Ga naar hoofdinhoud
Oude Testament~1000 v.Chr.

Michal in de Bijbel

Michal (מִיכַל, Hebreeuws) - “Mogelijk: wie is als God?”

Wie was Michal?

Michal was de jongste dochter van koning Saul en de eerste vrouw van David. Zij had David lief en redde hem van haar vader door hem door een venster te laten ontkomen (1 Samuël 19:12). Later werd zij aan een ander gegeven en door David teruggeëist. Toen hij voor de ark danste, verachtte zij hem.

Michal komt voor in 1 Samuël 14, 18, 19 en 25 en in 2 Samuël 3 en 6, met een parallel in 1 Kronieken 15:29. In de opsomming van het gezin van Saul is zij de jongste van twee dochters: "de naam der eerstgeborenen was Merab, en de naam der kleinste Michal" (1 Samuël 14:49). Jonathan, de vriend van David, was haar broer. Haar verhaal begint met liefde: "Doch Michal, de dochter van Saul, had David lief" (1 Samuël 18:20). Saul zag daarin een kans. Hij vroeg als bruidschat honderd voorhuiden van Filistijnen, in de hoop dat David daarbij zou sneuvelen. David bracht er tweehonderd en trouwde met haar. Toen Saul hem kort daarna liet bewaken om hem te doden, waarschuwde Michal haar man, liet hem door een venster naar beneden zakken en legde een beeld in het bed om tijd te winnen (1 Samuël 19:11-17). Daarna raakte zij klem tussen twee koningshuizen. Saul gaf haar aan Palti, de zoon van Lais (1 Samuël 25:44). Na de dood van Saul eiste David haar terug, als voorwaarde voor een verbond met Abner; haar tweede man liep wenend achter haar aan tot Bahurim (2 Samuël 3:16). Jaren later zag zij vanuit Jeruzalem door het venster hoe David voor de ark danste; toen "verachtte zij hem in haar hart" (2 Samuël 6:16). In dat hoofdstuk stelt de verteller haar driemaal voor als "Sauls dochter" (2 Samuël 6:16, 20 en 23), en het eindigt met de korte mededeling dat zij geen kind had tot de dag van haar dood (2 Samuël 6:23). Niet te verwarren met haar oudere zuster Merab, die eerst aan David beloofd was maar aan Adriel, de Meholathiet, werd gegeven (1 Samuël 18:17-19). Haar naam lijkt op die van de profeet Micha en van de engel Michaël, maar het gaat om andere personen.

Historische context

Michal leefde rond 1000 voor Christus, in de overgang van het koningschap van Saul naar dat van David. Jaartallen geeft de Bijbel niet; de regering van Saul wordt doorgaans in de tweede helft van de elfde eeuw voor Christus geplaatst. Saul had zijn huis te Gibea (1 Samuël 10:26), in het gebied van Benjamin. Zijn vrouw heette Ahinoam, een dochter van Ahimaaz (1 Samuël 14:50); de tekst zegt niet uitdrukkelijk dat zij de moeder van Michal was. Zij is een andere vrouw dan Ahinoam uit Jizreël, die David later trouwde (1 Samuël 25:43). Een huwelijk aan het hof was ook politiek. De bruidegom gaf gewoonlijk een bruidschat aan de familie van de bruid; de wet van Mozes kent die gewoonte (Exodus 22:16). Saul liet David zeggen dat de koning "geen lust aan den bruidschat" had, "maar aan honderd voorhuiden der Filistijnen" (1 Samuël 18:25). De verteller voegt er direct aan toe dat Saul dacht David zo te vellen door de hand der Filistijnen. Als schoonzoon hoorde David bij het koninklijk huis, wat hem voor Saul nuttig en bedreigend tegelijk maakte. Het beeld dat Michal in het bed legde, heet in het Hebreeuws terafim. Dat woord laat de Statenvertaling onvertaald waar Rachel de huisgoden van Laban steelt (Genesis 31:19), en het staat ook achter het woord beeldendienst in Samuëls oordeel over Saul (1 Samuël 15:23). Waarom zo'n beeld in Davids huis was, zegt de tekst niet. Het opschrift van Psalm 59 verbindt die nacht met een lied van David: "toen Saul gezonden had, die zijn huis bewaren zouden, om hem te doden" (Psalm 59:1). Na de dood van Saul op Gilboa maakte zijn veldheer Abner Sauls zoon Isboseth koning, met Mahanaim als uitvalsbasis (2 Samuël 2:8-9), terwijl Juda David volgde. "En er was een lange krijg tussen het huis van Saul, en tussen het huis van David" (2 Samuël 3:1). David regeerde toen te Hebron over Juda (2 Samuël 2:11). Toen Abner naar David wilde overlopen, eiste David eerst Michal terug; pas daarna kwam Abner tot David te Hebron (2 Samuël 3:13-20). Veel uitleggers zien daarin ook een politieke zet: als man van Sauls dochter stond David sterker bij de stammen die Saul trouw waren gebleven. De tekst zelf noemt alleen dat hij haar met honderd voorhuiden ondertrouwd had (2 Samuël 3:14). De ark stond na de dood van Uza drie maanden in het huis van Obed-Edom (2 Samuël 6:11). Daarna bracht David de ark met offers en gejuich naar de stad Davids (2 Samuël 6:12-15). Hij droeg een linnen lijfrok (2 Samuël 6:14), het kledingstuk dat ook de jonge Samuël in Silo droeg (1 Samuël 2:18); volgens 1 Kronieken 15:27 droeg hij ook een mantel van fijn linnen. Michals verwijt dat hij zich had ontbloot, slaat volgens veel uitleggers op het afleggen van het koninklijk gewaad, niet op naaktheid.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Had David lief en bleef hem in gevaar trouw (1 Samuël 18:20)
  • Moedig en vindingrijk: zij waarschuwde David en liet hem door een venster ontkomen (1 Samuël 19:11-12)
  • Hield de boden van haar vader op, zodat David een voorsprong kreeg (1 Samuël 19:14)

−Zwakke kanten

  • Verdedigde zich tegenover haar vader met een leugen en schoof de schuld op David (1 Samuël 19:17)
  • Verachtte David in haar hart om zijn vreugde voor de HEERE (2 Samuël 6:16)
  • Sprak hem met bijtende spot toe (2 Samuël 6:20)

Theologische betekenis

De Schrift vertelt het leven van Michal langs de lijn van twee koningshuizen. In 1 Samuël 18 staat haar liefde voor David direct naast een zin over God: "Saul zag en merkte, dat de HEERE met David was" (1 Samuël 18:28). Waar haar vader vocht tegen die keuze, koos Michal in de nacht van 1 Samuël 19 voor de man die God gekozen had. Haar daad werkte mee aan wat God van plan was, ook al zegt de tekst niets over wat zij daarvan wist. In 2 Samuël 6 is de toon omgekeerd. David "huppelde met alle macht voor het aangezicht des HEEREN" (2 Samuël 6:14), en Michal keek door het venster toe. De verteller noemt haar in dit hoofdstuk niet de vrouw van David, maar telkens "Sauls dochter" (2 Samuël 6:16, 20 en 23). Davids antwoord legt de nadruk op Gods keuze: "Voor het aangezicht des HEEREN, Die mij verkoren heeft voor uw vader en voor zijn ganse huis" (2 Samuël 6:21). Het conflict gaat dus niet alleen over dansen of over waardigheid, maar over de vraag wie de koning heeft aangesteld en voor wie hij leeft. David zei dat hij zich "nog geringer houden" wilde "dan alzo, en zal nederig zijn in mijn ogen" (2 Samuël 6:22). Die houding past bij wat de HEERE eerder tot Eli liet zeggen: "die Mij eren, zal Ik eren" (1 Samuël 2:30). Het Nieuwe Testament zegt het in de woorden van Christus: "die zichzelven vernedert, zal verhoogd worden" (Lukas 14:11). De koning die zich voor God klein maakt, is in de Schrift geen zwakke koning. Het hoofdstuk eindigt met de zin: "Michal nu, Sauls dochter, had geen kind, tot den dag van haar dood toe" (2 Samuël 6:23). De tekst zegt niet of dit een straf van God was, een gevolg van de verwijdering tussen David en Michal, of alleen een vaststelling. Uitleggers lopen hierin uiteen, en het past om niet meer te zeggen dan er staat. Wel blijkt uit de samenhang dat uit de verbinding van beide huizen geen koning voortkwam. De belofte van 2 Samuël 7 ging over het huis van David, en Gods goedertierenheid zou van Davids zoon niet wijken, "gelijk als Ik die weggenomen heb van Saul" (2 Samuël 7:15). Die lijn loopt uit op Jezus Christus, "den Zoon van David" (Mattheüs 1:1).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Michal (מִיכַל, Hebreeuws)

Betekenis

Mogelijk: wie is als God?

Betekenis van de naam Michal: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

1

Liefde en een valstrik

Michal heeft David lief, en Saul ziet daarin een kans: "dat zij hem tot een valstrik zij". Hij vraagt honderd voorhuiden van Filistijnen als bruidschat. David brengt er tweehonderd, en Saul geeft hem Michal tot vrouw.

1 Samuël 18:20-27

2

Door het venster ontkomen

Saul laat Davids huis bewaken om hem in de morgen te doden. Michal waarschuwt haar man: "Indien gij uw ziel dezen nacht niet behoedt, zo zult gij morgen gedood worden." Zij laat hem door een venster naar beneden zakken, en David ontkomt.

1 Samuël 19:11-12

3

Het beeld in het bed

Michal legt een beeld in het bed met een geitenvel bij het hoofdeinde en zegt tegen de boden dat David ziek is. Als Saul het bedrog ontdekt, zegt zij dat David gedreigd had haar te doden.

1 Samuël 19:13-17

4

Aan Palti gegeven

Terwijl David als vluchteling leeft, geeft Saul zijn dochter Michal, de huisvrouw van David, aan Palti, de zoon van Lais, uit Gallim.

1 Samuël 25:44

5

Door David teruggeëist

Abner wil een verbond met David sluiten, maar David eist eerst zijn vrouw Michal terug. Isboseth laat haar weghalen bij Paltiel, die wenend achter haar aanloopt tot Bahurim, totdat Abner hem terugstuurt.

2 Samuël 3:13-16

6

Uitzien door het venster

Wanneer de ark in de stad Davids komt, kijkt Michal door het venster. Zij ziet David springen en huppelen voor het aangezicht des HEEREN, en zij veracht hem in haar hart.

2 Samuël 6:16

7

Het verwijt en Davids antwoord

Michal gaat David tegemoet en spot dat de koning zich voor de dienstmaagden heeft ontbloot. David antwoordt dat de HEERE hem verkoren heeft boven haar vader en diens huis, en dat hij zich nog geringer zal houden.

2 Samuël 6:20-22

8

Geen kind

Het hoofdstuk sluit met de vaststelling dat Michal, Sauls dochter, tot de dag van haar dood geen kind had. De tekst geeft daar geen verklaring bij.

2 Samuël 6:23

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Michal beter te begrijpen.

1 Samuël 18:20

“Doch Michal, de dochter van Saul, had David lief. Toen dat Saul te kennen werd gegeven, zo was die zaak recht in zijn ogen.”

De eerste keer dat Michal in het verhaal optreedt. Wat voor haar liefde is, ziet Saul als een middel om David kwijt te raken.

1 Samuël 18:28

“En Saul zag en merkte, dat de HEERE met David was; en Michal, de dochter van Saul, had hem lief.”

Na het huwelijk herhaalt de verteller dat Michal David liefhad, naast de vaststelling dat de HEERE met David was.

1 Samuël 19:11

“Maar Saul zond boden heen tot Davids huis, dat zij hem bewaarden, en dat zij hem des morgens doodden. Dit gaf Michal, zijn huisvrouw, David te kennen, zeggende: Indien gij uw ziel dezen nacht niet behoedt, zo zult gij morgen gedood worden.”

Michal kiest voor haar man en tegen het plan van haar vader. Het opschrift van Psalm 59 verbindt een psalm van David met deze nacht.

1 Samuël 19:17

“Toen zeide Saul tot Michal: Waarom hebt gij mij alzo bedrogen en hebt mijn vijand laten gaan, dat hij ontkomen is? Michal nu zeide tot Saul: Hij zeide tot mij: Laat mij gaan, waarom zou ik u doden?”

Saul noemt David zijn vijand. Michal beschermt zichzelf met een uitspraak die de tekst nergens aan David toeschrijft.

1 Samuël 25:44

“Want Saul had zijn dochter Michal, de huisvrouw van David, gegeven aan Palti, den zoon van Lais, die van Gallim was.”

Terwijl David op de vlucht is, geeft Saul zijn dochter aan een ander. Zo snijdt hij David ook in zijn familie af.

2 Samuël 3:14

“Ook zond David boden tot Isboseth, den zoon van Saul, zeggende: Geef mij mijn huisvrouw Michal, die ik mij met honderd voorhuiden der Filistijnen ondertrouwd heb.”

In de strijd tussen het huis van Saul en het huis van David eist David zijn eerste vrouw terug.

2 Samuël 6:16

“En het geschiedde, als de ark des HEEREN in de stad Davids kwam, dat Michal, Sauls dochter, door het venster uitzag. Als zij nu den koning David zag, springende en huppelende voor het aangezicht des HEEREN, verachtte zij hem in haar hart.”

Michal kijkt van een afstand toe. De verteller noemt haar hier niet Davids vrouw, maar Sauls dochter.

2 Samuël 6:21

“Maar David zeide tot Michal: Voor het aangezicht des HEEREN, Die mij verkoren heeft voor uw vader en voor zijn ganse huis, mij instellende tot een voorganger over het volk des HEEREN, over Israel; ja, ik zal spelen voor het aangezicht des HEEREN.”

Davids antwoord: zijn vreugde geldt de HEERE, Die hem boven het huis van Saul verkoren heeft.

2 Samuël 6:23

“Michal nu, Sauls dochter, had geen kind, tot den dag van haar dood toe.”

Een sobere slotzin zonder uitleg. De tekst zegt niet waarom zij kinderloos bleef.

Tijdperiode

~1000 v.Chr.

Michal leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

David

Geliefde

Saul

Afgebeden, gevraagd

Jonathan

De HEERE heeft gegeven

Abigaïl

Waarschijnlijk mijn vader is vreugde

Batseba

Mogelijk: dochter van de eed

Uza

Waarschijnlijk kracht

Obed-Edom

Knecht van Edom (uitleg onzeker)

Lessen voor vandaag

Michal liet David door het venster ontkomen en zette daarmee haar eigen veiligheid op het spel. Trouw vraagt soms moed tegenover de mensen die het dichtst bij ons staan. Tegelijk greep zij daarna naar een leugen om zichzelf te beschermen (1 Samuël 19:17). Haar verhaal laat zien hoe dicht moed en angst bij elkaar kunnen liggen, en dat wij het goede niet met onwaarheid hoeven te verdedigen. Michals leven werd grotendeels door anderen bepaald. Haar vader gebruikte haar als valstrik en gaf haar daarna aan een ander; David eiste haar terug als voorwaarde in zijn onderhandelingen met Abner (2 Samuël 3:13), waarin veel uitleggers ook een politieke zet zien. De Bijbel verzwijgt dat niet, en ook niet het verdriet van Paltiel. Wij lezen hier hoe macht mensen tot ruilmiddel kan maken. Dat maakt het oordeel over Michal niet eenvoudig, en het leert ons voorzichtig te zijn met harde woorden over iemand van wie wij maar een deel van de geschiedenis kennen. Bij de ark keek Michal van een afstand toe en zag zij vooral wat de mensen zagen. David dacht aan het aangezicht des HEEREN. Ook wij kunnen de dienst aan God beoordelen naar wat gepast of waardig oogt. Maar de HEERE ziet het hart aan (1 Samuël 16:7). Waar vreugde over God oprecht is, hoeft zij zich niet te schamen voor de ogen van anderen. Ten slotte noemt de verteller haar in dat hoofdstuk "Sauls dochter". Veel uitleggers lezen daarin dat zij bleef denken vanuit het oude koningshuis, terwijl God met David een nieuwe weg was gegaan. De tekst zelf zegt niet wat er in haar omging. Voor ons blijft de vraag of wij ons laten vasthouden door wat voorbij is, en zo de vreugde over wat God nu doet missen. Deze geschiedenis nodigt ons uit om ons te verblijden over Gods werk, ook als dat anders gaat dan wij gewend waren.

Bijbelse plaatsen

jeruzalem

Bekijk deze bijbelse plaats

hebron

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Michal

Wie was Michal in de Bijbel?
Michal was de jongste dochter van Saul, de eerste koning van Israël, en de eerste vrouw van David. Zij had David lief en redde zijn leven door hem ’s nachts door een venster te laten ontkomen toen Saul hem wilde doden (1 Samuël 19:11-12). Saul gaf haar daarna aan Palti; na Sauls dood eiste David haar terug. Toen David voor de ark danste, verachtte zij hem. Zij bleef kinderloos tot haar dood (2 Samuël 6:23).
Wat betekent de naam Michal?
De betekenis van de naam Michal is niet zeker. Veel uitleggers zien haar naam als een verkorte vorm van Michaël, met de betekenis: wie is als God? Dan zou de naam een vraag zijn die Gods unieke grootheid belijdt. De Bijbel zelf geeft geen uitleg van haar naam.
Waar staat Michal in de Bijbel?
Michal komt voor in 1 Samuël en 2 Samuël. In 1 Samuël 14:49 wordt zij genoemd als jongste dochter van Saul. In 1 Samuël 18 trouwt zij met David, in 1 Samuël 19 redt zij hem, en in 1 Samuël 25:44 geeft Saul haar aan Palti. In 2 Samuël 3 eist David haar terug, en in 2 Samuël 6 veracht zij hem bij de komst van de ark. Het parallelle verslag daarvan staat in 1 Kronieken 15:29, en haar naam valt nog in 2 Samuël 21:8 ("Michals zuster").
Waarom gaf Saul zijn dochter Michal aan David?
Saul gebruikte Michals liefde voor David als valstrik. De tekst zegt het letterlijk: "Ik zal haar hem geven, dat zij hem tot een valstrik zij, en dat de hand der Filistijnen tegen hem zij" (1 Samuël 18:21). Als bruidschat vroeg hij honderd voorhuiden van Filistijnen, in de hoop dat David in de strijd zou sneuvelen. David bracht er tweehonderd, en Saul moest hem zijn dochter geven. Daarna vreesde Saul David nog meer (1 Samuël 18:29).
Hoe hielp Michal David ontsnappen?
Saul liet Davids huis in de nacht bewaken om hem in de morgen te doden. Michal waarschuwde David en liet hem door een venster naar beneden zakken, zodat hij kon vluchten (1 Samuël 19:11-12). Daarna legde zij een beeld in het bed, met een geitenvel bij het hoofdeinde, en zei tegen de boden dat David ziek was. Toen Saul het bedrog ontdekte, zei zij dat David haar met de dood had gedreigd. David vluchtte naar Samuël in Rama.
Wat was het beeld dat Michal in het bed legde?
De Statenvertaling spreekt van "een beeld" (1 Samuël 19:13). In het Hebreeuws staat het woord terafim, dat ook gebruikt wordt voor de huisgoden die Rachel van Laban stal (Genesis 31:19). Het waren beelden die in huis werden bewaard en die de Schrift afwijst; Samuël noemde wederstreven "afgoderij en beeldendienst" (1 Samuël 15:23), met hetzelfde woord. Hoe groot het beeld was en waarom het in Davids huis stond, zegt de tekst niet.
Wie was Palti, de tweede man van Michal?
Palti was de zoon van Lais, uit Gallim. Saul gaf Michal aan hem terwijl David op de vlucht was (1 Samuël 25:44). In 2 Samuël 3:15 heet hij Paltiel, een langere vorm van dezelfde naam. Toen David Michal terugeiste, liet Isboseth haar bij hem weghalen. Paltiel liep "al gaande en wenende achter haar" tot Bahurim, totdat Abner hem terugstuurde (2 Samuël 3:16). Verder vertelt de Bijbel niets over hem.
Waarom wilde David Michal terug?
De tekst noemt als reden dat David haar wettig had ondertrouwd: zij was zijn vrouw, "die ik mij met honderd voorhuiden der Filistijnen ondertrouwd heb" (2 Samuël 3:14). David stelde haar terugkeer als voorwaarde voordat Abner hem mocht ontmoeten. Veel uitleggers zien er ook een politieke kant in: als man van Sauls dochter stond David sterker bij de stammen die het huis van Saul trouw waren. Over Michals eigen gevoelens zegt de tekst op dat moment niets.
Waarom verachtte Michal David toen hij danste?
Toen David de ark naar Jeruzalem bracht, huppelde hij voor de HEERE in een linnen lijfrok. Michal vond dat beneden de waardigheid van een koning en verweet hem dat hij zich voor de dienstmaagden had ontbloot (2 Samuël 6:20). David antwoordde dat hij danste "Voor het aangezicht des HEEREN, Die mij verkoren heeft voor uw vader en voor zijn ganse huis" (2 Samuël 6:21). De verteller noemt Michal hier telkens "Sauls dochter" (2 Samuël 6:16, 20 en 23), wat de breuk tussen beide huizen onderstreept.
Had Michal kinderen?
Nee. De Bijbel zegt: "Michal nu, Sauls dochter, had geen kind, tot den dag van haar dood toe" (2 Samuël 6:23). De tekst legt niet uit waarom. Sommige uitleggers zien er een straf in, anderen een gevolg van de verwijdering tussen David en Michal, en weer anderen alleen een vaststelling. In 2 Samuël 21:8 worden vijf zonen genoemd van Adriel, de Meholathiet; in de Hebreeuwse tekst staat daar de naam Michal, maar de Statenvertaling leest "Michals zuster", in lijn met 1 Samuël 18:19, waar Merab aan Adriel wordt gegeven.
Wat is het verschil tussen Michal en Merab?
Merab en Michal waren de twee dochters van Saul. Merab was de oudste, Michal "de kleinste", dus de jongste (1 Samuël 14:49). Saul beloofde eerst Merab aan David, maar gaf haar op het moment van het huwelijk aan Adriel, de Meholathiet (1 Samuël 18:17-19). Daarna trouwde David met Michal, die hem liefhad. Michal is daarom de dochter van Saul die Davids vrouw werd. Haar naam moet ook niet verward worden met die van de profeet Micha of de engel Michaël.
Wat kunnen wij leren van Michal?
Michal laat zien dat trouw moed kan vragen: zij redde David tegen de wil van haar vader in (1 Samuël 19:12). Tegelijk waarschuwt haar verhaal voor het beoordelen van de dienst aan God naar wat mensen zien. Zij verachtte David om zijn vreugde voor de HEERE, terwijl God het hart aanziet (1 Samuël 16:7). En haar leven, waarin anderen over haar beslisten, leert ons voorzichtig te zijn met een snel oordeel over iemand wiens geschiedenis wij maar half kennen.

Stel een vraag over Michal

Wilt u meer weten over Michal? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Michal

Bijbelverhalen rond Michal

David danst voor de ark

Het bijbelverhaal waarin Michal een rol speelt.

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Michal in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Michal.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Michal in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Michal.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Michal aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.