Boaz in de Bijbel
Boaz (בֹּעַז, Hebreeuws) of Booz (Grieks) - “Waarschijnlijk: in hem is kracht”
Wie was Boaz?
Boaz was een welgestelde boer uit Bethlehem en een bloedvriend van Elimelech, de overleden man van Naomi. In de richterentijd liet hij de Moabietische weduwe Ruth op zijn veld aren lezen, trad hij in de poort op als haar losser en trouwde hij haar (Ruth 4:9-13). Hun zoon Obed was de grootvader van David.
Boaz staat in het boek Ruth, in de hoofdstukken 2 tot en met 4. Hij komt het verhaal binnen op het dieptepunt. Naomi is uit Moab teruggekeerd zonder man en zonen, en haar schoondochter Ruth moet aren lezen om te kunnen eten. De verteller stelt hem voor als "een bloedvriend van haar man, een man, geweldig van vermogen, van het geslacht van Elimelech; en zijn naam was Boaz" (Ruth 2:1). De lijn van zijn verhaal is kort. Ruth komt "bij geval" op zijn veld (Ruth 2:3). Boaz beschermt haar, laat haar mee-eten en laat extra aren voor haar liggen. Naomi herkent in hem een van hun lossers (Ruth 2:20). Op de dorsvloer vraagt Ruth hem zijn vleugel over haar uit te breiden (Ruth 3:9). Hij belooft haar te lossen, maar wijst eerst op een losser die nader verwant is. In de poort van Bethlehem lost hij ten overstaan van tien oudsten het land van Elimelech en neemt hij Ruth tot vrouw. Hun zoon Obed staat aan het begin van de lijn naar David (Ruth 4:17). In het Oude Testament schrijft de Statenvertaling zijn naam als Boaz. In de geslachtsregisters van het Nieuwe Testament heet hij Booz, naar de Griekse vorm (Mattheüs 1:5, Lukas 3:32). Hij is niet te verwarren met de pilaar Boaz: de linker van de twee koperen pilaren die Salomo voor de tempel liet oprichten, droeg dezelfde naam (1 Koningen 7:21). Over een verband tussen die pilaar en de man uit Bethlehem zegt de Bijbel niets. Deze pagina gaat over Boaz zelf: wie hij was, wat een losser deed en hoe het verhaal van Ruth en Boaz uitloopt op de stamboom van David en van Christus. De trouw van Ruth aan haar schoonmoeder, het verhaal van Ruth en Naomi, krijgt hier alleen de plaats die nodig is om Boaz te begrijpen.
Historische context
Het boek Ruth speelt zich af "in de dagen, als de richters richtten" (Ruth 1:1). Een preciezer jaartal geeft de Bijbel niet. Veel uitleggers plaatsen het verhaal in het laatste deel van de richterentijd, rond 1100 voor Christus. Dat blijft een schatting. Het is de tijd waarvan Richteren zegt: "een iegelijk deed, wat recht was in zijn ogen" (Richteren 21:25). Tegen die achtergrond valt op hoe zorgvuldig Boaz handelt. Boaz woonde in Bethlehem in Juda, dat in de zegen van de oudsten ook Efratha heet (Ruth 4:11). Hij was een zoon van Salmon, in Ruth 4:20 en 1 Kronieken 2:11 ook Salma genoemd, en behoorde via Perez, de zoon die Thamar aan Juda baarde (Ruth 4:12, Ruth 4:18-21), tot de stam Juda. Mattheüs 1:5 noemt Rachab als zijn moeder. Rachab leefde in de tijd van de intocht in Kanaän, en tussen haar en David ligt meer tijd dan vier geslachten. Veel uitleggers nemen daarom aan dat het register schakels overslaat. Waar die schakels vallen, en of Rachab zijn moeder of een verdere voormoeder was, zegt de Schrift niet. Het verhaal volgt de oogst. Naomi en Ruth kwamen in Bethlehem aan "in het begin van de gersteoogst" (Ruth 1:22), en Ruth las op tot de gerst- en tarweoogst voorbij waren (Ruth 2:23), een periode van enkele weken in het voorjaar. Aren lezen was een recht van de armen: de wet verbood de hoek van het veld helemaal af te oogsten en een vergeten garf op te halen, want die was "voor den vreemdeling, voor den wees en voor de weduwe" (Deuteronomium 24:19, zie ook Leviticus 19:9-10). Boaz ging verder dan de wet vroeg. Op de dorsvloer werd de gerst gewand (Ruth 3:2); dat de eigenaar daar overnachtte, was waarschijnlijk ook om de oogst te bewaken. De losser was de naaste verwant die verkocht land van een verarmd familielid terugkocht (Leviticus 25:25). In Ruth hoort daar ook bij dat de naam van de overledene over zijn erfdeel bewaard blijft (Ruth 4:5, Ruth 4:10). Dat lijkt op het zwagerhuwelijk uit Deuteronomium 25:5-10, al was Boaz geen broer van de overledene. Hoe beide regels zich precies tot elkaar verhouden, legt de tekst niet uit, en de uitleggers verschillen daarover. Het uittrekken van de schoen verklaart Ruth 4:7 zelf als een oude gewoonte om een overdracht te bevestigen. Een latere joodse overlevering (Talmoed, Bava Batra 91a) stelt Boaz gelijk aan de richter Ebzan van Bethlehem (Richteren 12:8). De Bijbel zelf legt dat verband niet, en welk Bethlehem daar bedoeld is, is niet zeker: er lag ook een Bethlehem in Zebulon (Jozua 19:15).
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Godvrezend in zijn gewone werk: hij groet zijn maaiers met de naam van de HEERE (Ruth 2:4)
- Barmhartig voorbij de regel: hij laat met opzet aren voor Ruth vallen en verbiedt haar te beschamen (Ruth 2:15-16)
- Beschermend en kies: hij bewaakt de goede naam van Ruth na de nacht op de dorsvloer (Ruth 3:14)
- Rechtvaardig: hij gaat niet voorbij aan de nadere losser maar regelt de zaak openlijk in de poort (Ruth 4:1-4)
- Bereid de kosten te dragen die een andere losser niet wilde dragen (Ruth 4:6, Ruth 4:9-10)
Theologische betekenis
Het boek Ruth vertelt zonder wonderen of verschijningen, maar niet zonder God. Ruth komt "bij geval" op het veld van Boaz (Ruth 2:3), en juist daar ziet Naomi de hand van de HEERE: "Gezegend zij hij den HEERE, Die Zijn weldadigheid niet heeft nagelaten aan de levenden en aan de doden!" (Ruth 2:20). Wat op toeval lijkt, is in de ogen van de schrijver Gods voorzienigheid, die door gewone mensen en gewone beslissingen heen werkt. Veel uitleggers wijzen op het woord vleugel. Boaz zegent Ruth als iemand die onder de vleugelen van de God Israëls toevlucht kwam zoeken (Ruth 2:12). Op de dorsvloer vraagt Ruth hem: "breid dan uw vleugel uit over uw dienstmaagd" (Ruth 3:9). Boaz wordt zo zelf het middel waardoor zijn zegen in vervulling gaat. Gods bescherming krijgt in dit verhaal handen en voeten. In de wet is de losser de nabestaande die verkocht land of een verkochte broeder terugkoopt (Leviticus 25:25, Leviticus 25:48-49). Hetzelfde Hebreeuwse woord gebruikt de Schrift voor God zelf, in de Statenvertaling vertaald met Verlosser: "Want ik weet: mijn Verlosser leeft" (Job 19:25), en "de Heilige Israels is uw Verlosser" (Jesaja 54:5). Daarom heeft de kerk in Boaz vaak een voorafschaduwing gezien van Christus. Uitleggers vatten het samen: een losser moest verwant zijn (Leviticus 25:25), het kunnen betalen en het willen doen; de nadere losser wilde niet (Ruth 4:6). Omdat de kinderen "des vleses en bloeds deelachtig" zijn, is Christus "ook desgelijks derzelve deelachtig geworden" (Hebreeën 2:14), en van Hem zegt Paulus: "In Welken wij hebben de verlossing door Zijn bloed" (Efeze 1:7). Het boek Ruth trekt die lijn zelf niet, en het Nieuwe Testament noemt Boaz alleen in de geslachtsregisters. Het blijft dus een typologische lezing: zij verheldert, maar mag de tekst niet overstemmen. Ten slotte de stamboom. De wet zei dat geen Moabiet in de vergadering des HEEREN zou komen (Deuteronomium 23:3), en toch wordt de Moabietische Ruth door het huwelijk met Boaz de overgrootmoeder van David. Hoe dat zich tot die wet verhoudt, legt het boek niet uit. Veel uitleggers wijzen erop dat Ruth zelf de God van Israël had gekozen (Ruth 1:16) en onder Zijn vleugelen toevlucht had gezocht (Ruth 2:12); de latere joodse uitleg las de bepaling als alleen voor mannen. Mattheüs noemt in één vers zowel Rachab als Ruth: "En Salmon gewon Booz bij Rachab, en Booz gewon Obed bij Ruth" (Mattheüs 1:5). Twee vrouwen van buiten Israël staan zo in de lijn van de Messias, met Boaz als schakel tussen hen.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Boaz (בֹּעַז, Hebreeuws) of Booz (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk: in hem is kracht
Betekenis van de naam Boaz: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen
Sleutelmomenten
Een bloedvriend van Elimelech
Ruth vraagt Naomi of zij aren mag gaan lezen, en komt "bij geval" terecht op het veld van Boaz, een vermogend familielid van Elimelech.
Ruth 2:1-3
De groet aan de maaiers
Boaz komt uit Bethlehem en groet zijn maaiers met de naam van de HEERE; zij zegenen hem terug. Daarna vraagt hij zijn opzichter wie de jonge vrouw is die achter de maaiers oplest.
Ruth 2:4-7
Bescherming onder Gods vleugels
Boaz zegt Ruth bij zijn maagden te blijven, verbiedt zijn jongens haar aan te raken en laat haar drinken uit de vaten. Hij zegent haar met de wens dat de HEERE haar loon volkomen maakt.
Ruth 2:8-13
Brood en extra aren
Bij de maaltijd laat hij Ruth mee-eten van het brood en het geroosterde koren. Daarna geeft hij zijn jongens opdracht haar tussen de garven te laten oplezen en met opzet handvollen voor haar te laten vallen.
Ruth 2:14-17
Het verzoek op de dorsvloer
Te middernacht vindt Boaz Ruth aan zijn voetdeksel. Zij vraagt hem zijn vleugel over haar uit te breiden, want hij is de losser. Hij belooft het, maar alleen als de losser die nader verwant is afziet.
Ruth 3:6-13
Zes maten gerst
Boaz laat Ruth vertrekken voordat iemand haar kan herkennen, en geeft haar zes maten gerst mee voor Naomi. Naomi weet dat hij niet zal rusten tot de zaak dezelfde dag geregeld is.
Ruth 3:14-18
De lossing in de poort
Voor tien oudsten biedt Boaz de nadere losser het land van Elimelech aan. Als die hoort dat Ruth erbij hoort, ziet hij af en trekt zijn schoen uit. Boaz neemt land en Ruth ten overstaan van getuigen.
Ruth 4:1-10
De geboorte van Obed
De HEERE geeft Ruth een zoon. De vrouwen van Bethlehem prijzen God bij Naomi, en het kind krijgt de naam Obed: de vader van Isaï en de grootvader van David.
Ruth 4:13-17
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Boaz beter te begrijpen.
Ruth 2:1
“Naomi nu had een bloedvriend van haar man, een man, geweldig van vermogen, van het geslacht van Elimelech; en zijn naam was Boaz.”
De verteller stelt Boaz voor nog voordat Ruth hem ontmoet: familie van Elimelech en een man van aanzien en bezit.
Ruth 2:4
“En ziet, Boaz kwam van Bethlehem, en zeide tot de maaiers: De HEERE zij met ulieden! En zij zeiden tot hem: De HEERE zegene u!”
De eerste woorden van Boaz zijn een groet in de naam van de HEERE, op het land, tussen zijn arbeiders.
Ruth 2:12
“De HEERE vergelde u uw daad en uw loon zij volkomen, van den HEERE, den God Israels, onder wiens vleugelen gij gekomen zijt om toevlucht te nemen!”
Boaz zegent Ruth om haar trouw aan Naomi. Het beeld van de vleugelen keert terug op de dorsvloer.
Ruth 2:20
“Toen zeide Naomi tot haar schoondochter: Gezegend zij hij den HEERE, Die Zijn weldadigheid niet heeft nagelaten aan de levenden en aan de doden! Voorts zeide Naomi tot haar: Die man is ons nabestaande; hij is een van onze lossers.”
Naomi ziet in de ontmoeting met Boaz de weldadigheid van de HEERE en noemt hem voor het eerst een losser.
Ruth 3:9
“En hij zeide: Wie zijt gij? En zij zeide: Ik ben Ruth, uw dienstmaagd, breid dan uw vleugel uit over uw dienstmaagd, want gij zijt de losser.”
Ruth vraagt Boaz op de dorsvloer haar als losser te nemen. Hij wordt gevraagd te doen wat hij in Ruth 2:12 aan God toewenste.
Ruth 3:11
“En nu, mijn dochter, vrees niet; al wat gij gezegd hebt, zal ik u doen; want de ganse stad mijns volks weet, dat gij een deugdelijke vrouw zijt.”
Het antwoord van Boaz: een belofte en een getuigenis over de naam die Ruth in Bethlehem heeft.
Ruth 4:10
“Daartoe aanvaard ik mij ook Ruth, de Moabietische, de huisvrouw van Machlon, tot een vrouw, om den naam des verstorvenen over zijn erfdeel te verwekken, opdat de naam des verstorvenen niet worde uitgeroeid van zijn broederen, en van de poort zijner plaats; gijlieden zijt heden getuigen.”
De lossing in de poort: Boaz neemt Ruth tot vrouw om de naam van de overledene te bewaren, met de oudsten als getuigen.
Mattheüs 1:5
“En Salmon gewon Booz bij Rachab, en Booz gewon Obed bij Ruth, en Obed gewon Jessai;”
In de stamboom van Jezus heet Boaz Booz. Hij staat tussen twee vrouwen van buiten Israël: Rachab en Ruth.
Tijdperiode
~1100 v.Chr.
Boaz leefde in de tijd van het Oude Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
Boaz laat zien dat geloof niet alleen in het heiligdom woont. Zijn eerste woorden zijn een groet op het land: "De HEERE zij met ulieden!" (Ruth 2:4). Zijn arbeiders zegenen hem terug. Wie God vreest, laat dat merken in de manier waarop hij werkt, leiding geeft en met mensen omgaat. Hij laat ook zien dat barmhartigheid verder kan gaan dan de regel. De wet vroeg om de hoek van het veld te laten staan; Boaz liet met opzet handvollen voor Ruth vallen en gaf zijn jongens de opdracht: "beschaamt haar niet" (Ruth 2:15). Wij mogen helpen zonder de ander klein te maken. Op de dorsvloer kiest Boaz voor de rechte weg. Hij bewaakt de goede naam van Ruth, stuurt haar vroeg naar huis en gaat niet voorbij aan de losser die nader verwant is. Ook wat goed en gewenst is, wil hij langs de eerlijke weg bereiken, openlijk en met getuigen. Naomi wist dat hij niet zou rusten tot de zaak geregeld was (Ruth 3:18). En lossen kost iets. De andere losser zag ervan af omdat hij zijn eigen erfdeel niet wilde schaden (Ruth 4:6). Boaz nam die last wel op zich. Daarin mogen wij een beeld zien van Christus, "Die Zichzelven voor ons gegeven heeft, opdat Hij ons zou verlossen van alle ongerechtigheid" (Titus 2:14). Wie zo verlost is, leert zelf ook iets te dragen voor een ander.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Boaz
Wie was Boaz in de Bijbel?
Wat betekent de naam Boaz?
Waar staat Boaz in de Bijbel?
Waarom heet Boaz in Mattheüs Booz?
Wat is een losser (goël) in de Bijbel?
Hoe ontmoetten Ruth en Boaz elkaar?
Wat gebeurde er op de dorsvloer tussen Ruth en Boaz?
Wie was de andere losser in het boek Ruth?
Was Boaz de zoon van Rachab?
Is Boaz dezelfde als de pilaar Boaz in de tempel?
Is Boaz een beeld van Christus?
Wat kunnen wij leren van Boaz?
Stel een vraag over Boaz
Wilt u meer weten over Boaz? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over BoazBijbelverhalen rond Boaz
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Boaz in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Boaz.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Boaz in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Boaz.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Boaz aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.