Wie een kind verliest, door een miskraam, bij de geboorte of in de eerste levensjaren, blijft vaak achter met één brandende vraag: waar is mijn kind nu? Ook grootouders, broers en zussen en gemeenteleden die met een gezin meeleven, stellen haar. Hier leest u wat de Bijbel erover zegt, welke troost de Dordtse Leerregels gelovige ouders geven, wat de doop wel en niet betekent, en waar de Schrift zwijgt.
Gaan baby's naar de hemel volgens de Bijbel?
De Bijbel heeft geen apart hoofdstuk over jonggestorven kinderen. Wel staan er teksten in die ouders door de eeuwen heen getroost hebben. Toen het zoontje van David en Bathseba gestorven was, stond David op van de grond waar hij had gevast en gebeden. Aan zijn verbaasde knechten legde hij uit: 'Maar nu is het dood, waarom zou ik nu vasten? Zal ik hem nog kunnen wederhalen? Ik zal wel tot hem gaan' (2 Samuël 12:23).
Veel uitleggers lezen daarin meer dan dat David ook eens zal sterven: hij troostte zich met de verwachting dat hij zijn kind bij de HEERE zou terugzien. Anderen lezen het voorzichtiger, als berusting in wat niet meer te veranderen is. In de uitleg van 2 Samuël 12 leest u het hele verband.
Het duidelijkst spreekt de houding van de Heere Jezus Zelf. Toen de discipelen ouders met hun kleine kinderen wilden wegsturen, nam Hij dat zeer kwalijk en zei: 'Laat de kinderkens tot Mij komen, en verhindert ze niet; want derzulken is het Koninkrijk Gods' (Markus 10:14). Daarna nam Hij ze in Zijn armen en zegende hen (Markus 10:16). Voor Christus is een kind nooit te klein om erbij te horen.
Tegelijk is de Bijbel eerlijk: ook kleine kinderen delen in de zonde van Adam. David belijdt: 'Zie, ik ben in ongerechtigheid geboren, en in zonde heeft mij mijn moeder ontvangen' (Psalm 51:7). Een kind wordt dus niet zalig omdat het onschuldig zou zijn. Dat een kind behouden wordt, is net als bij volwassenen alleen genade van God, om Christus' wil.
Waar gaan baby's heen bij een miskraam of doodgeboorte?
Ouders van een kindje dat voor of tijdens de geboorte stierf, vragen zich soms af of het voor God wel meetelt. De Bijbel laat zien dat God een mens al kent voordat iemand anders hem ziet. In Psalm 139 zegt David tegen God: 'Uw ogen hebben mijn ongevormden klomp gezien' (Psalm 139:16). Ook in Psalm 22 belijdt de dichter dat God zijn God was vanaf de schoot van zijn moeder (Psalm 22:11). Een ongeboren kind is voor God een mens, ook als er nooit een geboortekaartje is verstuurd.
De Dordtse Leerregels noemen geen leeftijd. Zij spreken over kinderen die God in hun kindsheid uit dit leven wegneemt. Omdat de Schrift het leven vanaf de moederschoot als door God gekend beschrijft, mag de troost van dat artikel (zie hieronder) ook gelden voor een kindje dat stierf bij een miskraam of doodgeboorte. Het verdriet daarover is echte rouw, ook als de omgeving het kindje nooit gezien heeft.
Maakt het uit of het kind gedoopt was?
Sommige ouders schrikken ervan dat hun kind stierf voordat het gedoopt kon worden. De doop is het teken en zegel van Gods verbond; de belofte gaat aan dat teken vooraf. Op de Pinksterdag zei Petrus: 'Want u komt de belofte toe, en uw kinderen' (Handelingen 2:39). Die belofte gaat terug op wat God tegen Abraham zei: Hij wilde een God zijn voor hem en voor zijn zaad na hem (Genesis 17:7).
De kerk belijdt dat in Zondag 27 van de Heidelbergse Catechismus (vraag 74): jonge kinderen zijn 'alzowel als de volwassenen in het verbond Gods en in Zijn gemeente begrepen' (Heidelbergse Catechismus, Zondag 27, vraag 74). Daarom worden zij gedoopt. Het teken bevestigt de belofte en maakt haar niet. Een kind van gelovige ouders dat stierf voor de doopdienst, staat dus niet buiten Gods belofte. Daarom is in reformatorische kerken geen nooddoop nodig. Meer over de kinderdoop leest u bij bijbelteksten over de doop van een kind.
Gaan baby's van ongelovige ouders ook naar de hemel?
Hier past een eerlijk en voorzichtig antwoord. De belofte van Handelingen 2:39 en het artikel van Dordt spreken over kinderen van gelovigen. Over kinderen buiten het verbond zegt de Bijbel niets uitdrukkelijks. Dat is geen verborgen veroordeling. Het is een grens van wat God ons heeft laten weten: 'De verborgene dingen zijn voor den HEERE, onzen God; maar de geopenbaarde zijn voor ons en voor onze kinderen' (Deuteronomium 29:29).
Wat wel geopenbaard is, mag gezegd worden. God is een Rechter Die geen onrecht doet. Abraham vroeg al: 'zou de Rechter der ganse aarde geen recht doen?' (Genesis 18:25). En toen Jona boos was over Gods ontferming, wees de HEERE Jona op de mensen in Nineve die geen onderscheid wisten tussen hun rechterhand en hun linkerhand, volgens veel uitleggers de jonge kinderen van de stad (Jona 4:11). Dat gaat over het verschonen van een stad en geeft geen uitspraak over de eeuwigheid. Wel laat het zien dat Gods oog ook de kleinsten ziet. Wie niet weet wat God doet met een kind buiten het verbond, mag het laten bij Hem Die rechtvaardig en barmhartig is.
Wat zeggen de belijdenisgeschriften?
De duidelijkste woorden staan in de Dordtse Leerregels (hoofdstuk I, artikel 17). Samengevat: wij moeten Gods wil kennen uit Zijn Woord. Dat Woord getuigt dat de kinderen van gelovigen heilig zijn (1 Korinthe 7:14). Dat zijn zij van nature niet. Zij zijn het door de genade van het verbond, waarin zij samen met hun ouders begrepen zijn. Daarom hoeven godzalige ouders niet te twijfelen aan de verkiezing en zaligheid van hun kinderen die God in hun kindsheid uit dit leven wegneemt.
Het artikel staat in het hoofdstuk over de verkiezing en is bedoeld als troost voor ouders, zonder een uitspraak te doen over alle kinderen in de wereld. In het Besluit aan het eind van de Dordtse Leerregels wijzen de opstellers bovendien de beschuldiging af dat de gereformeerde kerken zouden leren dat veel jonge kinderen van gelovigen van de borst van hun moeder weggerukt worden en verloren gaan. Zondag 27 van de Heidelbergse Catechismus legt de grond onder deze troost: de belofte van het verbond geldt de kinderen evengoed als de volwassenen.
Waar christenen verschillen
Alle bijbelgetrouwe christenen delen de overtuiging dat God goed is en dat een mens alleen door Christus behouden wordt. Over de vraag hoe dat bij jonggestorven kinderen gaat, verschillen zij.
- Rooms-katholiek: lange tijd leerden theologen dat ongedoopte kinderen in een voorportaal (limbus) kwamen, zonder pijn en ook zonder God te aanschouwen. Dat is nooit een vastgesteld dogma geworden. De Katechismus van de Katholieke Kerk (1992, nr. 1261) vertrouwt deze kinderen toe aan Gods barmhartigheid en spreekt van hoop.
- Evangelisch en baptistisch: veel evangelische christenen geloven dat alle kinderen die sterven voordat zij bewust kunnen kiezen, behouden worden. Zij wijzen op 2 Samuël 12:23 en op Deuteronomium 1:39, waar God spreekt over kinderen die nog geen goed of kwaad kennen.
- Reformatorisch: de Dordtse Leerregels geven zekerheid voor kinderen van gelovigen, op grond van het verbond, en zwijgen over andere kinderen, omdat de Schrift daarover zwijgt. De grond is Gods belofte en niet de onschuld van het kind.
Ook binnen reformatorische kerken wordt artikel 17 niet overal even ruim gelezen. Sommigen leggen de nadruk op het woord godzalig en spreken de troost vooral uit waar de ouders zelf het geloof kennen. Anderen zien haar voor alle ouders die onder de beloften van het verbond leven en hun kind ten doop hielden of wilden houden. Hoe uw eigen kerk hierin staat, kan uw predikant of kerkenraad u uitleggen.
Als u een kind verloren hebt
Over uw kind persoonlijk kan geen website een uitspraak doen. Wat wel vaststaat, is wie God is. Hij kende uw kind vanaf het eerste begin, en Hij is nabij in uw verdriet: 'De HEERE is nabij de gebrokenen van harte, en Hij behoudt de verslagenen van geest' (Psalm 34:19).
Rouw om een kind is een van de zwaarste vormen van verdriet, en de Bijbel zwijgt daar niet over. Rachel weende over haar kinderen en wilde zich niet laten troosten (Jeremia 31:15). De Heere Jezus weende bij het graf van Lazarus (Johannes 11:35). Verdriet is geen gebrek aan geloof. Ook wie gelooft dat het kind bij de Heere is, mist hem of haar hier elke dag.
Twijfelt u aan uw eigen geloof, en daardoor ook aan de troost van de Dordtse Leerregels? Dan hoeft u dat niet alleen uit te zoeken. De Heere Jezus nodigt juist wie vermoeid en belast is om tot Hem te komen (Mattheüs 11:28).
Spreek erover met uw predikant of ouderling; ook lang na de begrafenis is een gesprek welkom. Een miskraam of doodgeboorte kan lichamelijk en geestelijk lang nawerken; bespreek dat ook met uw huisarts of verloskundige. Wilt u eerst anoniem uw verhaal kwijt, dan kunt u De Luisterlijn dag en nacht bellen via 088 0767 000, of chatten via deluisterlijn.nl. Teksten voor deze tijd vindt u bij bijbelteksten voor verdriet. Wie zich afvraagt of ouders hun kind weer zullen zien, leest meer bij de vraag of wij elkaar in de hemel herkennen.
'Hij zal de lammeren in Zijn armen vergaderen, en in Zijn schoot dragen' (Jesaja 40:11)