van Salomo nog gekend. Anderen juichten van vreugde. Het hoofdstuk eindigt met dat geluid: het volk kon het gejuich niet onderscheiden van het geween, "want het volk juichte met groot gejuich, dat de stem tot van verre gehoord werd" (Ezra 3:13).

Kores, in andere talen Cyrus, was koning van Perzië. Babel viel volgens de gangbare datering in 539 v.Chr. in zijn handen; zijn bevel over de terugkeer wordt meestal in 538 v.Chr. geplaatst. Het eerste jaar in Ezra 1:1 is dan zijn eerste jaar als koning over Babel. De zogenoemde Kores-cilinder, een kleitekst die nu in het British Museum ligt, vermeldt dat Kores weggevoerde volken liet terugkeren en hun heiligdommen herstelde. De Joden worden daarin niet genoemd.

Jesaja had Kores al bij name genoemd: "Die van Cores zegt: Hij is Mijn herder, en hij zal al Mijn welgevallen volbrengen" (Jesaja 44:28). Jeremia had zeventig jaren voor Babel aangekondigd (Jeremia 25:11-12; Jeremia 29:10). Hoe die jaren precies geteld moeten worden, daarover verschillen uitleggers.

Sesbazar, "den vorst van Juda" (Ezra 1:8), bracht de vaten mee en legde volgens Ezra 5:16 de fundamenten. Of hij dezelfde is als Zerubbabel, is onzeker. Ezra zelf kwam pas veel later naar Jeruzalem (Ezra 7:1-8). Door tegenstand lag het werk lange tijd stil (Ezra 4:24); de tempel werd voltooid in het zesde jaar van Darius (Ezra 6:15), gangbaar gedateerd 516 of 515 v.Chr.

Ezra 1 laat zien Wie werkelijk regeert. De koning van een wereldrijk geeft een bevel, maar de HEERE verwekte zijn geest. "Des konings hart is in de hand des HEEREN als waterbeken. Hij neigt het tot al wat Hij wil" (Spreuken 21:1). Dezelfde God verwekte ook de geest van de mensen die optrokken (Ezra 1:5). De wil van de wereldheerser en de bereidheid van het volk kwamen beide van Hem.

God houdt Zijn woord. Ezra 1:1 noemt de reden van alles: het woord van de HEERE door Jeremia moest vervuld worden. De HEERE had beloofd: "als zeventig jaren te Babel zullen vervuld zijn, zal Ik ulieden bezoeken" (Jeremia 29:10). Hij had Zijn volk vanwege hun zonden weggevoerd, maar Hij was hen niet vergeten. Ook de vaten die Nebukadnezar had meegenomen (Daniël 1:2), kwamen terug: vijfduizend vierhonderd gouden en zilveren vaten (Ezra 1:11).

De eerste zorg van het volk was het altaar, nog vóór de tempel en de muren. Zij offerden "gelijk geschreven is in de wet van Mozes" (Ezra 3:2), hoewel zij bang waren voor de volken om hen heen. De dienst van God en de verzoening door het offer gingen voor de eigen veiligheid.

Het gejuich en het geween klonken door elkaar. Voor de ouden was dit huis klein naast het eerste; de profeet Haggai vroeg later of het niet "als niets" was in hun ogen (Haggai 2:4). Maar de HEERE beloofde: "De heerlijkheid van dit laatste huis zal groter worden, dan van het eerste" (Haggai 2:10). Veel uitleggers zien die belofte vervuld in de komst van Christus in deze tempel.

God houdt Zijn beloften, ook als het lang duurt. Zeventig jaar is een mensenleven. Velen die waren weggevoerd, zagen de terugkeer niet. Toch viel er geen woord van de HEERE op de aarde. Wie op Zijn beloften wacht, mag weten dat Hij Zijn tijd kent.

God regeert ook over de machtigen. Hij gebruikte een heidense koning om Zijn volk thuis te brengen. Dat geeft rust wanneer wij bidden voor overheden en voor Gods kerk in landen waar christenen het moeilijk hebben. De harten van koningen zijn in Zijn hand.

God vraagt de eerste plaats. Het volk bouwde eerst het altaar, voordat de tempel en de muren er stonden. Ook ons leven begint niet bij wat wij opbouwen, maar bij de verzoening die God geeft en de dienst aan Hem. Zo krijgt alles wat volgt zijn plaats.

God ziet het begin dat klein lijkt. De ouden huilden om wat er niet meer was; anderen juichten om wat God nu gaf. Beide hadden reden. Bij de profeet Zacharia klinkt over deze tijd de vraag: "Want wie veracht den dag der kleine dingen"? (Zacharia 4:10). De HEERE bouwt Zijn huis, ook als het begin bescheiden is.