Ga naar hoofdinhoud
Oude Testament~1900 v.Chr.

Levi in de Bijbel

Levi (לֵוִי, Hebreeuws) - “Waarschijnlijk: verbonden, aangehecht”

Wie was Levi?

Levi was de derde zoon van Jakob en Lea en de stamvader van de priesters en Levieten. Met zijn broer Simeon doodde hij de mannen van Sichem na de schanding van hun zuster Dina (Genesis 34:25). Uit zijn nakomelingen kwamen Mozes en Aaron voort.

Levi is de derde van de twaalf zonen van Jakob. Zijn moeder was Lea. Hij komt als persoon vooral voor in Genesis 29, 34, 35, 46 en 49, in de namenlijst van Exodus 1:2 en in de geslachtslijst van Exodus 6. Daarna gaat het in de Bijbel bijna altijd over de stam die van hem afstamt: de Levieten, met daarin de priesters uit het huis van Aaron. Wat Genesis over Levi zelf vertelt, is weinig en niet vleiend. Het belangrijkste verhaal is Genesis 34. Nadat Sichem, de zoon van de landvorst Hemor, Dina had verkracht, gingen de broers schijnbaar akkoord met een huwelijk, op voorwaarde dat alle mannen van de stad zich lieten besnijden. Op de derde dag namen Simeon en Levi "een iegelijk zijn zwaard, en kwamen stoutelijk in de stad, en doodden al wat mannelijk was" (Genesis 34:25). Jakob verweet hun dat zij hem in gevaar hadden gebracht. Op zijn sterfbed kwam hij erop terug: "Vervloekt zij hun toorn, want hij is heftig" (Genesis 49:7). Zijn broer Simeon, de tweede zoon van Lea, wordt in Genesis 34 en 49 steeds met hem samen genoemd. Toch eindigt de lijn van Levi niet bij die vloek. Uit hem kwamen Mozes, Aaron en Mirjam voort. Bij het gouden kalf waren het "al de zonen van Levi" die zich bij Mozes voegden (Exodus 32:26), en de stam werd apart gezet voor de dienst bij de tabernakel. De verstrooiing die Jakob aankondigde, werd zo een verspreiding van dienaren over heel Israël. Niet te verwarren met Levi de tollenaar uit het Nieuwe Testament, die Jezus riep om Hem te volgen (Markus 2:14, Lukas 5:27). Hij wordt gewoonlijk vereenzelvigd met de apostel Matteüs (vergelijk Mattheüs 9:9). Ook in het geslachtsregister van Lukas 3 komen twee andere mannen met de naam Levi voor (Lukas 3:24, Lukas 3:29).

Historische context

Levi leefde in de tijd van de aartsvaders. De Bijbel geeft geen jaartallen; met een ruime marge wordt zijn generatie gewoonlijk rond 1900 voor Christus geplaatst, maar andere chronologieën komen later uit. Hij werd geboren in Paddan-Aram, de streek rond Haran, waar Jakob twintig jaar bij zijn oom Laban diende. Lea baarde er na elkaar Ruben, Simeon, Levi en Juda (Genesis 29:32-35). De namen die Lea haar zonen gaf, spreken van haar verlangen naar de liefde van Jakob, die Rachel liever had. Bij Levi zei zij: "Nu zal zich ditmaal mijn man bij mij voegen, dewijl ik hem drie zonen gebaard heb" (Genesis 29:34). De naam wordt daarom meestal verbonden met het Hebreeuwse werkwoord voor zich hechten of aansluiten. Na de terugkeer naar Kanaän legerde Jakob zich bij de stad Sichem en kocht er een stuk land (Genesis 33:18-19). Daar speelt Genesis 34. Dina was een volle zuster van Levi, ook een dochter van Lea. Veel uitleggers wijzen erop dat in die cultuur vooral de volle broers voor de eer van hun zuster opkwamen; dat kan verklaren waarom juist Simeon en Levi het voortouw namen. De tekst noemt hen uitdrukkelijk "broeders van Dina" (Genesis 34:25). Jakob reageerde aanvankelijk met zwijgen (Genesis 34:5), en na de moordpartij vreesde hij dat de Kanaänieten en Ferezieten zich tegen zijn kleine familie zouden keren (Genesis 34:30). God liet een verschrikking vallen over de steden in de omtrek, zodat niemand de zonen van Jakob achtervolgde (Genesis 35:5). Simeon, de tweede zoon, deelt in dit verhaal en in de zegen van Genesis 49 het lot van Levi. In Egypte hield Jozef juist Simeon achter en bond hem voor de ogen van zijn broers (Genesis 42:24), tot zij met Benjamin terugkwamen (Genesis 43:23). Zijn stam kreeg later geen eigen gebied, maar een erfdeel "in het midden van het erfdeel der kinderen van Juda" (Jozua 19:1). Levi trok met Jakob naar Egypte, met zijn zonen Gerson, Kehath en Merari (Genesis 46:11). De Statenvertaling spelt de tweede naam ook Kahath of Kohath. Levi werd honderdzevenendertig jaar (Exodus 6:15). Via Kehath en Amram loopt de lijn naar Aaron en Mozes (Exodus 6:19). Hun moeder Jochebed heet in Numeri 26:59 "de dochter van Levi"; uitleggers lezen dat letterlijk of ruimer als nakomeling.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Betrokken op zijn zuster: hij liet de schanding van Dina niet op zijn beloop (Genesis 34:31)
  • Als een van de tien broers die naar Egypte trokken (Genesis 42:3), kwam hij tot schuldbesef over Jozef (Genesis 42:21)
  • Zijn ijver, die in Sichem ontspoorde, werd bij zijn nakomelingen ingezet voor de HEERE (Exodus 32:26)

−Zwakke kanten

  • Met zijn broers antwoordde hij Sichem en Hemor bedriegelijk (Genesis 34:13)
  • Wraak zonder maat: met Simeon doodde hij alle mannen van de stad (Genesis 34:25-26)
  • Heftige toorn, die zijn vader op het sterfbed vervloekte (Genesis 49:7)

Theologische betekenis

De Schrift verzwijgt niet wat Levi deed. Jakob noemt het geweld van Simeon en Levi bij naam: "Simeon en Levi zijn gebroeders! hun handelingen zijn werktuigen van geweld!" (Genesis 49:5). Wat Sichem gedaan had, was ernstig onrecht; Genesis 34:7 noemt het "dwaasheid in Israel". Maar het antwoord van de broers was bedrog en een wraak die de onschuldigen trof. Jakob vervloekt daarom niet Levi zelf, maar "hun toorn" (Genesis 49:7). De Bijbel laat hier zien dat terechte verontwaardiging geen vrijbrief is. Het oordeel luidde: "ik zal hen verdelen onder Jakob, en zal hen verstrooien onder Israel" (Genesis 49:7). Bij beide broers kwam dat uit, maar op verschillende wijze. Simeon kreeg zijn erfdeel binnen het gebied van Juda (Jozua 19:9). Levi kreeg in het geheel geen erfdeel, maar acht en veertig steden verspreid over het land (Numeri 35:7). Wat als straf begon, werd een roeping: de Levieten woonden overal in Israël om het volk Gods wet te leren. Het keerpunt ligt bij het gouden kalf. Toen Mozes riep: "Wie den HEERE toebehoort, kome tot mij!", verzamelden zich "al de zonen van Levi" (Exodus 32:26). Dezelfde vastberadenheid die in Sichem ontspoorde, staat hier in dienst van Gods eer. Mozes zegt later van Levi dat hij zijn broederen niet kende, "want zij onderhielden Uw woord, en bewaarden Uw verbond" (Deuteronomium 33:9). God nam de Levieten tot Zich "in plaats van allen eerstgeborene" (Numeri 3:12), en Hij werd hun erfdeel: "de HEERE is zijn Erfdeel" (Deuteronomium 10:9). De profeet Maleachi spreekt over Gods "verbond met Levi" (Maleachi 2:4) en tekent de priester zoals hij bedoeld was: de wet der waarheid in zijn mond, wandelend met God in vrede (Maleachi 2:6). Tegelijk kondigt hij aan dat God de kinderen van Levi zal reinigen en doorlouteren (Maleachi 3:3). De brief aan de Hebreeën neemt Levi als vertegenwoordiger van het hele Levitische priesterschap. Levi heeft, "om zo te spreken", "door Abraham tienden gegeven", omdat hij "nog in de lenden des vaders" was toen Melchizedek Abraham tegemoet ging (Hebreeën 7:9-10). Als de volkomenheid door dat priesterschap was gekomen, was er geen andere priester nodig geweest (Hebreeën 7:11). Christus is uit Juda gesproten (Hebreeën 7:14), niet uit Levi. Zo wijst het priesterschap van Levi met al zijn dienst vooruit naar de Priester die het vervult.

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Levi (לֵוִי, Hebreeuws)

Betekenis

Waarschijnlijk: verbonden, aangehecht

Betekenis van de naam Levi: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

1

Geboorte en naam

Lea baart haar derde zoon en noemt hem Levi. Zij hoopt dat Jakob zich na drie zonen eindelijk aan haar zal hechten.

Genesis 29:34

2

Wraak in Sichem

Nadat Sichem Dina heeft verkracht en de broers bedriegelijk een besnijdenis hebben geëist, dringen Simeon en Levi op de derde dag de stad binnen. Zij doden alle mannen, ook Hemor en Sichem, en halen Dina weg.

Genesis 34:25-29

3

Het verwijt van Jakob

Jakob verwijt Simeon en Levi dat zij hem stinkende hebben gemaakt bij de inwoners van het land. Zij antwoorden met een wedervraag: mocht Sichem hun zuster dan als een hoer behandelen?

Genesis 34:30-31

4

Met Jakob naar Egypte

Levi trekt met de hele familie naar Egypte. De geslachtslijst noemt zijn zonen Gerson, Kehath en Merari, de stamvaders van de drie Levitische geslachten.

Genesis 46:8-11

5

Jakobs laatste woorden

Op zijn sterfbed noemt Jakob de handelingen van Simeon en Levi werktuigen van geweld. Hij vervloekt hun toorn en zegt dat hij hen zal verdelen onder Jakob en verstrooien onder Israël.

Genesis 49:5-7

6

Zijn dood in Egypte

Levi sterft in Egypte, zoals Jozef en al zijn broers (Exodus 1:6), honderdzevenendertig jaar oud. Zijn nakomelingen worden in Exodus 6 met naam en geslacht genoemd, tot Aaron en Mozes toe.

Exodus 6:15

7

De zonen van Levi kiezen voor de HEERE

Na het gouden kalf roept Mozes in de poort van het leger wie de HEERE toebehoort. Alle zonen van Levi komen naar hem toe en voeren het oordeel uit. Mozes roept hen op: "Vult heden uw handen den HEERE" (Exodus 32:29).

Exodus 32:26-29

8

De zegen van Mozes

Mozes zegent Levi als de stam die Gods verbond bewaard heeft, die Israël de wet zal leren en reukwerk op het altaar zal leggen.

Deuteronomium 33:8-11

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Levi beter te begrijpen.

Genesis 29:34

“En zij werd nog bevrucht, en baarde een zoon, en zeide: Nu zal zich ditmaal mijn man bij mij voegen, dewijl ik hem drie zonen gebaard heb; daarom noemde zij zijn naam Levi.”

De geboorte van Levi. Lea verbindt zijn naam met haar hoop dat Jakob zich aan haar zal hechten.

Genesis 34:25

“En het geschiedde ten derden dage, toen zij in de smart waren, zo namen de twee zonen van Jakob, Simeon en Levi, broeders van Dina, een iegelijk zijn zwaard, en kwamen stoutelijk in de stad, en doodden al wat mannelijk was.”

De wraak voor de schanding van Dina. De mannen van Sichem waren na hun besnijdenis weerloos.

Genesis 34:30

“Toen zeide Jakob tot Simeon en tot Levi: Gij hebt mij beroerd, mits mij stinkende te maken onder de inwoners dezes lands, onder de Kanaanieten, en onder de Ferezieten; en ik ben weinig volks in getal; zo zij zich tegen mij verzamelen, zo zullen zij mij slaan, en ik zal verdelgd worden, ik en mijn huis.”

Jakobs eerste reactie op de moordpartij. Hij spreekt vooral over het gevaar voor zijn familie.

Genesis 49:7

“Vervloekt zij hun toorn, want hij is heftig; en hun verbolgenheid, want zij is hard! ik zal hen verdelen onder Jakob, en zal hen verstrooien onder Israel.”

Jakobs laatste woord over Simeon en Levi. De vloek treft hun toorn, en de verstrooiing wordt later bij Levi tot een roeping.

Exodus 32:26

“Zo bleef Mozes staan in de poort des legers, en zeide: Wie den HEERE toebehoort, kome tot mij! Toen verzamelden zich tot hem al de zonen van Levi.”

Het keerpunt voor de stam Levi. Na het gouden kalf kiezen de Levieten openlijk voor de HEERE.

Numeri 3:12

“En Ik, zie, Ik heb de Levieten uit het midden van de kinderen Israels genomen, in plaats van allen eerstgeborene, die de baarmoeder opent, uit de kinderen Israels; en de Levieten zullen Mijne zijn.”

God neemt de Levieten tot Zich in de plaats van de eerstgeborenen, die Hij sinds de uittocht als Zijn eigendom rekende.

Deuteronomium 10:9

“Daarom heeft Levi geen deel noch erve met zijn broederen; de HEERE is zijn Erfdeel, gelijk als de HEERE, uw God, tot hem gesproken heeft.”

De reden waarom de stam Levi geen eigen gebied kreeg: de HEERE zelf is zijn erfdeel.

Deuteronomium 33:10

“Zij zullen Jakob Uw rechten leren, en Israel Uw wet; zij zullen reukwerk voor Uw neus leggen, en dat gans verteerd zal worden, op Uw altaar.”

Uit de zegen van Mozes over Levi. De taak van de stam is onderwijs in Gods wet en de dienst bij het altaar.

Maleachi 2:5-6

“Mijn verbond met hem was het leven, en de vrede; en Ik gaf hem die tot een vreze; en hij vreesde Mij, en hij werd om Mijns Naams wil verschrikt. De wet der waarheid was in zijn mond, en er werd geen onrecht in zijn lippen gevonden; hij wandelde met Mij in vrede en in rechtmatigheid, en hij bekeerde er velen van ongerechtigheid.”

Maleachi beschrijft het verbond met Levi en het beeld van de trouwe priester, als spiegel voor de priesters van zijn eigen tijd.

Tijdperiode

~1900 v.Chr.

Levi leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

Lessen voor vandaag

Levi en Simeon zagen een groot onrecht en wilden niet zwijgen. Dat is op zichzelf niet verkeerd; hun vader Jakob zweeg aanvankelijk (Genesis 34:5), en veel uitleggers zien ook daarin een tekort. Maar zij kozen voor bedrog en een wraak zonder maat. Wij leren hier dat het niet genoeg is om gelijk te hebben over het kwaad. Ook de weg waarlangs wij recht zoeken, staat onder Gods oordeel. "Vervloekt zij hun toorn, want hij is heftig" (Genesis 49:7) is een woord dat ons tot zelfonderzoek roept wanneer onze boosheid de overhand krijgt. Tegelijk laat de geschiedenis van Levi zien dat God het laatste woord heeft, niet onze fouten. Over de stam die om zijn geweld verstrooid zou worden, sprak God later een zegen uit. Dat betekent niet dat zonde er niet toe doet, maar wel dat God met mensen verder wil die Hij heeft opgezocht. Wie met een zwaar verleden leeft, mag dat weten. Bij het gouden kalf moest elke Israëliet kiezen. "Wie den HEERE toebehoort, kome tot mij!" (Exodus 32:26). De zonen van Levi kwamen. Ook voor ons komt er een moment waarop meelopen met de massa en trouw aan God niet langer samengaan. Tot slot kregen de Levieten geen akker en geen grondgebied. Hun erfdeel was de HEERE zelf (Deuteronomium 10:9). In een tijd waarin bezit veel zekerheid lijkt te geven, mogen wij ons afvragen waar ons hart werkelijk aan vastzit, en of wij in God genoeg hebben.

Bijbelse plaatsen

Veelgestelde vragen over Levi

Wie was Levi in de Bijbel?
Levi was de derde zoon van Jakob en Lea en de stamvader van de stam Levi, waaruit de priesters en Levieten voortkwamen. Hij is vooral bekend uit Genesis 34: samen met zijn broer Simeon doodde hij de mannen van Sichem nadat hun zuster Dina was verkracht. Jakob vervloekte daarom hun toorn (Genesis 49:7). Levi stierf in Egypte. Uit zijn nakomelingen kwamen Mozes, Aaron en Mirjam voort, en zijn stam werd door God uitgekozen voor de dienst bij de tabernakel.
Wat betekent de naam Levi?
Levi betekent waarschijnlijk verbonden of aangehecht. Zijn moeder Lea gaf hem die naam met de woorden: "Nu zal zich ditmaal mijn man bij mij voegen, dewijl ik hem drie zonen gebaard heb; daarom noemde zij zijn naam Levi" (Genesis 29:34). Lea hoopte dat Jakob, die Rachel liever had, zich na drie zonen aan haar zou hechten. Veel uitleggers zien later een woordspel in Numeri 18:2, waar de Levieten aan Aaron "bijgevoegd" worden om bij het heiligdom te dienen.
Waar staat Levi in de Bijbel?
Levi zelf komt voor in Genesis: zijn geboorte in Genesis 29:34, de gebeurtenissen in Sichem in Genesis 34, de lijst van de zonen van Jakob in Genesis 35:23, de tocht naar Egypte in Genesis 46:11 en de laatste woorden van Jakob in Genesis 49:5-7. Exodus 6:15 vermeldt zijn zonen en zijn leeftijd. Daarna gaat het over de stam Levi, onder meer in Exodus 32, Numeri 3, Deuteronomium 33 en Maleachi 2. In Hebreeën 7 wordt hij genoemd in verband met Melchizedek.
Is Levi dezelfde als Levi de tollenaar?
Nee. Levi de zoon van Jakob leefde in de tijd van de aartsvaders. Levi de tollenaar is een man uit het Nieuwe Testament die Jezus riep toen hij in het tolhuis zat: "zag Hij Levi, den zoon van Alfeus, zitten in het tolhuis, en zeide tot hem: Volg Mij" (Markus 2:14). Het evangelie naar Mattheüs vertelt hetzelfde over een tollenaar "genaamd Mattheus" (Mattheüs 9:9). Daarom gaat men ervan uit dat Levi de tollenaar de apostel Matteüs is. Zijn naam verwijst wel naar de oude stam Levi.
Wat deden Simeon en Levi in Sichem?
Sichem, de zoon van de landvorst Hemor, had Dina, de dochter van Jakob en Lea, verkracht en wilde haar daarna tot vrouw. De zonen van Jakob antwoordden "bedriegelijk" (Genesis 34:13) dat alle mannen van de stad zich eerst moesten laten besnijden. Op de derde dag, toen de mannen nog pijn hadden, drongen Simeon en Levi de stad binnen en doodden alle mannen, ook Hemor en Sichem (Genesis 34:25-26). Daarna plunderden de zonen van Jakob de stad (Genesis 34:27). Jakob keurde het af omdat het zijn familie in gevaar bracht.
Wie was Simeon, de broer van Levi?
Simeon was de tweede zoon van Jakob en Lea, de broer die vlak voor Levi geboren werd. Lea noemde hem zo omdat de HEERE gehoord had dat zij gehaat was (Genesis 29:33). Met Levi nam hij wraak in Sichem, en in Jakobs laatste woorden worden zij samen genoemd (Genesis 49:5-7). In Egypte hield Jozef Simeon gevangen tot de broers met Benjamin terugkwamen (Genesis 42:24). Zijn stam kreeg een erfdeel binnen het gebied van Juda (Jozua 19:1). Hij is een ander dan de oude Simeon in de tempel uit Lukas 2:25.
Wat zei Jakob over Levi op zijn sterfbed?
Jakob sprak Simeon en Levi samen toe: "Simeon en Levi zijn gebroeders! hun handelingen zijn werktuigen van geweld!" (Genesis 49:5). Hij wilde geen deel hebben aan hun raad, omdat zij in hun toorn mannen hadden gedood. Daarna zei hij: "Vervloekt zij hun toorn, want hij is heftig; en hun verbolgenheid, want zij is hard! ik zal hen verdelen onder Jakob, en zal hen verstrooien onder Israel" (Genesis 49:7). Het is meer een oordeel dan een zegen, al vervloekt Jakob hun toorn en niet henzelf.
Waarom kreeg de stam Levi geen erfdeel?
De stam Levi kreeg geen eigen gebied omdat God zelf hun erfdeel was: "Daarom heeft Levi geen deel noch erve met zijn broederen; de HEERE is zijn Erfdeel" (Deuteronomium 10:9). In plaats van land ontvingen de Levieten de tienden van Israël (Numeri 18:21) en acht en veertig steden met weidegrond, verspreid over alle stammen (Numeri 35:7, Jozua 21:41). Zo kwam Jakobs woord over verstrooiing uit, maar als een opdracht: overal in het land woonden mensen die Israël Gods wet leerden (Deuteronomium 33:10).
Wie waren de zonen van Levi en wat zijn Levieten?
Levi had drie zonen: Gerson, Kehath en Merari (Genesis 46:11). De Statenvertaling spelt Kehath ook als Kahath of Kohath. Hun nakomelingen heten Levieten. Zij hadden de zorg voor de tabernakel en droegen hem op de tocht door de woestijn (Numeri 1:50). Uit Kehath kwam Aaron voort, en alleen Aaron en zijn zonen waren priesters (Numeri 3:10). Elke priester was dus een Leviet, maar niet elke Leviet was priester. De overige Levieten stonden de priesters bij in hun dienst.
Hoe oud werd Levi?
Levi werd honderdzevenendertig jaar oud. Exodus 6:15 zegt: "En de jaren des levens van Levi waren honderd zeven en dertig jaren." Hij stierf in Egypte, waar hij met zijn vader Jakob en zijn broers naartoe was getrokken. Na de dood van Jozef, al zijn broeders en die hele generatie vermenigvuldigden de Israëlieten zich sterk (Exodus 1:6-7). Pas daarna begon de onderdrukking door een koning die Jozef niet gekend had (Exodus 1:8).
Welke bekende personen stamden af van Levi?
Van Levi stamden onder anderen Mozes, Aaron en Mirjam af, de kinderen van Amram en Jochebed (Numeri 26:59). Ook Korach, die tegen Mozes in opstand kwam, was een nakomeling van Levi (Numeri 16:1). De geslachtslijst van 1 Kronieken 6:33-38 rekent Samuël tot de nakomelingen van Kehath. De schriftgeleerde Ezra was een priester uit het huis van Aaron (Ezra 7:1-5). In het Nieuwe Testament was Barnabas "een Leviet" (Handelingen 4:36), en Elizabet, de moeder van Johannes de Doper, was "uit de dochteren van Aaron" (Lukas 1:5).
Wat kunnen wij leren van Levi?
Levi leert ons dat verontwaardiging over echt onrecht kan ontsporen tot bedrog en wraak. Jakob vervloekte niet het opkomen voor Dina, maar de heftige toorn waarmee dat gebeurde. Tegelijk laat zijn geschiedenis zien dat God een vloek kan ombuigen tot een roeping: de nakomelingen van Levi kozen bij het gouden kalf voor de HEERE (Exodus 32:26) en mochten Hem dienen. Hun erfdeel was niet het land, maar de HEERE zelf (Deuteronomium 10:9). Dat roept ons op om in God ons blijvende bezit te zoeken.

Stel een vraag over Levi

Wilt u meer weten over Levi? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Levi

Verdiep u verder