Ga naar hoofdinhoud
Nieuwe Testament~30 n.Chr.

Kleopas in de Bijbel

Kleopas (Grieks) - “Waarschijnlijk: roem van de vader”

Wie was Kleopas?

Kleopas was een van de twee leerlingen die op de dag van de opstanding van Jeruzalem naar Emmaüs liepen. De opgestane Jezus liep met hen mee zonder dat zij Hem herkenden, legde hun de Schriften uit en werd door hen herkend toen Hij het brood brak (Lukas 24:13-35).

Kleopas komt in de Bijbel één keer bij naam voor: in Lukas 24:18, midden in het verhaal van de twee leerlingen die op de dag van de opstanding van Jeruzalem naar Emmaüs liepen (Lukas 24:13-35). Daar staat: "En de een, wiens naam was Kleopas, antwoordende, zeide tot Hem". De Statenvertaling schrijft de naam van het dorp zonder trema, Emmaus; in hedendaags Nederlands schrijven wij Emmaüs en spreken wij van de Emmaüsgangers. De twee hoorden bij de bredere kring van volgelingen, niet bij de twaalf: zij keerden later terug naar "de elven" (Lukas 24:33). Onderweg spraken zij over wat er in Jeruzalem gebeurd was. Jezus Zelf voegde Zich bij hen, maar "hun ogen werden gehouden, dat zij Hem niet kenden" (Lukas 24:16). Kleopas vroeg verbaasd of de Reisgenoot niet wist wat er gebeurd was. Daarna vertelden de twee over Jezus de Nazarener, over de kruisiging en over de vrouwen die het graf leeg hadden gevonden. Zij spraken daarbij de bekende woorden: "En wij hoopten, dat Hij was Degene, Die Israel verlossen zou" (Lukas 24:21). Jezus legde hun daarop uit wat in Mozes en de profeten over Hem geschreven stond. In Emmaüs nodigden zij Hem binnen. Toen Hij aan tafel het brood brak, herkenden zij Hem, en Hij verdween uit hun gezicht. Nog dezelfde avond liepen zij terug naar Jeruzalem. Markus vat dezelfde gebeurtenis kort samen, zonder namen: "En na dezen is Hij geopenbaard in een andere gedaante, aan twee van hen, daar zij wandelden" (Markus 16:12). De tweede Emmaüsganger heeft in de Bijbel geen naam. Latere uitleggers hebben gedacht aan de vrouw van Kleopas, aan Lukas zelf of aan een zekere Simon, maar dat zijn vermoedens; de tekst zegt het niet. Kleopas is ook niet zonder meer dezelfde als Klopas, de man van een van de vrouwen bij het kruis (Johannes 19:25). De namen lijken op elkaar, maar worden in het Grieks verschillend gespeld.

Historische context

Het verhaal speelt op de eerste dag der week, de dag waarop de vrouwen in de vroege morgen het graf leeg vonden (Lukas 24:1), omstreeks 30 n.Chr. (het precieze jaar is onzeker). De twee noemen het zelf "heden de derde dag" (Lukas 24:21). Het was nog de feestweek van Pascha en de ongezuurde broden, en Jeruzalem zat vol pelgrims. Dat verklaart zijn verbaasde vraag of de Reisgenoot "alleen een vreemdeling te Jeruzalem" is (Lukas 24:18): zelfs een feestganger van buiten moest gehoord hebben wat er gebeurd was. Emmaüs lag volgens Lukas "zestig stadien van Jeruzalem" (Lukas 24:13). Een stadie mat ongeveer 185 meter, zodat het om zo'n elf kilometer gaat, enkele uren lopen. Waar het dorp precies lag, is niet bekend. Er zijn verschillende plaatsen voorgesteld, onder meer Amwas (Emmaüs-Nikopolis), el-Qubeibeh, Abu Ghosh en Motsa. Amwas ligt ongeveer dertig kilometer van Jeruzalem, wat voor een heen- en terugtocht op één dag ver is; enkele oude handschriften lezen honderdzestig stadiën, en daarop steunt vooral de identificatie met Amwas. De Joodse geschiedschrijver Josephus noemt een Emmaüs dicht bij Jeruzalem waar keizer Vespasianus na de Joodse oorlog veteranen vestigde (Joodse Oorlog 7.217). Geen van deze plaatsen is met zekerheid het Emmaüs van Lukas. De verwachting die de twee uitspreken, was in die tijd wijdverbreid. Zacharias loofde God omdat Hij "verlossing te weeg gebracht" had voor Zijn volk (Lukas 1:68), en de profetes Anna sprak over het kind Jezus "tot allen, die de verlossing in Jeruzalem verwachtten" (Lukas 2:38). Veel Joden hoopten op een Messias die Israël ook van de Romeinse overheersing zou bevrijden. Een gekruisigde Messias paste daar niet in. Gastvrijheid voor reizigers was een vaste plicht, zeker tegen de avond, als reizen gevaarlijk werd. De twee dringen er dan ook op aan: "Blijf met ons; want het is bij den avond" (Lukas 24:29). Merkwaardig genoeg neemt de Gast aan tafel het brood, zegent en breekt, wat gewoonlijk de taak van de gastheer was. Over de persoon van Kleopas is buiten Lukas 24 niets zeker. De kerkhistoricus Eusebius (4e eeuw) haalt Hegesippus (2e eeuw) aan, volgens wie een zekere Klopas een broer van Jozef, de man van Maria, was en diens zoon Simeon na Jakobus de gemeente in Jeruzalem leidde. Of die Klopas dezelfde is als de Kleopas van Emmaüs, valt niet vast te stellen. Kleopas is een Griekse naam, waarschijnlijk een verkorting van Kleopatros; Klopas is mogelijk een Semitische naam.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Openhartig: samen met zijn metgezel vertelde hij een onbekende reisgenoot eerlijk wat hen bezighield en wat zij gehoopt hadden (Lukas 24:18-21)
  • Met zijn metgezel goed op de hoogte van wat er over Jezus gezegd en gebeurd was (Lukas 24:19-20)
  • Gastvrij: met zijn metgezel drong hij erop aan dat de Reisgenoot bleef (Lukas 24:29)
  • Bereid direct te getuigen: nog dezelfde avond keerde hij terug naar Jeruzalem (Lukas 24:33)

−Zwakke kanten

  • Traag van hart om te geloven wat de profeten gezegd hadden, zoals Jezus beide leerlingen voorhield (Lukas 24:25)
  • Hij hoorde het bericht van de vrouwen over het lege graf, maar het bracht hem niet tot geloof (Lukas 24:22-24)

Theologische betekenis

Het verhaal van de Emmaüsgangers draait om één vraag: hoe leren mensen de opgestane Christus kennen? Lukas geeft twee antwoorden die bij elkaar horen: door de Schriften en door het brood dat Hij breekt. Allereerst de Schriften. Jezus verwijt de twee niet dat zij het lege graf niet hebben gezien, maar dat zij niet geloofden "al hetgeen de profeten gesproken hebben" (Lukas 24:25). Zijn vraag "Moest de Christus niet deze dingen lijden, en alzo in Zijn heerlijkheid ingaan?" (Lukas 24:26) laat zien dat het kruis geen ongeluk was, maar Gods weg. Daarop legt Hij uit "in al de Schriften, hetgeen van Hem geschreven was" (Lukas 24:27). De tekst zegt niet welke passages Hij besprak. Uitleggers denken vaak aan teksten als Jesaja 53, maar het punt van Lukas is breder: het hele Oude Testament spreekt over Christus. Kort daarna herhaalt Jezus dat bij alle discipelen, met de Wet van Mozes, de Profeten en de Psalmen (Lukas 24:44-45). Ook de lijdende vorm valt op. De ogen van de twee "werden gehouden" (Lukas 24:16) en later "werden geopend" (Lukas 24:31). Al eerder stond over de twaalf dat het woord over het lijden "voor hen verborgen" was (Lukas 18:34). Zien wie Jezus is, is bij Lukas een gave van God, geen prestatie van scherpe waarnemers. Dan het brood. De woorden in Lukas 24:30, "nam Hij het brood, en zegende het, en als Hij het gebroken had, gaf Hij het hun", lijken sterk op de spijziging van de vijfduizend (Lukas 9:16) en op het laatste avondmaal (Lukas 22:19). Of de maaltijd in Emmaüs zelf als avondmaal bedoeld is, daarover verschillen uitleggers. Veel uitleggers, onder wie Calvijn, lezen het als een gewone maaltijd, al roepen de woorden het avondmaal wel in herinnering. In Handelingen noemt Lukas "de breking des broods" als een van de dingen waarin de gemeente volhardde (Handelingen 2:42). In de gereformeerde prediking wordt het verhaal daarom vaak toegepast op Woord en sacrament samen: zoals Christus Zich toen bekendmaakte, zo maakt Hij Zich nu bekend door de uitleg van de Schrift, en gedenkt de gemeente Hem aan Zijn tafel. Ten slotte horen de Emmaüsgangers bij de getuigen van de opstanding. Bij hun terugkeer horen zij: "De Heere is waarlijk opgestaan, en is van Simon gezien" (Lukas 24:34), waarschijnlijk dezelfde verschijning die Paulus noemt als hij schrijft dat Christus "van Cefas gezien" is (1 Korinthe 15:5). Twee gewone volgelingen, van wie er één naamloos blijft, behoren zo, naast de apostelen, tot de getuigen van de opstanding.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Kleopas (Grieks)

Betekenis

Waarschijnlijk: roem van de vader

Betekenis van de naam Kleopas: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

1

Op weg naar Emmaüs

Op de dag van de opstanding lopen Kleopas en een metgezel van Jeruzalem naar Emmaüs. Onderweg spreken zij samen over alles wat er gebeurd is.

Lukas 24:13-14

2

Een onbekende reisgenoot

Jezus Zelf komt bij hen lopen, maar hun ogen worden gehouden, zodat zij Hem niet herkennen.

Lukas 24:15-16

3

Kleopas vertelt

Op de vraag waarover zij zo droevig spreken, vraagt Kleopas of de Reisgenoot een vreemdeling in Jeruzalem is. Daarna vertellen de twee over Jezus de Nazarener, over Zijn kruisiging en over de hoop die zij op Hem hadden gesteld.

Lukas 24:17-21

4

Het bericht van de vrouwen

Zij vertellen ook dat vrouwen het graf leeg hebben gevonden en een verschijning van engelen hebben gezien, en dat anderen het graf eveneens leeg vonden, maar Jezus niet zagen. Lukas noemt eerder de namen van die vrouwen: Maria Magdalena, Johanna en Maria, de moeder van Jakobus (Lukas 24:10).

Lukas 24:22-24

5

De Schriften uitgelegd

Jezus noemt hen traag van hart om te geloven. Hij begint bij Mozes en al de profeten en legt hun uit wat er in al de Schriften over Hem geschreven is.

Lukas 24:25-27

6

Blijf met ons

Bij Emmaüs doet Jezus alsof Hij verder wil gaan. De twee dringen erop aan dat Hij blijft, omdat het avond wordt, en Hij gaat met hen naar binnen.

Lukas 24:28-29

7

Het brood gebroken

Aan tafel neemt Jezus het brood, zegent het, breekt het en geeft het hun. Hun ogen worden geopend en zij herkennen Hem; daarna verdwijnt Hij uit hun gezicht.

Lukas 24:30-31

8

Terug naar Jeruzalem

Zij zeggen tegen elkaar dat hun hart brandde toen Hij onderweg de Schriften opende, en keren nog in hetzelfde uur terug. Zij vinden de elf discipelen bij elkaar, horen dat de Heere aan Simon verschenen is en vertellen hoe Hij Zich bij het breken van het brood bekendmaakte.

Lukas 24:32-35

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Kleopas beter te begrijpen.

Lukas 24:13

“En zie, twee van hen gingen op denzelfden dag naar een vlek, dat zestig stadien van Jeruzalem was, welks naam was Emmaus;”

Het begin van het verhaal. Zestig stadiën is ongeveer elf kilometer, enkele uren lopen.

Lukas 24:18

“En de een, wiens naam was Kleopas, antwoordende, zeide tot Hem: Zijt Gij alleen een vreemdeling te Jeruzalem, en weet niet de dingen, die dezer dagen daarin geschied zijn?”

De enige plaats waar de naam Kleopas valt. Hij kan zich niet voorstellen dat iemand in Jeruzalem niets van de kruisiging heeft gehoord.

Lukas 24:21

“En wij hoopten, dat Hij was Degene, Die Israel verlossen zou. Doch ook, benevens dit alles, is het heden de derde dag, van dat deze dingen geschied zijn.”

De teleurstelling van de leerlingen in één zin. Zij noemen de derde dag zonder te beseffen wat die betekent.

Lukas 24:27

“En begonnen hebbende van Mozes en van al de profeten, legde Hij hun uit, in al de Schriften, hetgeen van Hem geschreven was.”

Jezus leest met hen het Oude Testament als een boek dat over Hem spreekt.

Lukas 24:29

“En zij dwongen Hem, zeggende: Blijf met ons; want het is bij den avond, en de dag is gedaald. En Hij ging in, om met hen te blijven.”

De uitnodiging aan de onbekende Reisgenoot. Dwingen betekent hier: dringend aandringen, zoals gastvrijheid dat vroeg.

Lukas 24:31

“En hun ogen werden geopend, en zij kenden Hem; en Hij kwam weg uit hun gezicht.”

Op het moment dat Hij het brood breekt, herkennen zij Hem. Daarna is Hij niet meer te zien.

Lukas 24:32

“En zij zeiden tot elkander: Was ons hart niet brandende in ons, als Hij tot ons sprak op den weg, en als Hij ons de Schriften opende?”

Achteraf begrijpen zij wat de uitleg onderweg met hen deed. Het bekendste vers uit het verhaal.

Lukas 24:35

“En zij vertelden, hetgeen op den weg geschied was, en hoe Hij hun bekend was geworden in het breken des broods.”

Terug in Jeruzalem worden Kleopas en zijn metgezel getuigen van de opstanding.

Tijdperiode

~30 n.Chr.

Kleopas leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.

Gerelateerde personen

Jezus Christus

De HEERE redt / Gezalfde

Petrus

Rots / Steen

Lukas

Waarschijnlijk verkorting van Lucanus ("uit Lucanië") of Lucius ("lichtgevend")

Maria Magdalena

Maria uit Magdala

Johanna

De HEERE is genadig

Lessen voor vandaag

Kleopas liep weg van Jeruzalem met een hoop die stuk was gegaan: "wij hoopten". Veel gelovigen kennen dat, wanneer gebeden onbeantwoord lijken en God anders handelt dan wij verwachtten. Het verhaal laat zien dat Christus de Zijnen juist dan opzoekt, door Zijn Woord, ook als zij Hem niet herkennen. Teleurstelling hoeft niet het einde van het geloof te zijn; het kan de plek zijn waar Christus Zich opnieuw bekendmaakt. De Emmaüsgangers kregen geen nieuw teken, maar uitleg van de Schriften die zij al kenden. Dat zegt iets over hoe wij de Bijbel lezen. Het Oude Testament is geen voorportaal dat wij kunnen overslaan: Mozes en de profeten spreken over Christus. Wie de Schrift zo leert lezen, merkt soms achteraf, net als Kleopas, dat het hart brandde terwijl Hij sprak. Verder begon het herkennen aan tafel, na een uitnodiging: "Blijf met ons". Kleopas en zijn metgezel wilden de Reisgenoot niet laten doorlopen. Ook wij mogen Christus vragen om te blijven, en wij ontmoeten Hem waar Zijn Woord wordt uitgelegd en Zijn tafel wordt gedekt. Ten slotte keerden zij in hetzelfde uur terug, terwijl het al avond was, een tocht van zo'n elf kilometer, om het verder te vertellen. Wie de opgestane Heere heeft leren kennen, houdt dat niet voor zich. Opvallend is dat een van de twee naamloos blijft: in Gods dienst gaat het niet om een bekende naam, maar om het getuigenis.

Bijbelse plaatsen

jeruzalem

Bekijk deze bijbelse plaats

emmaus

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Kleopas

Wie was Kleopas in de Bijbel?
Kleopas was een volgeling van Jezus, niet een van de twaalf apostelen, die op de dag van de opstanding met een metgezel van Jeruzalem naar Emmaüs liep. De opgestane Jezus kwam bij hen lopen, maar zij herkenden Hem niet. Hij legde hun de Schriften uit, en toen Hij in Emmaüs het brood brak, gingen hun ogen open. Kleopas is de enige van de twee Emmaüsgangers van wie de naam bekend is (Lukas 24:18).
Wat betekent de naam Kleopas?
Kleopas is een Griekse naam, waarschijnlijk een verkorte vorm van Kleopatros. Die naam is samengesteld uit woorden voor roem en vader, en betekent dan ongeveer roem van de vader of van een roemrijke vader. Helemaal zeker is die afleiding niet, omdat de Bijbel zelf geen verklaring van de naam geeft. Kleopatros is de mannelijke tegenhanger van de bekendere vrouwennaam Kleopatra.
Waar staat Kleopas in de Bijbel?
Kleopas wordt alleen in het Evangelie naar Lukas bij naam genoemd, in Lukas 24:18. Het hele verhaal van de Emmaüsgangers staat in Lukas 24:13-35. Markus vat dezelfde gebeurtenis kort samen zonder namen te noemen: "En na dezen is Hij geopenbaard in een andere gedaante, aan twee van hen, daar zij wandelden" (Markus 16:12). In Johannes 19:25 komt een Klopas voor, maar of dat dezelfde persoon is, is onzeker.
Wie waren de Emmaüsgangers?
De Emmaüsgangers zijn de twee leerlingen die op de eerste paasdag van Jeruzalem naar het dorp Emmaüs liepen (Lukas 24:13-35). Zij hoorden bij de bredere kring van volgelingen van Jezus, niet bij de twaalf. Onderweg liep de opgestane Jezus met hen mee, onherkend. Pas toen Hij in Emmaüs het brood brak, herkenden zij Hem. Een van hen heette Kleopas; de naam van de ander noemt de Bijbel niet.
Wie was de andere Emmaüsganger?
Dat weten wij niet: de Bijbel noemt alleen Kleopas bij naam. Wel zijn er later verschillende vermoedens geopperd. Sommigen denken aan de vrouw van Kleopas, vooral als hij dezelfde is als de Klopas uit Johannes 19:25, wiens vrouw Maria bij het kruis stond. Origenes (3e eeuw) noemde de metgezel Simon, en in een latere overlevering wordt Lukas zelf genoemd. Dit zijn allemaal speculaties; de tekst laat de tweede leerling naamloos.
Is Kleopas dezelfde als Klopas uit Johannes 19:25?
Dat is niet zeker. Johannes noemt bij het kruis "Maria, de vrouw van Klopas" (Johannes 19:25). De namen Kleopas en Klopas lijken op elkaar, maar worden in het Grieks verschillend gespeld: Kleopas is een Griekse naam, Klopas is mogelijk Semitisch. Volgens Hegesippus, aangehaald door Eusebius, was Klopas een broer van Jozef, de man van Maria. Sommige uitleggers stellen Kleopas en Klopas gelijk, andere houden hen uit elkaar. De Bijbel legt zelf geen verband.
Waar lag Emmaüs?
Volgens Lukas lag Emmaüs "zestig stadien van Jeruzalem" (Lukas 24:13), ongeveer elf kilometer. Waar het dorp precies lag, is onbekend. Voorgestelde plaatsen zijn onder meer Amwas (Emmaüs-Nikopolis), el-Qubeibeh, Abu Ghosh en Motsa. Amwas ligt ongeveer dertig kilometer van Jeruzalem, wat ver is voor een heen- en terugtocht op één dag. De Statenvertaling schrijft de naam zonder trema: Emmaus.
Waarom herkenden de Emmaüsgangers Jezus niet?
Lukas zegt: "hun ogen werden gehouden, dat zij Hem niet kenden" (Lukas 24:16). De lijdende vorm wijst erop dat zij Hem niet mochten herkennen totdat God hun ogen opende; later staat er: "hun ogen werden geopend, en zij kenden Hem" (Lukas 24:31). Markus spreekt van een openbaring "in een andere gedaante" (Markus 16:12). Daarnaast verwachtten zij Hem niet: zij dachten dat Hij dood was.
Wat betekent "Was ons hart niet brandende in ons"?
Na de herkenning zeiden de twee tegen elkaar: "Was ons hart niet brandende in ons, als Hij tot ons sprak op den weg, en als Hij ons de Schriften opende?" (Lukas 24:32). Achteraf begrepen zij dat de uitleg van de Schriften hen al onderweg diep had geraakt, nog voordat zij wisten wie er sprak. Het vers wordt vaak aangehaald om te beschrijven wat Gods Woord in het hart doet wanneer Christus erin gezien wordt.
Wat legde Jezus uit aan de Emmaüsgangers?
Jezus legde hun uit dat de Christus moest lijden en zo in Zijn heerlijkheid ingaan (Lukas 24:26). "En begonnen hebbende van Mozes en van al de profeten, legde Hij hun uit, in al de Schriften, hetgeen van Hem geschreven was" (Lukas 24:27). Welke teksten Hij besprak, vermeldt Lukas niet. Uitleggers denken vaak aan passages als Jesaja 53, maar de kern is dat het hele Oude Testament over Christus spreekt.
Hoe ver liepen de Emmaüsgangers?
Emmaüs lag "zestig stadien van Jeruzalem" (Lukas 24:13), ongeveer elf kilometer. De twee liepen die afstand op de dag van de opstanding heen, en na de maaltijd, toen het al avond was, keerden zij "ter zelfder ure" terug naar Jeruzalem (Lukas 24:33). Op één dag legden zij dus zo'n tweeëntwintig kilometer af, het laatste stuk in het donker. Zij wilden de anderen zonder uitstel vertellen dat de Heere leefde.
Wat kunnen wij leren van Kleopas?
Dat Christus de Zijnen opzoekt in hun teleurstelling, door Zijn Woord, ook als zij Hem niet herkennen. Dat Hij, zoals Hij de Emmaüsgangers de Schriften opende, Zich ook nu bekendmaakt door de uitleg van de Schrift, met het hele Oude Testament, en dat de gemeente Hem gedenkt aan Zijn tafel. Dat het goed is Hem te vragen: "Blijf met ons" (Lukas 24:29). En dat wie de opgestane Heere heeft leren kennen, dat verder vertelt, zoals Kleopas nog dezelfde avond terugliep naar Jeruzalem.

Stel een vraag over Kleopas

Wilt u meer weten over Kleopas? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Kleopas

Bijbelverhalen rond Kleopas

De opstanding van Jezus

Het bijbelverhaal waarin Kleopas een rol speelt.

De Emmaüsgangers

Het bijbelverhaal waarin Kleopas een rol speelt.

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Kleopas in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Kleopas.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Kleopas in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Kleopas.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Kleopas aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.