Keizer Augustus in de Bijbel
Augustus (Latijn en Grieks) - “Eretitel: de verhevene”
Wie was Keizer Augustus?
Keizer Augustus was de eerste Romeinse keizer. Hij regeerde van 27 voor Christus tot 14 na Christus. Volgens Lukas 2:1 gaf hij het gebod "dat de gehele wereld beschreven zou worden". Daardoor reisden Jozef en Maria naar Bethlehem, waar Jezus geboren werd. Hij was de keizer onder wie Herodes de Grote regeerde.
Keizer Augustus staat één keer bij naam in de Bijbel: "En het geschiedde in diezelfde dagen, dat er een gebod uitging van den Keizer Augustus, dat de gehele wereld beschreven zou worden" (Lukas 2:1). Met die zin begint Lukas het verhaal van de geboorte van Jezus. Hij noemt er direct bij dat deze eerste beschrijving plaatsvond toen Cyrenius, in andere vertalingen Quirinius, stadhouder over Syrië was (Lukas 2:2). De gevolgen van dat gebod worden in een paar verzen verteld. Iedereen ging "om beschreven te worden, een iegelijk naar zijn eigen stad" (Lukas 2:3). Jozef was uit het huis en geslacht van David en reisde daarom met Maria van Nazareth naar Bethlehem. Daar werd Jezus geboren en in een kribbe gelegd, "omdat voor henlieden geen plaats was in de herberg" (Lukas 2:7). Augustus is geen eigennaam, maar een eretitel. Zijn geboortenaam was Gaius Octavius; als aangenomen zoon van Julius Caesar heette hij Gaius Julius Caesar, en geschiedschrijvers noemen hem in zijn eerste jaren vaak Octavianus. In 27 voor Christus kreeg hij van de senaat de titel Augustus, de verhevene. Zijn opvolgers namen zowel de naam Caesar als de titel Augustus over. Daarom spreekt Festus in Handelingen 25:21 en 25:25 in het Grieks van de Augustus (Sebastos) als hij keizer Nero bedoelt; de Statenvertaling vertaalt daar eenvoudig "den keizer". De Bijbel zegt verder niets over Augustus zelf. Lukas noemt hem om de geboorte van Jezus in de wereldgeschiedenis te plaatsen, zoals hij in Lukas 3:1 het optreden van Johannes de Doper dateert in het vijftiende jaar van keizer Tiberius, de opvolger van Augustus. Hij is niet te verwarren met de keizers die later in het Nieuwe Testament genoemd worden of bedoeld zijn, zoals Tiberius, Claudius (Handelingen 11:28 en 18:2) en Nero.
Historische context
Augustus werd in 63 voor Christus geboren. Na de moord op Julius Caesar in 44 voor Christus bleek uit diens testament dat hij Octavius als zoon had aangenomen. Er volgden jaren van burgeroorlog. In 31 voor Christus versloeg Octavianus Marcus Antonius en Cleopatra bij Actium, en daarna was hij de enige heerser van het Romeinse rijk. Hij liet de republikeinse vormen bestaan, maar had zelf de macht. Hij stierf in 14 na Christus en werd opgevolgd door zijn stiefzoon Tiberius. Zijn regering bracht na lange oorlogen een tijd van betrekkelijke rust, die later de Pax Romana is genoemd. Wegen, een gemeenschappelijke handelstaal (het Grieks) en één bestuur maakten het reizen door het rijk makkelijker. In de oostelijke provincies werd hij als weldoener en redder vereerd. Een inscriptie uit Priene in Klein-Azië (omstreeks 9 voor Christus) noemt zijn geboortedag het begin van goede boodschappen voor de wereld, en er verrezen tempels voor Roma en Augustus. Op munten heette hij zoon van de vergoddelijkte Julius. Ook de geschiedenis van Judea liep via Augustus. Volgens Josephus bevestigde hij na Actium Herodes de Grote als koning. Herodes noemde de havenstad Caesarea naar hem en herbouwde Samaria als Sebaste, naar de Griekse vorm van zijn titel. Na de dood van Herodes, volgens de gangbare berekening in 4 voor Christus, verdeelde Augustus het rijk: Archelaüs kreeg Judea (Mattheüs 2:22), Antipas Galilea en Perea, Filippus het noordoosten (Lukas 3:1). In 6 na Christus zette Augustus Archelaüs af en kwam Judea onder een Romeinse stadhouder. Josephus vermeldt dat Quirinius, toen stadhouder van Syrië, daarbij een schatting hield, en dat Judas de Galileeër daartegen in opstand kwam (vergelijk Handelingen 5:37). Daarmee ligt er een bekende vraag bij Lukas 2:2. Als de beschrijving van de geboorte onder Quirinius viel, maar Herodes al in 4 voor Christus stierf, hoe verhoudt dat zich tot elkaar? Uitleggers geven verschillende antwoorden: Lukas spreekt bewust van een "eerste" beschrijving, onderscheiden van de latere; het Griekse woord kan ook de betekenis vóór hebben; Quirinius kan al eerder een taak in het oosten hebben gehad; of de inschrijving begon onder Herodes en werd later afgerond. De kerkvader Tertullianus noemt een beschrijving onder Sentius Saturninus, die omstreeks 9 tot 6 voor Christus stadhouder van Syrië was. Een sluitend antwoord is er niet. Augustus liet zelf in zijn verslag van zijn daden drie tellingen van Romeinse burgers vermelden; een rijksbrede telling van alle inwoners op één moment kennen wij buiten Lukas niet.
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Hij liet zijn rijk beschrijven; Lukas noemt het zijn gebod (Lukas 2:1)
- Hij bracht na jaren van burgeroorlog rust in het rijk (buitenbijbels)
- Volgens Josephus zette hij Archelaüs af toen er klachten kwamen over diens wrede bestuur (buitenbijbels)
−Zwakke kanten
- Hij aanvaardde goddelijke eer: in de provincies werden tempels voor Roma en Augustus gebouwd, volgens Josephus ook in Caesarea (buitenbijbels)
Theologische betekenis
Lukas begint de geboorte van Jezus niet in Bethlehem, maar in Rome. De keizer laat een gebod uitgaan, en een timmerman uit Nazareth gaat op weg. Augustus wist niet wat zijn bevel teweegbracht, maar God gebruikte het om Zijn belofte te vervullen. De profeet Micha had over "Bethlehem Efratha" gezegd: "Uit u zal Mij voortkomen, Die een Heerser zal zijn in Israel" (Micha 5:1). Maria woonde in Nazareth; het gebod van de keizer bracht haar naar de stad van David. Hier geldt wat Paulus schrijft: "Maar wanneer de volheid des tijds gekomen is, heeft God Zijn Zoon uitgezonden" (Galaten 4:4). Veel uitleggers zien in Lukas 2 een bewuste tegenstelling. Augustus werd in het oosten als redder en weldoener vereerd, en zijn geboortedag werd begroet als het begin van goede boodschappen. De engel bracht in Bethlehem een andere goede boodschap: "u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere" (Lukas 2:11). Het Kind in de kribbe is de Koning wiens rijk niet vergaat. Daniël had al gezegd dat de God des hemels "in de dagen van die koningen" een koninkrijk zou verwekken "dat in der eeuwigheid niet zal verstoord worden" (Daniël 2:44); veel gereformeerde uitleggers verbinden het vierde rijk uit dat hoofdstuk met Rome. Het Nieuwe Testament keert zich niet tegen het gezag van de keizer als zodanig. Jezus zegt: "Geeft dan den keizer, dat des keizers is, en Gode, dat Gods is" (Mattheüs 22:21), en Paulus beroept zich op de rechterstoel van de keizer (Handelingen 25:10-11). Maar de keizer is niet de hoogste. Wanneer de overpriesters bij het proces roepen: "Wij hebben geen koning, dan den keizer" (Johannes 19:15), verwerpen zij de Koning die God gezonden had. En in Thessalonica worden de christenen ervan beschuldigd dat zij zeggen "dat er een andere Koning is, namelijk een Jezus" (Handelingen 17:7).
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Augustus (Latijn en Grieks)
Betekenis
Eretitel: de verhevene
Sleutelmomenten
Het gebod van de beschrijving
In de dagen van de geboorte van Johannes de Doper en van Jezus gaat er een gebod uit van keizer Augustus dat de gehele wereld beschreven zal worden. Met de wereld bedoelt Lukas het Romeinse rijk.
Lukas 2:1
Onder Cyrenius
Lukas noemt het de eerste beschrijving, toen Cyrenius stadhouder over Syrië was. Syrië was de grote Romeinse provincie ten noorden van Judea.
Lukas 2:2
Naar Bethlehem
Ieder gaat naar zijn eigen stad om beschreven te worden. Jozef, uit het huis en geslacht van David, reist met Maria, zijn ondertrouwde vrouw, van Nazareth naar Bethlehem.
Lukas 2:3-5
De geboorte in Bethlehem
In Bethlehem baart Maria haar eerstgeboren Zoon, windt Hem in doeken en legt Hem in de kribbe. Zo wordt de Heerser uit Bethlehem geboren, zoals Micha had geprofeteerd.
Lukas 2:6-7
Archelaüs over Judea
Na de dood van Herodes verdeelt Augustus volgens Josephus het rijk onder diens zonen, en Archelaüs krijgt Judea. Daarom gaat Jozef niet naar Judea, maar naar Nazareth.
Mattheüs 2:22
De beschrijving en Judas de Galileeër
Gamaliël herinnert de Raad aan Judas de Galileeër, die "in de dagen der beschrijving" opstond. Volgens Josephus ging het om de schatting van 6 na Christus, na de afzetting van Archelaüs, nog onder Augustus.
Handelingen 5:37
Onder zijn opvolger Tiberius
Na de dood van Augustus in 14 na Christus wordt zijn stiefzoon Tiberius keizer. Lukas dateert het optreden van Johannes de Doper in het vijftiende jaar van Tiberius.
Lukas 3:1
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Keizer Augustus beter te begrijpen.
Lukas 2:1
“En het geschiedde in diezelfde dagen, dat er een gebod uitging van den Keizer Augustus, dat de gehele wereld beschreven zou worden.”
De enige plaats waar Augustus bij naam genoemd wordt; met de gehele wereld bedoelt Lukas het Romeinse rijk.
Lukas 2:2
“Deze eerste beschrijving geschiedde, als Cyrenius over Syrie stadhouder was.”
Cyrenius is de Statenvertalingsvorm van Quirinius; over de datering van deze beschrijving wordt veel nagedacht.
Lukas 2:4
“En Jozef ging ook op van Galilea, uit de stad Nazareth, naar Judea, tot de stad Davids, die Bethlehem genaamd wordt, (omdat hij uit het huis en geslacht van David was);”
Het gebod van de keizer brengt Jozef naar de stad van zijn voorvader David.
Micha 5:1
“En gij, Bethlehem Efratha! zijt gij klein om te wezen onder de duizenden van Juda? Uit u zal Mij voortkomen, Die een Heerser zal zijn in Israel, en Wiens uitgangen zijn van ouds, van de dagen der eeuwigheid.”
De belofte die God vervulde langs de weg van het gebod van Augustus.
Lukas 2:11
“Namelijk dat u heden geboren is de Zaligmaker, welke is Christus, de Heere, in de stad Davids.”
De engel verkondigt de Zaligmaker; veel uitleggers lezen dit als tegenover de keizer, die als redder werd vereerd.
Galaten 4:4
“Maar wanneer de volheid des tijds gekomen is, heeft God Zijn Zoon uitgezonden, geworden uit een vrouw, geworden onder de wet;”
God bepaalde het tijdstip van de komst van Zijn Zoon, ook midden in de wereldgeschiedenis.
Lukas 3:1
“En in het vijftiende jaar der regering van den keizer Tiberius, als Pontius Pilatus stadhouder was over Judea, en Herodes een viervorst over Galilea, en Filippus, zijn broeder, een viervorst over Iturea en over het land Trachonitis, en Lysanias een viervorst over Abilene;”
Tiberius, de opvolger van Augustus, en de nieuwe verdeling van het land na Herodes.
Handelingen 25:21
“En als Paulus zich beriep, dat men hem tot de kennis des keizers bewaren zou, zo heb ik bevolen, dat hij bewaard zoude worden, ter tijd toe, dat ik hem tot den keizer zenden zou.”
In het Grieks staat bij de eerste vermelding de titel Augustus (Sebastos), hier voor keizer Nero.
Mattheüs 22:21
“Zij zeiden tot Hem: Des keizers. Toen zeide Hij tot hen: Geeft dan den keizer, dat des keizers is, en Gode, dat Gods is.”
Jezus erkent het gezag van de keizer, maar stelt het onder het gezag van God.
Tijdperiode
~5 v.Chr.
Keizer Augustus leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Jozef, de man van Maria
Hij voegt toe
Maria
Geliefde / Bitterheid
Jezus Christus
De HEERE redt / Gezalfde
Herodes de Grote
Waarschijnlijk heldhaftig (Grieks heros)
Herodes Archelaüs
Waarschijnlijk: heerser over het volk
Pontius Pilatus
Mogelijk: gewapend met een werpspies
Paulus
Klein / Gering
De herders in het veld
Herders, hoeders van kleinvee
Lessen voor vandaag
God gebruikt ook besluiten van mensen die Hem niet kennen. Augustus liet een gebod uitgaan om zijn rijk te beschrijven, en daardoor werd Jezus geboren in Bethlehem, zoals Micha had gezegd. Wanneer wij te maken krijgen met regels en beslissingen van overheden, mogen wij weten dat die niet buiten Gods raad vallen. Gehoorzaamheid kan een weg zijn waarop God Zijn beloften vervult. Jozef en Maria hadden reden genoeg om thuis te blijven, maar zij gingen, "een iegelijk naar zijn eigen stad" (Lukas 2:3). Zo kwamen zij precies waar het Kind geboren moest worden. Dat een maatregel van Rome het middel was om de belofte van Micha te vervullen, kon niemand op dat moment zien; het werd pas achteraf duidelijk. Zo gaat het vaak met Gods leiding in ons leven. Grootheid in de ogen van de wereld is iets anders dan grootheid bij God. Augustus werd als redder vereerd en zijn naam leeft voort in de maand augustus. Maar de Zaligmaker lag in een kribbe, "omdat voor henlieden geen plaats was in de herberg" (Lukas 2:7). Wij leren onze verwachting niet te stellen op machthebbers, maar op Christus. De keizer krijgt wat des keizers is, en God wat Gods is (Mattheüs 22:21). Christenen zijn geroepen om de overheid te eren en voor haar te bidden (1 Timotheüs 2:1-2), zonder haar de eer te geven die alleen aan God toekomt. Wie voor de overheid bidt, erkent daarmee ook dat zij niet de hoogste is.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Keizer Augustus
Wie was keizer Augustus in de Bijbel?
Wat betekent de naam Augustus?
Waar staat keizer Augustus in de Bijbel?
Wat was de volkstelling van keizer Augustus?
Wie was Cyrenius in Lukas 2:2?
Waarom moesten Jozef en Maria naar Bethlehem?
Wanneer regeerde keizer Augustus?
Wat had keizer Augustus met Herodes te maken?
Welke keizer is bedoeld in Handelingen 25?
Wie was keizer Tiberius in de Bijbel?
Wie was keizer Claudius in de Bijbel?
Wat kunnen wij leren van keizer Augustus?
Stel een vraag over Keizer Augustus
Wilt u meer weten over Keizer Augustus? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over Keizer AugustusVerdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Keizer Augustus in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Keizer Augustus.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Keizer Augustus in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Keizer Augustus.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Keizer Augustus aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.