Herodes Archelaüs in de Bijbel
Archelaos (Grieks) - “Waarschijnlijk: heerser over het volk”
Wie was Herodes Archelaüs?
Herodes Archelaüs was een zoon van Herodes de Grote die na diens dood over Judea regeerde. Mattheüs 2:22 vertelt dat Jozef hem vreesde bij de terugkeer uit Egypte en daarom met Maria en Jezus in Nazareth ging wonen. Volgens Josephus zette keizer Augustus hem in 6 na Christus af.
Archelaüs komt in de Bijbel maar in één vers bij naam voor: "Maar als hij hoorde, dat Archelaus in Judea koning was, in de plaats van zijn vader Herodes, vreesde hij daarheen te gaan" (Mattheüs 2:22). De Statenvertaling schrijft zijn naam zonder trema, Archelaus. De Bijbel noemt hem alleen Archelaus. De dubbele naam Herodes Archelaüs sluit aan bij de familienaam, die ook op munten staat die aan hem worden toegeschreven, met de titel volksvorst. Hij is de zoon die Herodes de Grote in Judea opvolgde. Zijn vader had de kinderen van Bethlehem laten doden (Mattheüs 2:16). Na de dood van Herodes droeg de engel Jozef op om met het Kind en Zijn moeder terug te keren, "want zij zijn gestorven, die de ziel van het Kindeken zochten" (Mattheüs 2:20). Toch was Judea niet veilig: daar regeerde nu Archelaüs. Jozef werd opnieuw in een droom gewaarschuwd en vertrok naar Galilea. Archelaüs is niet te verwarren met de andere Herodessen in het Nieuwe Testament. Herodes Antipas, zijn broer, was viervorst over Galilea en liet Johannes de Doper onthoofden. Herodes Agrippa I, de koning van Handelingen 12, was een neef, en koning Agrippa uit Handelingen 25 en 26 de zoon van die neef. Waar het Nieuwe Testament zonder toevoeging "Herodes" zegt, gaat het nooit over Archelaüs.
Historische context
Wat wij buiten Mattheüs over Archelaüs weten, komt vooral van de joodse geschiedschrijver Flavius Josephus. Volgens hem was Archelaüs een zoon van Herodes de Grote en Malthace, een Samaritaanse, en een volle broer van Herodes Antipas. In zijn laatste testament wees Herodes hem aan als koning. Herodes stierf volgens de gangbare berekening in 4 voor Christus. Josephus vertelt dat er kort daarna, rond het paasfeest, onrust uitbrak in de tempel en dat Archelaüs soldaten stuurde; volgens hem kwamen ongeveer drieduizend mensen om. Daarna reisde Archelaüs naar Rome om zijn koningschap door keizer Augustus te laten bevestigen. Een joods gezantschap ging ook naar Rome en vroeg de keizer om geen koning uit het huis van Herodes meer te geven. Augustus gaf Archelaüs Judea, Samaria en Idumea, met de titel volksvorst (ethnarch) en het vooruitzicht van de koningstitel als hij goed regeerde. Antipas kreeg Galilea en Perea, Filippus het gebied in het noordoosten (vergelijk Lukas 3:1). Dat Mattheüs zegt dat hij "koning was", past bij het gewone spraakgebruik. Josephus beschrijft zijn bewind als hard. Ook trouwde hij Glafyra, de weduwe van zijn halfbroer Alexander, wat volgens Josephus tegen de wet inging. In 6 na Christus klaagden joden en Samaritanen hem bij de keizer aan. Augustus zette hem af en verbande hem naar Vienne in Gallië. Judea kwam onder een Romeinse stadhouder. Toen Jezus volwassen was, bestuurde Pontius Pilatus Judea (Lukas 3:1).
Karaktereigenschappen
+Positieve eigenschappen
- Volgens Josephus reisde hij naar Rome om zijn koningschap door keizer Augustus te laten bevestigen, en nam hij de koningstitel niet eerder aan (buitenbijbels)
−Zwakke kanten
- Gevreesd als heerser: Jozef durfde niet naar Judea te gaan toen hij hoorde dat Archelaüs daar koning was (Mattheüs 2:22)
- Volgens Josephus liet hij bij onrust in de tempel kort na zijn aantreden ongeveer drieduizend mensen doden (buitenbijbels)
Theologische betekenis
Mattheüs vertelt de terugkeer uit Egypte als een weg die stap voor stap door God geleid wordt. De engel zegt Jozef wanneer hij moet vluchten, wanneer hij terug mag en waar hij heen moet. Archelaüs is in dat verhaal de reden dat Jozef niet naar Judea gaat. De dood van Herodes nam het gevaar niet helemaal weg, maar God wees een andere weg. Zo kwam Jezus in Nazareth te wonen, "opdat vervuld zou worden, wat door de profeten gezegd is, dat Hij Nazarener zal geheten worden" (Mattheüs 2:23). Mattheüs noemt geen bepaalde profeet, en geen profetenboek gebruikt dat woord. Uitleggers verbinden het vaak met de Scheut uit de wortelen van Isaï (Jesaja 11:1), omdat het Hebreeuwse woord daar op de naam Nazareth lijkt. Anderen denken aan de geringheid van het dorp; Nathanaël vroeg nog: "Kan uit Nazareth iets goeds zijn?" (Johannes 1:47). In beide gevallen wijst Mattheüs erop dat ook deze onaanzienlijke woonplaats in Gods plan lag. Lukas vertelt de vlucht naar Egypte niet. Bij hem keren Jozef en Maria na de reiniging in de tempel terug "naar Galilea, tot hun stad Nazareth" (Lukas 2:39); Nazareth was hun woonplaats al. Mattheüs vult aan waarom zij na Egypte niet naar Judea gingen, maar weer in Nazareth kwamen wonen. Veel uitleggers horen een echo van Archelaüs in de gelijkenis van de ponden. Daar reist een welgeboren man naar een ver land "om voor zichzelven een koninkrijk te ontvangen", en zijn burgers sturen gezanten met de boodschap: "Wij willen niet, dat deze over ons koning zij" (Lukas 19:12-14). Jezus sprak die gelijkenis na Zijn verblijf in Jericho (Lukas 19:1-11), waar volgens Josephus Archelaüs een paleis had herbouwd. De Bijbel noemt Archelaüs daar niet; het verband is mogelijk, niet zeker.
Naamsbetekenis
Oorspronkelijke naam
Archelaos (Grieks)
Betekenis
Waarschijnlijk: heerser over het volk
Sleutelmomenten
Herodes sterft
In Egypte zegt de engel des Heeren tegen Jozef dat hij met het Kind en Zijn moeder naar het land Israëls moet gaan, want zij die de ziel van het Kind zochten, zijn gestorven. Archelaüs volgt zijn vader op.
Mattheüs 2:19-20
Koning in Judea
Bij zijn terugkeer hoort Jozef dat Archelaüs in Judea regeert, in de plaats van zijn vader Herodes. Hij vreest daarheen te gaan en wordt in een droom gewaarschuwd.
Mattheüs 2:22
Naar Nazareth
Jozef vertrekt naar Galilea, buiten het gebied van Archelaüs, en neemt zijn woonplaats in Nazareth. Mattheüs ziet daarin de vervulling van wat de profeten zeiden: Hij zal Nazarener genoemd worden.
Mattheüs 2:23
Judea onder een stadhouder
Na de afzetting van Archelaüs in 6 na Christus bestuurt een Romeinse stadhouder Judea. Als Johannes de Doper gaat prediken, is dat Pontius Pilatus.
Lukas 3:1
Belangrijke bijbelteksten
De volgende bijbelgedeelten zijn van belang om het leven en de rol van Herodes Archelaüs beter te begrijpen.
Mattheüs 2:20
“Zeggende: Sta op, neem het Kindeken en Zijn moeder tot u, en trek in het land Israels; want zij zijn gestorven, die de ziel van het Kindeken zochten.”
Na de dood van Herodes mag Jozef terugkeren, maar Judea blijft onder een zoon van Herodes.
Mattheüs 2:22
“Maar als hij hoorde, dat Archelaus in Judea koning was, in de plaats van zijn vader Herodes, vreesde hij daarheen te gaan; maar door Goddelijke openbaring vermaand in den droom, is hij vertrokken in de delen van Galilea.”
De enige plaats waar Archelaüs bij naam genoemd wordt.
Mattheüs 2:23
“En daar gekomen zijnde, nam hij zijn woonplaats in de stad, genaamd Nazareth; opdat vervuld zou worden, wat door de profeten gezegd is, dat Hij Nazarener zal geheten worden.”
Door de vrees voor Archelaüs groeit Jezus op in Nazareth.
Lukas 2:39
“En als zij alles voleindigd hadden, wat naar de wet des Heeren te doen was, keerden zij weder naar Galilea, tot hun stad Nazareth.”
Lukas noemt Nazareth al de stad van Jozef en Maria.
Lukas 19:14
“En zijn burgers haatten hem, en zonden hem gezanten na, zeggende: Wij willen niet, dat deze over ons koning zij.”
Veel uitleggers horen hierin een echo van het gezantschap tegen Archelaüs; de tekst noemt hem niet.
Tijdperiode
~4 v.Chr.
Herodes Archelaüs leefde in de tijd van het Nieuwe Testament.
Gerelateerde personen
Lessen voor vandaag
God leidt Zijn kinderen ook via hun vrees. Jozef was bang om naar Judea te gaan, en God gaf hem in een droom een andere richting. Vrees is niet altijd ongeloof; het kan ook nuchter inzicht zijn in gevaar. Het gaat erom dat wij daarin naar Gods leiding vragen. Wij hoeven niet alles in één keer te weten. Jozef kreeg zijn opdrachten één voor één: vluchten, wachten, terugkeren, naar Galilea gaan. Zo leidt God ook ons vaak stap voor stap. "Het hart des mensen overdenkt zijn weg; maar de HEERE stiert zijn gang" (Spreuken 16:9). De machtigen van deze wereld komen en gaan. Archelaüs volgde een machtige vader op, maar werd volgens Josephus na ongeveer tien jaar afgezet. Het Kind voor Wie Jozef op de vlucht was, groeide op in een onaanzienlijk dorp en is de Koning gebleven. Een geringe plaats is bij God niet gering. Nazareth had weinig aanzien, maar daar groeide de Zoon van God op. Wat de wereld klein vindt, kan in Gods plan een eigen plaats hebben.
Bijbelse plaatsen
Veelgestelde vragen over Herodes Archelaüs
Wie was Herodes Archelaüs in de Bijbel?
Waar staat Archelaüs in de Bijbel?
Hoe regeerde Archelaüs over Judea?
Waarom groeide Jezus op in Nazareth?
Is Archelaüs dezelfde als Herodes Antipas?
Wat gebeurde er met Archelaüs?
Gaat de gelijkenis van de ponden over Archelaüs?
Wat kunnen wij leren van Herodes Archelaüs?
Stel een vraag over Herodes Archelaüs
Wilt u meer weten over Herodes Archelaüs? Onze AI-gestuurde assistent helpt u met achtergrond, context en diepere inzichten uit de Bijbel.
Stel een vraag over Herodes ArchelaüsBijbelverhalen rond Herodes Archelaüs
Verdiep u verder
Bijbelse tijdlijn
Bekijk Herodes Archelaüs in de context van de bijbelse geschiedenis.
Bijbelse onderwerpen
Ontdek thema's die verbonden zijn met het leven van Herodes Archelaüs.
Lees de Bijbel
Lees het verhaal van Herodes Archelaüs in de Bijbel.
Bijbeluitleg
Lees commentaar en uitleg bij de bijbelgedeelten over Herodes Archelaüs.
AI BijbelAssistent
Stel uw vragen over Herodes Archelaüs aan onze AI-assistent.
Woordstudie
Bestudeer de oorspronkelijke betekenis van bijbelse namen en begrippen.
Heidelbergse Catechismus
Ontdek de gereformeerde leer over bijbelse personen en thema's.