Op internet en in winkels met engelenbeeldjes komt u lijsten tegen met vier, zeven of nog meer aartsengelen, elk met een eigen naam, kleur en taak. De Bijbel is daarin veel zuiniger. Op deze pagina leest u welke engelen de Schrift zelf bij naam noemt, waar de andere namen vandaan komen en waarom christenen engelen niet aanroepen. Wat de Bijbel over engelen in het algemeen zegt, vindt u bij engelen in de Bijbel.
Wat betekent aartsengel in de Bijbel?
Aartsengel is de Nederlandse weergave van het Griekse archangelos. Het voorvoegsel arch- betekent eerste of overste, zoals in aartsvader en aartsbisschop; angelos betekent bode. Een aartsengel is dus een overste onder de engelen. De Statenvertaling schrijft archangel.
Het woord komt in de hele Bijbel maar twee keer voor, allebei in het Nieuwe Testament. Paulus schrijft over de wederkomst: 'Want de Heere Zelf zal met een geroep, met de stem des archangels, en met de bazuin Gods nederdalen van den hemel' (1 Thessalonicenzen 4:16). Hij noemt daar geen naam. De tweede plaats is de brief van Judas, waar Michaël de archangel heet (Judas 1:9).
In het Oude Testament ontbreekt het woord. Wel noemt Daniël Michaël een van de eerste vorsten (Daniël 10:13). Dat wijst op een orde onder de engelen. Paulus spreekt ook van onzienlijke tronen, heerschappijen, overheden en machten, die alle door Christus en tot Hem geschapen zijn (Kolossenzen 1:16). Hoe die orde precies in elkaar zit, maakt de Bijbel niet bekend.
Wie is de aartsengel Michaël?
Michaël is de enige die de Bijbel uitdrukkelijk archangel noemt. Zijn Hebreeuwse naam betekent: wie is als God? Die naam is al een belijdenis. Geen schepsel, ook de hoogste engel niet, is aan God gelijk.
In het boek Daniël staat Michaël voor Gods volk. Daniël hoort in een gezicht hoe Hij Die tot hem spreekt, eenentwintig dagen tegenstand kreeg van de vorst des koninkrijks van Perzië, 'en ziet, Michaël, een van de eerste vorsten, kwam om Mij te helpen' (Daniël 10:13). Later heet hij de grote vorst die voor de kinderen van Daniëls volk staat (Daniël 12:1). In de uitleg van Daniël 10 leest u meer over dit gezicht.
Judas schrijft dat Michaël met de duivel twistte over het lichaam van Mozes. Toch 'durfde geen oordeel van lastering tegen hem voortbrengen, maar zeide: De Heere bestraffe u' (Judas 1:9). Zelfs de aartsengel laat het oordeel aan God over. Judas houdt dat voor aan dwaalleraars die de heerlijkheden lasterden (Judas 1:8).
In Openbaring voeren Michaël en zijn engelen strijd tegen de draak, de oude slang die duivel en satan heet (Openbaring 12:7, 9). De draak wordt uit de hemel geworpen. Maar de overwinning van de gelovigen wordt toegeschreven aan het bloed des Lams (Openbaring 12:11). Ook in de hemelse strijd draait alles om Christus.
Is Gabriël een aartsengel?
De Bijbel noemt Gabriël nergens aartsengel, maar hij is wel de tweede engel die de Bijbel bij naam noemt. In Daniël krijgt hij de opdracht de profeet het gezicht te laten verstaan (Daniël 8:16). Later komt de man Gabriël tot Daniël terwijl die bidt, omtrent de tijd van het avondoffer, met de profetie van de zeventig weken (Daniël 9:21-24).
In het Nieuwe Testament brengt Gabriël het begin van het evangelie. Tegen de priester Zacharias zegt hij: 'Ik ben Gabriël, die voor God sta' (Lukas 1:19). In de zesde maand van Elisabeths zwangerschap wordt hij gezonden naar Maria in Nazareth om de geboorte van de Zoon van God aan te kondigen (Lukas 1:26). Dat hij voor God staat, wijst op een hoge plaats. Daarom noemt de christelijke traditie hem ook aartsengel, al gebruikt de Schrift dat woord voor hem niet.
Hoeveel aartsengelen zijn er en wat zijn hun namen?
De Bijbel geeft geen aantal. Hij noemt één aartsengel bij naam en één andere engel die voor God staat. De bekende rijen van vier of zeven aartsengelen komen uit joodse geschriften van buiten de Bijbel. De namen van de aartsengelen op een rij, met hun herkomst:
- Michaël: in de Bijbel archangel genoemd (Judas 1:9), ook in Daniël en Openbaring.
- Gabriël: in de Bijbel een engel die voor God staat (Lukas 1:19), ook in Daniël.
- Rafaël: alleen in het boek Tobias (ook Tobit genoemd), een van de apocriefe boeken. Daar noemt hij zichzelf een van de zeven heilige engelen die de gebeden opbrengen (Tobias 12:15).
- Uriël: in het boek Henoch en in het vierde boek van Esdras (hoofdstuk 4). Geen van beide hoort bij de Bijbel.
- Raguël, Sariël, Remiël en andere: vooral in het boek Henoch (hoofdstuk 20), dat een rij van heilige engelen met namen geeft.
Wie de zeven aartsengelen zoekt, vindt in Openbaring wel zeven engelen die voor God stonden en zeven bazuinen kregen (Openbaring 8:2). Johannes noemt daar geen namen en geen titel. Wat de apocriefe boeken zijn en welk gezag ze hebben, leest u bij de vraag wat de apocriefe boeken zijn.
Is de aartsengel Michaël dezelfde als Jezus?
Die vraag leeft vooral door de Jehovah's Getuigen. Zij leren dat Jezus vóór Zijn geboorte de aartsengel Michaël was, een geschapen wezen. Dat is de oude dwaling van Arius in een nieuwe vorm, en de kerk van alle eeuwen heeft die afgewezen. De Zoon is geen schepsel. Hebreeën stelt Hem juist boven alle engelen: 'Want tot wien van de engelen heeft Hij ooit gezegd: Gij zijt Mijn Zoon, heden heb ik u gegenereerd?' (Hebreeën 1:5). De engelen moeten Hem aanbidden (Hebreeën 1:6).
Iets anders is wat sommige oudere uitleggers in Daniël lazen. Calvijn zag in zijn commentaar op Daniël 12:1 in Michaël, de grote vorst die voor het volk staat, een aanduiding van Christus Zelf. Hij bedoelde daarmee geen geschapen engel, maar de eeuwige Zoon, Die Zijn volk beschermt. Anderen lezen Michaël als een geschapen engel, omdat hij in Openbaring met zijn engelen naast andere engelen staat en in Judas het oordeel aan de Heere overlaat. Vast staat in beide lezingen dat de Zoon van God geen schepsel is.
Mogen christenen aartsengelen aanroepen?
In de rooms-katholieke traditie worden Michaël, Gabriël en Rafaël als heiligen vereerd en aangeroepen, met een gezamenlijke feestdag op 29 september. De oosters-orthodoxe kerken kennen er traditioneel zeven, onder wie Uriël. Daarbuiten bieden spirituele winkels en websites kaarten, meditaties en gebeden om aartsengelen op te roepen voor genezing of geluk.
De Bijbel waarschuwt al in de eerste eeuw tegen zo'n dienst der engelen: 'Dat dan niemand u overheerse naar zijn wil in nederigheid en dienst der engelen' (Kolossenzen 2:18). Toen Johannes voor een engel neerviel om hem te aanbidden, kreeg hij te horen: 'Zie, dat gij het niet doet; want ik ben uw mededienstknecht' (Openbaring 22:9). Zelfs de engel die Johannes deze dingen toonde, wijst van zichzelf af naar God.
Engelen zijn dienaren. Hebreeën noemt hen gedienstige geesten, die tot dienst uitgezonden worden om dergenen wil die de zaligheid beërven zullen (Hebreeën 1:14). God zendt hen; zij worden niet door mensen opgeroepen. Wie hulp nodig heeft, mag rechtstreeks tot God gaan door de ene Middelaar Gods en der mensen, Christus Jezus (1 Timotheüs 2:5). Wie zelf met zulke gebeden of kaarten bezig is geweest, of hierover in gesprek is met familie, kan daarover terecht bij zijn predikant of ouderling. Of God elk mens een eigen engel geeft, leest u bij de vraag of iedereen een beschermengel heeft.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
Artikel 12 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt dat God ook de engelen goed geschapen heeft, om Zijn boden te zijn en Zijn uitverkorenen te dienen. Sommigen zijn uit die hoge staat gevallen en voor eeuwig verloren; de anderen zijn door Gods genade in hun eerste staat bewaard. Over namen, aantallen of rangen zegt het artikel niets. De belijdenis gaat niet verder dan de Schrift.
In Zondag 34 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 94) leert de kerk bij het eerste gebod dat de gelovige de 'aanroeping der heiligen of andere schepselen' mijdt en vliedt. Engelen zijn schepselen; ook zij worden dus niet aangeroepen. Artikel 26 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis belijdt Christus als onze enige Middelaar en Voorspraak bij de Vader.
Tegelijk zijn de engelen in de catechismus een voorbeeld. In de derde bede vragen wij dat ieder zijn ambt en beroeping zo gewillig en getrouw waarneemt, 'als de engelen in den hemel doen' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 49, vraag 124). Wie de aartsengelen wil navolgen, aanbidt God alleen en doet Zijn wil.
'Looft den HEERE, Zijn engelen! gij krachtige helden, die Zijn woord doet, gehoorzamende de stem Zijns woords' (Psalm 103:20)