Salome in de Bijbel
Salome (Σαλώμη, Grieks) - “Waarschijnlijk verwant aan sjalom (vrede)”
Wie was Salome?
Salome was een van de vrouwen die Jezus vanuit Galilea volgden en dienden. Zij stond bij de kruisiging van verre toe te kijken en ging op de paasmorgen met specerijen naar het graf, waar zij hoorde dat Jezus was opgestaan (Markus 16:1-6). Waarschijnlijk was zij de moeder van Jakobus en Johannes.
Salome komt in de Bijbel twee keer bij naam voor, allebei in het Evangelie naar Markus. Bij het kruis noemt Markus "Maria Magdalena, en Maria, de moeder van Jakobus, den kleine, en van Joses, en Salome" (Markus 15:40). Op de paasmorgen hebben dezelfde drie vrouwen specerijen gekocht om Jezus te zalven (Markus 16:1). Over haar achtergrond zegt Markus alleen dat zij met andere vrouwen Jezus in Galilea gevolgd had en Hem gediend had (Markus 15:41). Wie zij verder was, moeten wij afleiden uit de andere evangeliën, en daar is voorzichtigheid nodig. Mattheüs noemt bij het kruis drie vrouwen: Maria Magdalena, Maria de moeder van Jakobus en Joses, en "de moeder der zonen van Zebedeus" (Mattheüs 27:56). Omdat de eerste twee dezelfde zijn als bij Markus, ligt het voor de hand dat de derde ook dezelfde is. Dan was Salome de vrouw van Zebedeüs en de moeder van de apostelen Jakobus en Johannes. Veel uitleggers nemen dat aan, en zo lezen ook de kanttekeningen bij de Statenvertaling het (bij Markus 15:40), maar geen tekst zegt het rechtstreeks. Johannes noemt bij het kruis "Zijner moeders zuster" (Johannes 19:25). Sommigen denken dat ook dat Salome is, zodat Jakobus en Johannes neven van Jezus zouden zijn. Dat is een vermoeden dat op meerdere onzekere stappen rust. Salome is niet te verwarren met de dochter van Herodias, die danste op het verjaardagsfeest van Herodes Antipas. De evangeliën noemen die dochter niet bij naam; de naam Salome komt voor haar van de joodse geschiedschrijver Josephus. Over haar gaat de pagina over Herodes Antipas. Deze pagina gaat over Salome, de volgelinge van Jezus.
Historische context
Salome leefde in de eerste eeuw, in de tijd van het openbare optreden van Jezus. Zijn kruisiging en opstanding vallen volgens de meeste berekeningen in 30 of 33 n.Chr. Als zij de vrouw van Zebedeüs was, kwam zij uit een vissersfamilie aan het Meer van Galilea. Die familie was niet arm: Zebedeüs had huurlingen in dienst (Markus 1:20). Zijn zonen Jakobus en Johannes verlieten het schip en hun vader om Jezus te volgen (Mattheüs 4:21-22). Veel uitleggers wijzen erop dat het opvallend was dat vrouwen een rondtrekkende leraar volgden en met hun bezit ondersteunden. Lukas vertelt dat Maria Magdalena, Johanna, Susanna en vele anderen Jezus dienden "van haar goederen" (Lukas 8:3). Salome wordt daar niet genoemd, maar Markus zegt van haar hetzelfde: zij had Hem gediend (Markus 15:41). Met vele andere vrouwen was zij met Hem naar Jeruzalem opgekomen voor het Pascha. Bij de kruisiging stonden de vrouwen "van verre" (Markus 15:40). Jezus stierf op de voorbereiding, de dag vóór de sabbat (Markus 15:42). Jozef van Arimathea legde het lichaam in een graf; Johannes vertelt dat Nicodemus daarbij specerijen bracht (Johannes 19:39-40). Waarom de vrouwen toch nog wilden zalven, zegt Markus niet; veel uitleggers denken dat er vóór de sabbat geen tijd was om het naar hun wens te doen. Op de sabbat rustten de vrouwen "naar het gebod" (Lukas 23:56). Toen de sabbat voorbij was, kochten zij specerijen (Markus 16:1). Lichamen werden in die tijd met welriekende stoffen gezalfd; dat was een laatste daad van liefde en eer. Zeer vroeg op de eerste dag van de week gingen zij naar het graf. De naam Salome was onder joodse vrouwen in die tijd niet zeldzaam. Josephus noemt meerdere vrouwen met die naam, onder wie een zuster van Herodes de Grote. De naam is waarschijnlijk verwant aan het Hebreeuwse sjalom, vrede. Over het latere leven van Salome zegt de Bijbel niets.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Dienstbaar: zij had Jezus in Galilea gevolgd en gediend (Markus 15:41)
- Trouw tot het einde: zij bleef bij het kruis, al was het van verre (Markus 15:40)
- Liefdevol en toegewijd: na de sabbat kocht zij specerijen om Hem te zalven (Markus 16:1)
- Vroeg en vastberaden: zij ging bij zonsopgang naar het graf, ook zonder te weten hoe de steen weg moest (Markus 16:2-3)
−Zwakke kanten
- Eerzucht voor haar zonen, als zij de moeder van de zonen van Zebedeüs is (Mattheüs 20:21)
- Grote vrees bij het lege graf, zodat de vrouwen eerst niemand iets zeiden (Markus 16:8)
Theologische betekenis
Markus noemt Salome op twee beslissende momenten: bij de dood van Jezus en bij het lege graf. Daarmee hoort zij bij de vrouwen die getuigen zijn van het hart van het evangelie. Zij zagen Hem sterven (Markus 15:40), twee van hen zagen waar Hij werd gelegd (Markus 15:47), en zij vonden het graf leeg (Markus 16:4-6). Paulus vat het evangelie later samen als: gestorven, begraven en opgewekt (1 Korinthe 15:3-4). Bij elk van die drie stonden deze vrouwen dichtbij: zij zagen Hem sterven, twee van hen zagen waar Hij gelegd werd, en zij vonden het graf leeg en hoorden dat Hij was opgestaan. Opvallend is het contrast met de discipelen. In Gethsemane "vluchtten al de discipelen, Hem verlatende" (Mattheüs 26:56). De vrouwen bleven, ook al stonden zij van verre. Zij kwamen naar het graf om een dode te zalven en verwachtten geen opstanding. Maar de jongeling zei: "gij zoekt Jezus den Nazarener, Die gekruist was; Hij is opgestaan; Hij is hier niet" (Markus 16:6). De boodschap was voor de discipelen "en Petrus" (Markus 16:7), de discipel die Hem verloochend had. In die twee woorden klinkt genade. Als Salome de moeder van de zonen van Zebedeüs is, krijgt haar verhaal nog een laag. Zij vroeg dat haar zonen in Zijn koninkrijk zouden zitten "de een tot Uw rechter- en de ander tot Uw linker hand" (Mattheüs 20:21). Jezus antwoordde met de vraag of zij de drinkbeker konden drinken die Hij zou drinken, en leerde: "Gelijk de Zoon des mensen niet is gekomen om gediend te worden, maar om te dienen, en Zijn ziel te geven tot een rantsoen voor velen" (Mattheüs 20:28). Bij het kruis zag zij wie er aan Zijn rechter- en linkerhand waren: "twee moordenaars" (Mattheüs 27:38). Veel uitleggers wijzen op dat contrast. Wat zij gevraagd had, kreeg een andere betekenis dan zij gedacht had. Haar zonen zouden de drinkbeker inderdaad drinken. Jakobus werd door Herodes "met het zwaard" gedood (Handelingen 12:2), en Johannes was later op Patmos "om het Woord Gods, en om de getuigenis van Jezus Christus" (Openbaring 1:9). De moeder die om eer had gevraagd, bleef dienen en werd een getuige van Zijn sterven en opstanding.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Salome (Σαλώμη, Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk verwant aan sjalom (vrede)
Sleutelmomenten
Volgen en dienen in Galilea
Salome behoort tot de vrouwen die Jezus volgden toen Hij in Galilea was, en die Hem gediend hadden. Met vele anderen is zij met Hem naar Jeruzalem gekomen.
Markus 15:41
Een verzoek voor twee zonen
Als zij de moeder van de zonen van Zebedeüs is, komt zij met haar zonen bij Jezus en vraagt dat zij in Zijn koninkrijk aan Zijn rechter- en linkerhand mogen zitten. Jezus antwoordt dat zij niet weten wat zij vragen.
Mattheüs 20:20-23
Van verre bij het kruis
Bij de kruisiging staat Salome met Maria Magdalena en Maria, de moeder van Jakobus de kleine en Joses, van verre toe te kijken.
Markus 15:40
Specerijen gekocht
Als de sabbat voorbij is, kopen Salome en de twee Maria’s specerijen om het lichaam van Jezus te zalven.
Markus 16:1
Bij zonsopgang naar het graf
Zeer vroeg op de eerste dag van de week gaan zij naar het graf. Onderweg vragen zij zich af wie de grote steen zal afwentelen, maar de steen blijkt al weg te zijn.
Markus 16:2-4
De boodschap van de opstanding
In het graf zien zij een jongeling in een wit kleed. Hij zegt dat Jezus is opgestaan en dat zij het de discipelen en Petrus moeten zeggen: Hij gaat hun voor naar Galilea.
Markus 16:5-7
Bevend weg van het graf
De vrouwen vluchten bevend en ontzet van het graf en zeggen niemand iets, want zij zijn bevreesd. Mattheüs, die bij het graf alleen de twee Maria’s noemt, vertelt dat zij daarna met vreze en grote blijdschap naar de discipelen liepen (Mattheüs 28:8).
Markus 16:8
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Salome beter te begrijpen.
Markus 15:40
“En er waren ook vrouwen, van verre dit aanschouwende, onder welke ook was Maria Magdalena, en Maria, de moeder van Jakobus, den kleine, en van Joses, en Salome;”
De eerste keer dat Salome bij naam genoemd wordt: bij de kruisiging, samen met twee andere vrouwen.
Markus 15:41
“Welke ook, toen Hij in Galilea was, Hem waren gevolgd, en Hem gediend hadden; en vele andere vrouwen, die met Hem naar Jeruzalem opgekomen waren.”
Markus vertelt hier wat deze vrouwen eerder deden: zij volgden en dienden Jezus al in Galilea.
Mattheüs 27:56
“Onder dewelke was Maria Magdalena, en Maria, de moeder van Jakobus en Joses, en de moeder der zonen van Zebedeus.”
De parallel bij Mattheüs. Op de plaats waar Markus Salome noemt, staat hier de moeder van de zonen van Zebedeüs.
Mattheüs 20:21
“En Hij zeide tot haar: Wat wilt gij? Zij zeide tot Hem: Zeg, dat deze mijn twee zonen zitten mogen, de een tot Uw rechter- en de ander tot Uw linker hand in Uw Koninkrijk.”
Het verzoek van de moeder van de zonen van Zebedeüs. Of dit Salome was, hangt af van de vereenzelviging.
Markus 16:1
“En als de sabbat voorbijgegaan was, hadden Maria Magdalena, en Maria, de moeder van Jakobus, en Salome specerijen gekocht, opdat zij kwamen en Hem zalfden.”
De tweede keer dat Salome bij naam genoemd wordt. Zij wil een laatste dienst van liefde bewijzen.
Markus 16:6
“Maar hij zeide tot haar: Zijt niet verbaasd; gij zoekt Jezus den Nazarener, Die gekruist was; Hij is opgestaan; Hij is hier niet; ziet de plaats, waar zij Hem gelegd hadden.”
De boodschap die Salome en de andere vrouwen in het graf hoorden: de Gekruisigde is opgestaan.
Markus 16:8
“En zij, haastelijk uitgegaan zijnde, vloden van het graf, en beving en ontzetting had haar bevangen; en zij zeiden niemand iets; want zij waren bevreesd.”
Markus verzwijgt de angst van de vrouwen niet. Hun eerste reactie op de opstanding was beving.
Tijdperiode
~30 n.Chr.
Salome leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Salome volgde Jezus niet alleen toen Hij wonderen deed in Galilea, maar ook toen Hij aan het kruis hing. Zij bleef, ook al kon zij alleen van verre toekijken. Trouw aan Christus blijkt niet alleen in goede tijden, maar juist wanneer alles verloren lijkt. Zij kwam naar het graf met specerijen voor een dode. Zij verwachtte niets meer dan een laatste daad van liefde, en wist niet eens hoe de steen weg moest. Toch ging zij. God ontmoette haar daar met een boodschap die alle verwachting te boven ging. Wij hoeven niet alles te overzien voordat wij doen wat wij voor de Heere kunnen doen. Als zij de moeder van Jakobus en Johannes is, leert haar verzoek ons iets over eerzucht, ook als die vroom klinkt. Zij wilde het beste voor haar zonen, maar Jezus wees op de weg van de drinkbeker en van het dienen. Wie groot wil zijn, moet dienaar worden (Mattheüs 20:26). Ten slotte laat Markus de angst van de vrouwen eerlijk zien (Markus 16:8). Ook trouwe gelovigen kunnen beven bij Gods grote daden. Dat maakt hun getuigenis niet minder waar. Wij mogen met onze vrees bij God komen; de opgestane Heere gaat ons voor.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Salome
Wie was Salome in de Bijbel?
Waar staat Salome in de Bijbel?
Was Salome de moeder van Jakobus en Johannes?
Was Salome een zuster van Maria, de moeder van Jezus?
Is Salome dezelfde als de dochter van Herodias?
Wat deed Salome bij het graf van Jezus?
Waarom vroeg de moeder van de zonen van Zebedeüs om een ereplaats?
Wat betekent de naam Salome?
Zijn er meer vrouwen met de naam Salome?
Wat kunnen wij leren van Salome?
Stel een vraag over Salome
Wilt u meer weten over Salome? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over SalomeVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Salome in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Salome.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Salome in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Salome.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Salome aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.