Ga naar hoofdinhoud
Oude Testament~1900 v.Chr.

Dina in de Bijbel

Dina (דִּינָה, Hebreeuws) - “Waarschijnlijk: recht, rechtspraak”

Wie was Dina?

Dina was de dochter van Jakob en Lea en de enige dochter van Jakob die de Bijbel bij naam noemt. Genesis 34 vertelt dat Sichem, de zoon van de landvorst Hemor, haar verkrachtte. Haar broers Simeon en Levi namen daarop wraak en doodden alle mannen van de stad (Genesis 34:25).

Dina komt in de Bijbel op drie plaatsen voor. Genesis 30:21 vermeldt haar geboorte als dochter van Lea, na zes zonen. Genesis 34 is het hoofdstuk over haar, een zwaar verhaal om te lezen. Genesis 46:15 noemt haar ten slotte bij de nakomelingen van Lea die met Jakob naar Egypte trokken. Het verhaal begint eenvoudig: "En Dina, de dochter van Lea, die zij Jakob gebaard had, ging uit, om de dochteren van dat land te bezien" (Genesis 34:1). Sichem, de zoon van Hemor, nam haar en verkrachtte haar. Daarna, zegt de tekst, kleefde zijn ziel aan Dina en wilde hij met haar trouwen (Genesis 34:3-4). Hemor kwam met Jakob onderhandelen, maar de zonen van Jakob antwoordden "bedriegelijk" (Genesis 34:13). Zij eisten dat alle mannen van de stad zich lieten besnijden. Op de derde dag doodden Simeon en Levi alle mannen en haalden zij Dina uit Sichems huis, waarna de zonen van Jakob de stad plunderden. Opvallend is dat Dina in het hele hoofdstuk geen woord zegt. Er wordt over haar gesproken, onderhandeld en gestreden, maar haar eigen stem klinkt niet. Het hoofdstuk eindigt met de wedervraag van haar broers: "Zou hij dan met onze zuster als met een hoer doen?" (Genesis 34:31). Wat Simeon en Levi deden en wat Jakob daarover later zei, staat uitvoeriger bij Levi.

Historische context

Dina leefde in de tijd van de aartsvaders. De Bijbel geeft geen jaartallen; met een ruime marge wordt deze generatie gewoonlijk rond 1900 voor Christus geplaatst. Zij werd geboren in Paddan-Aram, waar Jakob bij zijn oom Laban diende. Lea baarde zes zonen en daarna een dochter (Genesis 29:31-35 en Genesis 30:17-21). Bij de zonen geeft Genesis telkens de reden van de naam; bij Dina staat alleen: "en zij noemde haar naam Dina" (Genesis 30:21). Hoe oud zij was in Genesis 34, zegt de tekst niet. Na de verzoening met Ezau kwam Jakob "behouden tot de stad Sichem, welke is in het land Kanaan" (Genesis 33:18). Hij kocht er een stuk land en richtte een altaar op (Genesis 33:19-20). Hemor wordt een Heviet en landvorst genoemd (Genesis 34:2). Zijn voorstel was een verbond tussen twee volken: onderlinge huwelijken, wonen en handelen in het land (Genesis 34:9-10). Enkele gebruiken helpen bij het lezen. Een huwelijk werd tussen families geregeld, en de bruidegom gaf een bruidschat (Genesis 34:12). De latere wet van Mozes regelde een vergelijkbaar geval: wie een ongetrouwde maagd had gegrepen, moest de vader vijftig zilverlingen geven en haar tot vrouw nemen, "omdat hij haar vernederd heeft" (Deuteronomium 22:29). Dina was, net als Simeon en Levi, een kind van Lea; veel uitleggers wijzen erop dat juist de volle broers voor de eer van hun zuster opkwamen. Na het bloedbad vreesde Jakob de Kanaänieten en Ferezieten (Genesis 34:30). God riep hem naar Beth-El, en "Gods verschrikking was over de steden, die rondom hen waren" (Genesis 35:5). Latere joodse overleveringen (onder meer de Talmud, Bava Batra 15b) vullen het zwijgen over Dina in, bijvoorbeeld met de gedachte dat zij later met Job trouwde. Daarvoor is in de Bijbel geen grond.

Karaktereigenschappen

+Positieve eigenschappen

  • Zij ging uit om de dochteren van dat land te bezien (Genesis 34:1); meer over haar karakter vertelt de tekst niet

Theologische betekenis

Genesis 34 noemt het kwaad bij naam. De verteller zegt dat Sichem Dina verkrachtte (Genesis 34:2), en dat haar broers ontstaken, "omdat hij dwaasheid in Israel gedaan had, Jakobs dochter beslapende, hetwelk alzo niet zoude gedaan worden" (Genesis 34:7). Vergelijkbare woorden klinken bij Tamar, de dochter van David, die smeekte: "verkracht mij niet, want alzo doet men niet in Israel; doe deze dwaasheid niet" (2 Samuël 13:12). De Schrift behandelt zulk geweld niet als een privézaak, maar als een schending van wat in Gods volk behoort te gelden. Tegelijk spaart het hoofdstuk niemand. Jakob zweeg (Genesis 34:5) en sprak na het bloedbad vooral over het gevaar voor zijn huis (Genesis 34:30). De zonen gebruikten de besnijdenis, het teken van Gods verbond (Genesis 17:11), als middel tot bedrog. Op zijn sterfbed oordeelde Jakob: "Simeon en Levi zijn gebroeders! hun handelingen zijn werktuigen van geweld!" (Genesis 49:5). Het recht voor Dina raakte zo vermengd met nieuw onrecht. Uitleggers lezen het hoofdstuk verschillend. Sommige oudere uitleggers zagen in het uitgaan van Dina (Genesis 34:1) onvoorzichtigheid. Dat is een gevolgtrekking van uitleggers, want de tekst zelf legt de schuld bij Sichem. Anderen wijzen op het gevaar van vermenging met de Kanaänieten, waar Hemor openlijk om vroeg (Genesis 34:9); dat gevaar staat wel in de tekst. Geen van beide lezingen maakt Dina tot de schuldige. Het vervolg laat zien dat God Zijn belofte vasthoudt ondanks de zonde in Jakobs huis. Hij roept Jakob naar Beth-El, het huisgezin doet de vreemde goden weg (Genesis 35:2-4), en God beschermt de familie met Zijn verschrikking (Genesis 35:5).

Naamsbetekenis

Oorspronkelijke naam

Dina (דִּינָה, Hebreeuws)

Betekenis

Waarschijnlijk: recht, rechtspraak

Betekenis van de naam Dina: grondwoord, uitspraak en wie de naam droegen

Sleutelmomenten

1

Geboorte en naam

Na zes zonen baart Lea een dochter en noemt haar Dina. Anders dan bij de zonen geeft Genesis geen verklaring van de naam.

Genesis 30:21

2

Geweld bij Sichem

Dina gaat uit om de dochters van het land te zien. Sichem, de zoon van Hemor, neemt haar en verkracht haar, en vraagt daarna zijn vader haar voor hem tot vrouw te nemen.

Genesis 34:1-4

3

Onderhandeling en bedrog

Jakob zwijgt tot zijn zonen thuiskomen. Hemor en Sichem bieden een huwelijk, een bruidschat en een verbond aan; de broers antwoorden bedriegelijk en eisen de besnijdenis van alle mannen.

Genesis 34:5-17

4

De wraak van Simeon en Levi

Op de derde dag doden Simeon en Levi alle mannen, ook Hemor en Sichem, en halen Dina uit Sichems huis. De zonen van Jakob plunderen daarna de stad.

Genesis 34:25-27

5

Het verwijt van Jakob

Jakob verwijt Simeon en Levi dat zij hem in gevaar hebben gebracht bij de inwoners van het land. Zij antwoorden met de vraag of Sichem hun zuster als een hoer mocht behandelen.

Genesis 34:30-31

6

Met Jakob naar Egypte

Dina trekt met het huis van Jakob naar Egypte. Zij wordt genoemd bij de zonen van Lea; daarna zwijgt de Bijbel over haar.

Genesis 46:15

Belangrijke bijbelteksten

De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Dina beter te begrijpen.

Genesis 30:21

“En zij baarde daarna een dochter; en zij noemde haar naam Dina.”

De geboorte van Dina als zevende kind van Lea. Bij haar naam staat, anders dan bij haar broers, geen verklaring.

Genesis 34:1

“En Dina, de dochter van Lea, die zij Jakob gebaard had, ging uit, om de dochteren van dat land te bezien.”

Het begin van Genesis 34. Jakob woonde toen met zijn huis bij de stad Sichem.

Genesis 34:7

“En de zonen van Jakob kwamen van het veld, als zij dit hoorden; en het smartte deze mannen, en zij ontstaken zeer, omdat hij dwaasheid in Israel gedaan had, Jakobs dochter beslapende, hetwelk alzo niet zoude gedaan worden.”

De verteller oordeelt over de daad van Sichem. De uitdrukking "dwaasheid in Israel" komt later terug in de wet (Deuteronomium 22:21) en in de geschiedenis van Israël (Richteren 20:6).

Genesis 34:26

“Zij sloegen ook Hemor, en zijn zoon Sichem, dood met de scherpte des zwaards; en zij namen Dina uit Sichems huis, en gingen van daar.”

Simeon en Levi halen Dina weg uit het huis van Sichem, na de moord op de mannen van de stad.

Genesis 34:31

“En zij zeiden: Zou hij dan met onze zuster als met een hoer doen?”

Het laatste woord van het hoofdstuk is de wedervraag van de broers aan Jakob. De tekst laat die vraag open staan.

Genesis 46:15

“Dit zijn de zonen van Lea, die zij Jakob gebaard heeft in Paddan-Aram, met Dina zijn dochter; al de zielen zijner zonen en zijner dochteren waren drie en dertig.”

De laatste keer dat Dina genoemd wordt: bij de nakomelingen van Lea die met Jakob naar Egypte trokken.

Tijdperiode

~1900 v.Chr.

Dina leefde in de tijd van het Oude Testament.

Gerelateerde personen

Jakob

Hielhouder / Hij die verdringt

Lea

Vermoeide of wilde koe

Levi

Waarschijnlijk: verbonden, aangehecht

Lessen voor vandaag

Genesis 34 laat zien dat de Bijbel niet wegkijkt van seksueel geweld. Het kwaad wordt genoemd, en de schuld ligt bij de dader. Dat vraagt ook van ons dat wij niet zwijgen of vergoelijken, en dat wij een slachtoffer niet verwijten wat haar is aangedaan. Dina zegt in het hele verhaal niets. Anderen spreken over haar, onderhandelen over haar en strijden om haar. Wie dit hoofdstuk leest, mag zich afvragen of wij in gemeente en gezin ruimte geven aan mensen die na geweld stil zijn geworden, en of wij werkelijk naar hen luisteren. Jakob zweeg tot zijn zonen thuiskwamen (Genesis 34:5), en zijn zonen kozen voor bedrog en wraak. Beide houdingen schoten tekort. Wij leren dat het zoeken van recht voor een ander zelf rechtvaardig moet gebeuren. Woede over onrecht is begrijpelijk, maar het woord "Vervloekt zij hun toorn, want hij is heftig" (Genesis 49:7) waarschuwt ons dat wraak het kwaad vermenigvuldigt. Tot slot: na Genesis 34 riep God Jakob naar Beth-El en liet hij zijn huis de vreemde goden wegdoen (Genesis 35:2-4). God liet het huis van Jakob niet los, ook niet na zo’n donker hoofdstuk. Die trouw geeft hoop aan wie leeft met een gebroken geschiedenis in de eigen familie.

Bijbelse plaatsen

sichem

Bekijk deze bijbelse plaats

haran

Bekijk deze bijbelse plaats

Veelgestelde vragen over Dina

Wie was Dina in de Bijbel?
Dina was de dochter van Jakob en Lea, geboren in Paddan-Aram als zevende kind van Lea (Genesis 30:21). Zij is de enige dochter van Jakob die de Bijbel bij naam noemt. Bekend is zij uit Genesis 34: toen Jakob bij de stad Sichem woonde, werd zij verkracht door Sichem, de zoon van de landvorst Hemor. Haar broers Simeon en Levi namen daarop wraak. Later trok zij met het huis van Jakob naar Egypte (Genesis 46:15).
Wat betekent de naam Dina?
Dina betekent waarschijnlijk recht of rechtspraak. De naam wordt verbonden met het Hebreeuwse werkwoord voor richten of recht doen, hetzelfde woord dat Rachel gebruikte bij de naam van Dan: "God heeft mij gericht" (Genesis 30:6). Anders dan bij de zonen van Jakob geeft Genesis bij Dina geen uitleg van de naam. Er staat alleen: "en zij noemde haar naam Dina" (Genesis 30:21). De betekenis blijft daarom een taalkundige verklaring, geen bijbelse.
Waar staat Dina in de Bijbel?
Dina wordt op drie plaatsen genoemd, alle in het boek Genesis. Genesis 30:21 vermeldt haar geboorte als dochter van Lea. Genesis 34 vertelt het verhaal van wat haar bij de stad Sichem overkwam en hoe haar broers daarop reageerden. Genesis 46:15 noemt haar ten slotte bij de nakomelingen van Lea die met Jakob naar Egypte trokken. Buiten Genesis komt zij in de Bijbel niet meer voor.
Wat gebeurde er met Dina in Genesis 34?
Dina ging uit om de dochters van het land te zien. Sichem, de zoon van de landvorst Hemor, nam haar en verkrachtte haar (Genesis 34:2). Daarna wilde hij met haar trouwen, en Hemor kwam met Jakob onderhandelen. De zonen van Jakob antwoordden bedriegelijk dat alle mannen van de stad zich eerst moesten laten besnijden (Genesis 34:13-15). Op de derde dag doodden Simeon en Levi alle mannen en haalden zij Dina uit Sichems huis (Genesis 34:25-26). Jakob verweet hun het gevaar dat zij over zijn huis brachten (Genesis 34:30) en veroordeelde hun toorn later op zijn sterfbed (Genesis 49:7).
Waarom namen Simeon en Levi wraak voor Dina?
Simeon en Levi waren, net als Dina, kinderen van Lea. Genesis 34:25 noemt hen uitdrukkelijk "broeders van Dina". Zij vonden dat Sichem hun zuster had onteerd, zoals zij aan het slot zeiden: "Zou hij dan met onze zuster als met een hoer doen?" (Genesis 34:31). Hun wraak trof echter alle mannen van de stad en ging gepaard met bedrog. Op zijn sterfbed noemde Jakob hen samen: "Simeon en Levi zijn gebroeders! hun handelingen zijn werktuigen van geweld!" (Genesis 49:5). Daarom vervloekte hij hun toorn (Genesis 49:7).
Had Dina schuld aan wat haar overkwam?
Nee, de tekst legt de schuld bij Sichem. Genesis 34:7 zegt dat hij "dwaasheid in Israel gedaan had", en verder dat dit "alzo niet zoude gedaan worden". Sommige oudere uitleggers zagen in het uitgaan van Dina om de dochters van het land te bezien een vorm van onvoorzichtigheid. De Bijbel zelf verwijt haar echter niets. Dat zij ging kijken bij de vrouwen van het land, maakt het geweld van Sichem niet minder ernstig.
Had Jakob nog meer dochters dan Dina?
Dat is mogelijk, maar de Bijbel noemt geen andere dochter van Jakob bij naam. Wel spreekt Genesis 37:35 over "al zijn dochteren" die Jakob wilden troosten, en Genesis 46:7 zegt dat hij "zijn dochteren, en zijner zonen dochteren" met zich naar Egypte bracht. Dat kan schoondochters of kleindochters omvatten. Uitleggers verschillen erover of Jakob naast Dina nog andere dochters had. Zeker is alleen dat Dina de enige is van wie de naam is bewaard.
Wat gebeurde er later met Dina?
Dat zegt de Bijbel niet. Na Genesis 34 wordt Dina alleen nog genoemd in Genesis 46:15, bij de nakomelingen van Lea die met Jakob naar Egypte trokken. Of zij trouwde of kinderen kreeg, vermeldt de tekst niet. Latere joodse overleveringen vullen dat zwijgen in, bijvoorbeeld met de gedachte dat zij met Job trouwde. Zulke verhalen zijn traditie en hebben geen grond in de Bijbel.
Wat kunnen wij leren van Dina?
Het verhaal van Dina leert ons dat de Bijbel geweld tegen een vrouw niet verzwijgt en de schuld bij de dader legt (Genesis 34:7). Het leert ook dat wraak geen recht herstelt: de broers handelden met bedrog en doodden onschuldigen, en Jakob vervloekte hun toorn (Genesis 49:7). Dina zelf zegt niets in het verhaal. Dat roept ons op om te luisteren naar wie na onrecht stil is geworden, en recht te zoeken langs de weg die God wijst.

Stel een vraag over Dina

Wilt u meer weten over Dina? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.

Stel een vraag over Dina

Verdiep u verder

Bijbelse tijdlijn

Bekijk Dina in de context van de bijbelse geschiedenis.

Bijbelse onderwerpen

Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Dina.

Lees de Bijbel

Lees het verhaal van Dina in de Bijbel.

Bijbeluitleg

Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Dina.

AI BijbelAssistent

Stel uw vragen over Dina aan onze AI-assistent.

Woordstudie

Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.

Heidelbergse Catechismus

Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.